40 năm giải phóng Campuchia khỏi chế độ Khmer Đỏ diệt chủng:

Thắng lợi của chính nghĩa và tinh thần quốc tế vô sản trong sáng, cao cả - Bài 2

Thắng lợi của chính nghĩa và tinh thần quốc tế vô sản trong sáng, cao cả - Bài 2
Bài 2: Từ chiến trường Xa Mát đến vùng đất hữu nghị
Từ chiến trường ác liệt…
Cũng như nhiều nơi khác trên tuyến biên giới Tây Nam lúc bấy giờ, đêm 24 rạng sáng 25/9/1977, quân Khmer Đỏ bắt đầu tấn công đồn Xa Mát với lực lượng rất mạnh. Mục tiêu của chúng là tiến công theo nhiều hướng vừa thực hiện âm mưu tàn sát nhân dân ta, đồng thời ngăn sự chi viện và bao vây, để đánh chiếm đồn và trục lộ 22, làm bàn đạp tiến công lấn chiếm sâu vào đất của ta.
Lực lượng vũ trang cách mạng Campuchia và bộ đội tình nguyện Việt Nam phối hợp tập luyện nâng cao kỹ thuật chiến đấu. Ảnh: TTXVN
Lực lượng vũ trang cách mạng Campuchia và bộ đội tình nguyện Việt Nam phối hợp tập luyện nâng cao kỹ thuật chiến đấu. Ảnh: TTXVN
Lúc này, Ban Chỉ huy Đồn Công an nhân dân vũ trang Xa Mát (nay là Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Xa Mát) đã kịp thời động viên tinh thần chiến đấu của cán bộ, chiến sĩ (thời điểm đó tại đây có tổng cộng 39 cán bộ, chiến sĩ) đồng thời báo cáo về Ban chỉ huy Công an nhân dân vũ trang Tây Ninh (nay là Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Tây Ninh) xin chi viện.

Sau 10 ngày phòng thủ, kiên cường đánh trả, ngày 05/10/1977, Đồn Xa Mát cùng lực lượng chi viện hợp đồng chiến đấu của Quân khu 7 đã đẩy lùi quân địch khỏi khu vực Xa Mát, ấp Bảy Bàu và khu vực Đập Đá. Suốt cả đợt, ta tiêu diệt 114 tên địch, thu giữ được nhiều vũ khí.

Theo Thiếu tướng Trương Văn Thanh, nguyên Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, tuy bị địch bao vây 4 phía, công sự bị ngập nước, đạn dược, lương thực cạn kiệt... nhưng 39 cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Xa Mát vẫn kiên cường chiến đấu, đẩy lùi 22 đợt tấn công của địch, ngăn không cho chúng tiến quân theo trục đường 22. Trong trận chiến đấu ác liệt này, có 13 cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh. Đơn vị cũng đã tiêu diệt 114 tên địch, thu 22 súng các loại.

Giáo sư, Tiến sĩ Võ Văn Sen, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, với việc huy động 19/23 Sư đoàn chủ lực tấn công biên giới Việt Nam, Tập đoàn phản động của Khmer Đỏ đã cho thấy đây không chỉ là hành động gây hấn mà chúng muốn tấn công xâm chiếm và tàn sát đồng bào ta. Khu vực Xa Mát là một trong những nơi chịu sự tấn công, tàn phá mạnh mẽ nhất của chúng.

Nhớ lại thời kỳ ác liệt đó, Trung tá Võ Văn Mão, nguyên Đồn trưởng Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Xa Mát cho biết, khi đó ông đang công tác tại Đồn Biên phòng Chàng Riệc, sát bên Xa Mát nên hiểu rất rõ sự ác liệt khi đó. Quân Khmer Đỏ tấn công điên cuồng nhằm gây thiệt hại nặng nề cho quân và dân ta. Với sự bắn giết điên cuồng, quân Khmer Đỏ đã tàn sát 460 người dân của ta khu vực Xa Mát, trong đó có 13 gia đình bị giết hết cả nhà.

Cũng trên phòng tuyến Lò Gò - Xa Mát, một sư đoàn mới thành lập đã hành quân từ Bình Phước sang chi viện cho Tây Ninh và chiến đấu anh dũng để bảo vệ tuyến biên giới quê hương. Xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam, ngày 16/12/1977, theo chỉ thị của Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Quân khu 7 đã quyết định thành lập Sư đoàn 2 (nay là Sư đoàn bộ binh 302). Chỉ 3 ngày sau khi thành lập, Sư đoàn đã nhận nhiệm vụ bước vào cuộc chiến đấu bảo vệ Tổ quốc trên biên giới Tây Nam. Năm 1978, Sư đoàn được lệnh hành quân về địa bàn biên giới Tây Ninh, làm nhiệm vụ giữ tuyến phòng thủ Xa Mát - Lò Gò, thay thế lực lượng Quân đoàn 3.

Trên trận địa mới, trải qua 150 ngày đêm chiến đấu phòng thủ kiên cường (từ đầu tháng 8 đến giữa tháng 11/1978), cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 302 chịu đựng mọi gian khổ, hi sinh, đập tan các cuộc tiến công lấn chiếm của quân Khmer Đỏ, bảo vệ từng tấc đất thiêng liêng của tổ quốc. Sau khi giữ vững phòng tuyến, Sư đoàn 302 đã thực hiện nghĩa vụ quốc tế cao cả trên đất bạn Campuchia. Suốt một thập kỷ (1979 - 1989) làm chiến sĩ tình nguyện, vừa chiến đấu vừa giúp bạn như tham gia cứu đói, phục hồi sản xuất… cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 302 đã đến với bạn Campuchia bằng tình cảm quốc tế trong sáng, son sắt thủy chung.

… đến vùng đất hữu nghị
Hiện nay, đến khu vực Cửa khẩu quốc tế Xa Mát sẽ nhìn thấy khu tưởng niệm các chiến sĩ hi sinh trong trận chiến tàn khốc năm xưa. Đài tưởng niệm nằm giữa Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Xa Mát cũ và mới. Đây là “chứng tích” cho sự hi sinh anh dũng của cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Xa Mát.
Là chiến trường ác liệt năm xưa, đến nay, Xa Mát đã trở thành cửa khẩu quốc tế sôi động về thương mại và là nơi giao lưu nhân dân hai nước. Ảnh: TTXVN
Là chiến trường ác liệt năm xưa, đến nay, Xa Mát đã trở thành cửa khẩu quốc tế sôi động về thương mại và là nơi giao lưu nhân dân hai nước. Ảnh:  TTXVN
Chiến tranh đã lùi xa, Xa Mát giờ là vùng đất bình yên. Từ một chiến trường ác liệt trong chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam, ngày nay Xa Mát đã là cửa khẩu quốc tế chuyên về trao đổi thương mại giữa hai nước. Hai bên giúp đỡ, hỗ trợ nhau trong công tác giữ gìn biên giới, thắt chặt tình đoàn kết nhân dân hai bên biên giới; tạo điều kiện cho nhân dân, doanh nghiệp giao lưu buôn bán.

Theo Đại úy Phan Đình Tố, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Xa Mát, hiện hoạt động giao thương cũng như giao lưu nhân dân tại khu vực này khá nhộn nhịp. Hàng hóa từ Campuchia về Việt Nam chủ yếu là gỗ thành phẩm; trong khi chúng ta đưa sang các mặt hàng nhu yếu phẩm, vốn rất cần thiết với người dân Campuchia. Chính sự trao đổi, mua bán thường xuyên đã gắn kết nhân dân hai bên. Đơn vị đang duy trì tốt an ninh trật tự ở khu vực cửa khẩu; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng tổ chức kiểm tra, kiểm soát, quản lý, đăng ký người, phương tiện, hàng hóa qua lại cửa khẩu đảm bảo an toàn, nhanh chóng, chính xác, đúng thủ tục, quy định.

Đại úy Phan Đình Tố cho biết: Đồn thường xuyên duy trì, trao đổi thông tin, giao ban định kỳ với lực lượng vũ trang và chính quyền xã đối diện của Campuchia (Đồn Cảnh sát bảo vệ biên giới Trapeang Phlong và xã Trapeang Phlong, huyện Ponhea Kraek, tỉnh Tboung Khmum). Qua đó, hai bên thường xuyên thông báo tình hình có liên quan đến an ninh chính trị, trật tự xã hội và phối hợp đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, xuất nhập cảnh trái phép qua biên giới.Hai bên cũng thường xuyên tổ chức các chương trình giao lưu văn hóa, văn nghệ, thể thao, giúp đỡ, hỗ trợ và thăm hỏi lẫn nhau, qua đó thắt chặt tình đoàn kết giữa chính quyền và nhân dân hai địa phương.

Trung tá Võ Văn Mão, nguyên Đồn trưởng Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Xa Mát chia sẻ, sau khi Campuchia giải phóng, quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam đã có nhiều hoạt động hỗ trợ để bạn khôi phục và tái thiết đất nước. Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Xa Mát cũng thường xuyên qua lại trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ địa phương giáp ranh trong công tác xây dựng chính quyền, xây dựng lực lượng cũng như hỗ trợ người dân địa phương. Chính những việc làm ý nghĩa này đã khiến người dân Campuchia cảm kích và tin tưởng Việt Nam, nhất là lực lượng Bộ đội Biên phòng Việt Nam, qua đó góp phần củng cố và phát huy tinh thần đoàn kết hữu nghị, gắn bó giữa nhân dân hai nước Việt Nam - Campuchia.
TTXVN
Báo ảnh Dân tộc và Miền núi/TTXVN

Có thể bạn quan tâm

Bám cơ sở, phòng ngừa từ sớm, từ xa ở địa bàn biên giới

Bám cơ sở, phòng ngừa từ sớm, từ xa ở địa bàn biên giới

Thực hiện Kế hoạch số 116/KH-BCA, ngày 7/9/2026 của Văn phòng Bộ Công an về tổ chức kiểm tra đột xuất kết quả thực hiện các chỉ tiêu công tác Bộ Công an giao năm 2026, Đoàn kiểm tra của Bộ Công an đã có buổi làm việc với Công an phường Hà Tiên.

Thái Nguyên ưu tiên hạ tầng thiết yếu xã khó khăn, đặc biệt khó khăn

Thái Nguyên ưu tiên hạ tầng thiết yếu xã khó khăn, đặc biệt khó khăn

Thực hiện Đề án “Phát triển kết cấu hạ tầng các xã khó khăn và đặc biệt khó khăn tỉnh giai đoạn 2026-2030”, Thái Nguyên đang chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tập trung triển khai chương trình hỗ trợ đầu tư, cải tạo, nâng cấp hạ tầng giao thông các xã vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn. Đồng thời, khẩn trương hoàn thiện công tác chuẩn bị đầu tư, các thủ tục về chủ trương đầu tư, báo cáo kinh tế - kỹ thuật; lựa chọn nhà thầu và các nội dung liên quan, bảo đảm đủ điều kiện khởi công các công trình theo kế hoạch và giải ngân 100% nguồn vốn được giao trong năm 2026.

Các xã miền núi phía Tây Quảng Trị khắc phục hậu quả mưa lũ

Các xã miền núi phía Tây Quảng Trị khắc phục hậu quả mưa lũ

Ngày 14/9, nước trên các sông tại Quảng Trị đang rút, chính quyền các xã miền núi phía Tây tỉnh Quảng Trị huy động lực lượng, phương tiện phối hợp với người dân khẩn trương dọn dẹp bùn đất, rác thải, vệ sinh môi trường, khắc phục hậu quả mưa lũ, sớm ổn định đời sống.

Đắk Lắk chủ động phòng bệnh ngay từ đầu năm học mới

Đắk Lắk chủ động phòng bệnh ngay từ đầu năm học mới

Bước vào năm học 2026-2027, trước nguy cơ các bệnh truyền nhiễm gia tăng do thời tiết giao mùa và học sinh tập trung đông, ngành Y tế và Giáo dục tỉnh Đắk Lắk đang tăng cường các biện pháp phòng, chống dịch trong trường học, nhất là sốt xuất huyết, tay chân miệng và các bệnh lây truyền theo mùa.

Tuyên Quang tạo động lực tăng trưởng mới theo từng giai đoạn

Tuyên Quang tạo động lực tăng trưởng mới theo từng giai đoạn

Nhằm tạo chuyển biến về chất lượng tăng trưởng, năng lực quản trị và sức cạnh tranh cũng như thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026, Tuyên Quang đặt mục tiêu đổi mới mô hình phát triển, tạo động lực tăng trưởng mới theo từng giai đoạn.

Quảng Trị sơ tán 653 hộ dân để ứng phó mưa lũ

Quảng Trị sơ tán 653 hộ dân để ứng phó mưa lũ

Trước diễn biến mưa lớn kéo dài, lũ trên các sông tiếp tục lên nhanh, tỉnh Quảng Trị đã tổ chức sơ tán 653 hộ dân với 2.468 người tại các khu vực có nguy cơ ngập lụt, chia cắt và sạt lở đất đến nơi an toàn.

Mang Tết Trung thu ấm áp đến trẻ em vùng biên Na Ngoi

Mang Tết Trung thu ấm áp đến trẻ em vùng biên Na Ngoi

Tối 12/9 tại Trường Liên cấp Na Ngoi, tỉnh Nghệ An, chương trình “Trăng thu biên cương” được tổ chức với nhiều hoạt động thiết thực, mang đến không khí Trung thu vui tươi, ấm áp cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn tại địa bàn biên giới.

Bộ đội Biên phòng chủ động ứng phó mưa lớn, bảo đảm an toàn khu vực biên giới

Bộ đội Biên phòng chủ động ứng phó mưa lớn, bảo đảm an toàn khu vực biên giới

Từ tối 11 đến chiều 12/9, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã xảy ra mưa vừa đến mưa to và có nơi có dông. Đặc biệt, ở khu vực biên giới của tỉnh, mưa lớn kéo dài nhiều giờ khiến mực nước trên các sông, suối dâng cao, một số tuyến đường bị ngập, gây ách tắc và chia cắt tạm thời một số nơi.