Đối với đồng bào Chăm Islam, Thánh đường vừa là nơi thực hành tín ngưỡng, vừa là trung tâm sinh hoạt văn hóa, giáo dục và gắn kết cộng đồng.
Tại TP Hồ Chí Minh hiện có 12 thánh đường, 5 tiểu thánh đường và 7 điểm nhóm sinh hoạt Hồi giáo. Mỗi công trình đều mang dấu ấn kiến trúc đặc trưng của Hồi giáo, vừa uy nghi, trang trọng, vừa lưu giữ những giá trị lịch sử, văn hóa của cộng đồng qua nhiều thế hệ.
Tại Thánh đường Masjid Al Jamia’ ở phường Chợ Lớn, ngay từ cổng vào, không gian thanh tịnh cùng kiến trúc cổ kính nổi bật với hai gam màu trắng và xanh đặc trưng, đã tạo nên cảm giác yên bình, trang nghiêm. Không chỉ là nơi diễn ra các nghi lễ tôn giáo, thánh đường còn là “mái nhà chung” của cộng đồng người Chăm Islam và các tín đồ Hồi giáo đang sinh sống, học tập, làm việc tại TP Hồ Chí Minh.
Ông M. Mohamed Amine, Chánh Văn phòng Ban Đại diện Cộng đồng Hồi giáo TP Hồ Chí Minh, Trưởng Ban Quản trị Thánh đường Hồi giáo Masjid Al Jamia’, cho biết Thánh đường Hồi giáo Masjid Al Jamia’ ở phường Chợ Lớn được xây dựng năm 1932. Gần 100 năm qua, công trình đã hai lần được trùng tu, nhằm bảo tồn giá trị kiến trúc và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của cộng đồng.
Theo ông Mohamed Amine, các thánh đường Hồi giáo trên thế giới, trong đó có Việt Nam, đều có những nét kiến trúc đặc trưng dễ nhận biết. Nổi bật nhất là biểu tượng ngôi sao và trăng lưỡi liềm màu trắng - biểu trưng cho sự thuần khiết, niềm tin và hy vọng trong đạo Hồi. Bên cạnh đó là hệ thống mái vòm, cửa vòm cung, các cột cao cùng những họa tiết trang trí đặc trưng của Hồi Giáo. Trên các bức tường thường được trang trí bằng những câu kinh Qur’an viết theo nghệ thuật thư pháp, tạo nên nét đặc sắc riêng của mỗi thánh đường.
Về màu sắc, ông Mohamed Amine cho biết xanh lá cây và trắng là hai gam màu chủ đạo trong Hồi Giáo. Đây cũng là hai màu xuất hiện trên lá cờ Hồi giáo tại Việt Nam với nền xanh lá cùng biểu tượng ngôi sao và trăng lưỡi liềm màu trắng, thể hiện sự thanh khiết, bình an và đức tin của người Hồi giáo.
Là người sinh sống gần thánh đường Masjid Al Jamia’, phường Chợ Lớn, ông Gia Pha chia sẻ: “Đối với tôi, thánh đường là nơi linh thiêng của người Hồi giáo. Đây cũng là nơi giúp mỗi người gìn giữ đức tin, giữ gìn những giá trị tốt đẹp của đạo và sống theo phương châm ‘tốt đời, đẹp đạo’”.
Cách đó không xa, Thánh đường Jamiul Islamiyah ở phường Cầu Ông Lãnh. Với những mái vòm cao, kiến trúc đối xứng cùng gam màu xanh - trắng nổi bật, công trình hiện lên uy nghi như một “lâu đài” giữa trung tâm Thành phố.
Ông Du Sô, Phó Ban Quản trị Thánh đường Jamiul Islamiyah, cho biết thánh đường được xây dựng từ năm 1950. Ban đầu, công trình chỉ được dựng bằng những vật liệu đơn sơ. Sau hai lần trùng tu, thánh đường được xây dựng khang trang như hiện nay. Kinh phí chủ yếu do cộng đồng tín đồ trong và ngoài nước đóng góp, cùng sự hỗ trợ của một số tổ chức quốc tế.
Theo ông Du Sô, màu trắng trong kiến trúc thánh đường tượng trưng cho sự tinh khiết, còn màu xanh thể hiện khát vọng hòa bình và sự hòa hợp. Biểu tượng trăng lưỡi liềm cùng hệ thống mái vòm là những kiến trúc được kế thừa từ các thánh đường Hồi giáo truyền thống trên thế giới.
Bên trong thánh đường không có tượng thờ hay bàn thờ như nhiều tôn giáo khác. Không gian được thiết kế rộng rãi, đơn giản để phục vụ việc hành lễ tập thể. Các tín đồ ngồi trên thảm, xếp thành từng hàng ngay ngắn, hướng về thánh địa Mecca dưới sự hướng dẫn của vị Imam.
![thanhduong1.jpg](https://media3.baotintuc.vn/images/z6mUy5ctnz1JgEYSE0Bwv2FjFx2oLzghTM3zcCgqjivbVwVpvUQrgGVV6HTpKnGKPZSHtPcLRqnub5ylixwLlA/thanhduong1.jpg.avif "Các thánh đường Hồi giáo không chỉ là nơi sinh hoạt tín ngưỡng mà còn là "mái nhà chung" gắn kết cộng đồng người Chăm Islam tại TP Hồ Chí Minh.")
Theo ông Mohammad Amin, hiện cộng đồng Chăm Islam tại TP Hồ Chí Minh có hơn 9.000 tín đồ, sinh sống tại nhiều địa phương trên địa bàn thành phố. Bên cạnh việc tổ chức các nghi lễ tôn giáo, các thánh đường còn duy trì nhiều lớp học Kinh Qur’an, dạy chữ Chăm, giáo dục đạo đức, kỹ năng sống cho thanh thiếu niên; đồng thời tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, vận động bà con chấp hành pháp luật, xây dựng đời sống văn hóa, đoàn kết cộng đồng và phòng, chống các tệ nạn xã hội.
