'Thổi hồn' vào câu hát dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh

Giữa dòng chảy của cuộc sống hiện đại, nhiều loại hình văn hóa truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một. Tuy nhiên, ở Nghệ An, dân ca Ví, Giặm vẫn có sức sống mãnh liệt.

vi-giam-27825-10.jpg
Diễn xướng Ví Phường chiếu do các em học sinh lớp học truyền dạy dân ca ví, giặm do Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh Nghệ An tổ chức.

Hàng trăm câu lạc bộ, những lớp học và những nghệ nhân lão thành cũng như thế hệ trẻ đang ngày đêm "thổi hồn" vào từng câu hát. Hành trình đầy tâm huyết của các cấp chính quyền, nghệ nhân và cộng đồng đã, đang nỗ lực để gìn giữ và phát huy giá trị của dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh trong bối cảnh đương đại.

Sức sống mới cho dân ca Ví, Giặm

Dân ca Ví, Giặm không chỉ là những làn điệu mộc mạc mà còn là "tiếng lòng" của người dân xứ Nghệ; là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại được UNESCO công nhận vào năm 2014. Giá trị của loại hình dân ca này được thể hiện trên nhiều phương diện như: giá trị văn học và nghệ thuật, lịch sử và xã hội, giáo dục. Thông qua các làn điệu, những bài học về đạo đức, lối sống, cách ứng xử được truyền tải tự nhiên, sâu sắc.

Để giữ gìn và phát huy loại hình dân ca này, tỉnh Nghệ An đã và đang có những hành động quyết liệt, đồng bộ từ cấp chính quyền đến người dân, nghệ nhân; qua đó tạo nên một sức sống mới cho dân ca Ví, Giặm.

Tại nhiều địa phương, hoạt động của các câu lạc bộ diễn ra sôi nổi, đóng góp vào phong trào văn hóa văn nghệ của địa phương. Trong đó, Câu lạc bộ dân ca Ví, Giặm Hưng Tân (xã Hưng Nguyên Nam) là một trong những câu lạc bộ được thành lập sớm và hoạt động sôi nổi nhất.

Ông Nguyễn Trọng Tâm, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ dân ca Ví, Giặm Hưng Tân cho biết, câu lạc bộ có hơn 50 thành viên, trẻ nhất là 6 tuổi và nhiều tuổi nhất là 97 tuổi. Các nghệ nhân cao tuổi đóng vai trò nòng cốt trong việc truyền dạy từng câu hát, làn điệu cho thế hệ trẻ cũng như trình diễn và sáng tác trong câu lạc bộ. Hằng tháng, câu lạc bộ vẫn tổ chức sinh hoạt định kỳ, biểu diễn phục vụ du khách và người dân; qua đó tạo nên phong trào văn hóa quần chúng mạnh mẽ.

Cùng với hoạt động của các câu lạc bộ, những nghệ nhân, các hạt nhân văn nghệ tiêu biểu đã nỗ lực để thực hành, truyền dạy và bảo tồn các làn điệu Ví, Giặm, đảm bảo tính nguyên gốc và vẻ đẹp của di sản. Bằng tài năng và tâm huyết, họ giúp các bài dân ca cổ lan tỏa mạnh mẽ, lay động cảm xúc của khán giả và truyền tải tình yêu di sản quê hương đến công chúng. Ngoài ra, nhiều nghệ nhân đã mở lớp dạy học hát dân ca Ví, Giặm tại nhà...

Nghệ nhân Nhân dân Võ Thị Hồng Vân, Chủ nhiệm Câu lạc bộ dân ca Ví, Giặm Ngọc Sơn (xã Xuân Lâm) cho biết, việc bảo tồn và phát huy dân ca Ví, Giặm cần sự kiên trì và say mê; đòi hỏi người làm công tác này phải hiểu biết sâu sắc về dân ca. Bà thường xuyên tham gia biểu diễn tại các chương trình, hội thi, liên hoan ở địa phương, cấp tỉnh và khu vực, góp phần nâng cao nhận thức và quảng bá giá trị của dân ca ví, giặm.

Cùng với việc tổ chức các cuộc thi Liên hoan dân ca Ví, Giặm hằng năm, ngành Văn hóa còn phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo đưa dân ca vào trường học, tổ chức các cuộc thi dân ca Ví, Giặm; cuộc thi sáng tác các làn điệu dân ca; khen thưởng biểu dương và tôn vinh kịp thời các nghệ sĩ, nghệ nhân có những đóng góp cho dân ca Ví, Giặm.

Những ngày này, em Nguyễn Khánh Linh (học sinh lớp 10D Trường Trung học phổ thông Huỳnh Thúc Kháng) cùng các bạn trong Câu lạc bộ dân ca, dân vũ của trường đang tích cực tập luyện chương trình văn nghệ chào mừng năm học mới. “Bên cạnh các tiết hiện đại, chúng em vẫn dành 2 tiết mục biểu diễn về dân ca Ví, Giặm. Em mong muốn dân ca Ví, Giặm sẽ chạm đến trái tim của người trẻ”, em Trà My cho biết.

Ngân mãi câu Ví, đượm mãi lời Giặm

vi-giam-27825-11.jpg
Hàng năm, ngành Văn hóa còn phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo đưa dân ca vào trường học, tổ chức các cuộc thi dân ca ví, giặm; tổ chức cuộc thi sáng tác các làn điệu dân ca.

Ở Nghệ An, dân ca Ví, Giặm đã và đang vượt ra khỏi những không gian truyền thống để hòa mình vào nhịp sống hiện đại. Loại hình dân ca này không chỉ được trình diễn trên sân khấu lớn mà còn vang vọng trong những lớp học ngoại khóa, sinh hoạt câu lạc bộ và cả trên các nền tảng mạng xã hội. Sự lan tỏa ấy cho thấy để bảo tồn một di sản, cách tốt nhất là để nó thực sự "sống" và "thở" cùng cộng đồng.

Thời gian qua, Nghệ An đã ban hành nhiều đề án, chương trình để bảo tồn và phát huy giá trị dân ca Ví, Giặm. Cùng với đó, tỉnh có các chính sách ưu đãi, hỗ trợ các nghệ nhân, câu lạc bộ. Hằng năm, tỉnh đều tổ chức các liên hoan dân ca Ví, Giặm cấp tỉnh, toàn quốc, thu hút hàng trăm câu lạc bộ và nghệ nhân tham gia. Đây không chỉ là sân chơi mà còn là dịp để quảng bá, tôn vinh loại hình nghệ thuật này. Chính quyền địa phương đã hỗ trợ xây dựng các nhà văn hóa cộng đồng, sân khấu biểu diễn để các câu lạc bộ có không gian sinh hoạt và trình diễn thường xuyên.

Để tiếp nối và lan tỏa, nhiều trường học tại Nghệ An đã lồng ghép dân ca Ví, Giặm vào các tiết học ngoại khóa, hoạt động trải nghiệm. Học sinh được học hát, tìm hiểu về nguồn gốc, ý nghĩa của các làn điệu; qua đó ươm mầm tình yêu với di sản văn hóa dân tộc.

“Các cuộc thi hát dân ca Ví, Giặm được tổ chức thường xuyên trong các trường học khuyến khích các học sinh tham gia, rèn luyện kỹ năng biểu diễn và lan tỏa niềm đam mê”, ông Nguyễn Trọng Hoàn, Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An chia sẻ.

vi-giam-27825-12.jpg
Thông qua các lớp truyền dạy đã phát hiện nhiều tài năng trẻ, đam mê với dân ca ví, giặm.

Thực hiện Đề án Bảo tồn và phát huy các giá trị dân ca Ví, Giặm, từ năm 2022, Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh Nghệ An đã tổ chức các hoạt động diễn xướng dân ca Ví, Giặm. Đến nay, trung tâm đã tổ chức được hàng trăm buổi diễn xướng dân ca tại Quảng trường Hồ Chí Minh, thu hút được sự quan tâm của đông đảo công chúng. Hằng năm, đơn vị còn tổ chức các lớp truyền dạy dân ca Ví, Giặm cho các câu lạc bộ và học sinh trên địa bàn tỉnh.

Nhạc sỹ Trần Quốc Chung, Giám đốc Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh Nghệ An cho biết, đưa dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh lên sân khấu nhằm bảo tồn và phát huy những giá trị gốc; đồng thời cải biên, phát triển đáp ứng yêu cầu phục vụ cuộc sống của thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và thời kỳ hội nhập, phát triển.

“Qua những lần biểu diễn, ngọn lửa đam mê của thành viên các câu lạc bộ dân ca luôn bùng cháy và được truyền đến nhiều người khác. Chúng tôi luôn phát hiện và nuôi dưỡng nhiều gương mặt nhỏ tuổi tài năng, sở hữu chất giọng ngọt ngào, thể hiện nhuần nhuyễn các làn điệu Ví, Giặm. Đây chính là yếu tố quan trọng để lan tỏa di sản dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh trong đời sống đương đại và trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng”, nhạc sỹ Trần Quốc Chung cho biết.

Những chủ trương, chính sách đúng đắn của tỉnh Nghệ An, sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương cùng nhiệt huyết của các nghệ nhân, câu lạc bộ và đặc biệt là sự tiếp nối của thế hệ trẻ đã tạo nên một sức mạnh cộng hưởng để gìn giữ di sản vô giá này. Với những nỗ lực ấy, "tiếng hát quê hương" sẽ mãi ngân vang, truyền đi những thông điệp về tình yêu, đạo lý, vẻ đẹp của con người và mảnh đất Nghệ An./.

Có thể bạn quan tâm

Số hóa hoạt động 'bảo tàng' Văn hóa Óc Eo để thu hút khách

Số hóa hoạt động 'bảo tàng' Văn hóa Óc Eo để thu hút khách

An Giang đang đẩy mạnh các hoạt động liên quan đến chuyển đổi số trong văn hóa và bảo tàng để giúp người dân, du khách tiếp cận dễ dàng hơn với các hiện vật, tư liệu. Ban Quản lý di tích văn hoá Óc Eo tỉnh An Giang cũng nhanh chóng xây dựng kế hoạch, triển khai nhiều giải pháp để chuyển đổi số toàn diện hoạt động của Nhà trưng bày Văn hoá Óc Eo và các điểm di tích trọng điểm của Khu di tích khảo cổ Óc Eo - Ba Thê.

Khai mạc Lễ hội Hoa anh đào xã Mường Phăng

Khai mạc Lễ hội Hoa anh đào xã Mường Phăng

Sáng 10/1, tại đảo hoa anh đào ở bản Kéo, UBND xã Mường Phăng, tỉnh Điện Biên, đã tổ chức khai mạc Lễ hội Hoa anh đào xã Mường Phăng năm 2026, với chủ đề “Mường Phăng vào xuân - Hoa anh đào khoe sắc”. Với chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch phong phú, lễ hội đã thu hút hàng nghìn du khách nô nức đến dự và trải nghiệm.

Nơi gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa đặc thù ở Lâm Đồng

Nơi gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa đặc thù ở Lâm Đồng

Nằm ngay bên Quốc lộ 1A, tại xã Bắc Bình, tỉnh Lâm Đồng, Trung tâm Trưng bày văn hóa Chăm là một không gian văn hóa đặc thù, nơi lưu giữ, bảo tồn và giới thiệu những giá trị tiêu biểu của cộng đồng người Chăm. Với hệ thống hiện vật phong phú, không gian trưng bày khoa học cùng nhiều hoạt động trải nghiệm gắn với đời sống bản địa, Trung tâm đang từng bước trở thành điểm đến văn hóa hấp dẫn đối với du khách trong và ngoài nước.

Thế hệ trẻ Gia Lai giữ lửa cồng chiêng

Thế hệ trẻ Gia Lai giữ lửa cồng chiêng

Cồng chiêng ngày nay không chỉ ngân vang trong các lễ hội, mà đang hiện diện ngày càng rõ nét trong đời sống đương đại. Từ buôn làng đến không gian cộng đồng, từ sinh hoạt văn hóa truyền thống đến các mô hình du lịch trải nghiệm, thế hệ trẻ đang trở thành lực lượng nòng cốt tiếp nối mạch nguồn di sản, gìn giữ và lan tỏa giá trị cồng chiêng Tây Nguyên.

Về vùng cực nam Tổ Quốc thưởng thức 2 di sản văn hóa thế giới​

Về vùng cực nam Tổ Quốc thưởng thức 2 di sản văn hóa thế giới​

An Giang là địa phương nằm ở vùng biên giới Tây Nam Tổ quốc, có 29 dân tộc cùng sinh sống, nhiều di sản văn hóa, di tích lịch sử và các lễ hội truyền thống đặc sắc của vùng Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước. Để phát triển kinh tế di sản, phát huy các giá trị di sản văn hóa, những năm qua, tỉnh An Giang luôn quan tâm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của các dân tộc gắn với phát triển du lịch và sinh kế cộng đồng, góp phần hình thành công nghiệp văn hóa.

Vui 'Tết bản làng' cùng đồng bào tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Vui 'Tết bản làng' cùng đồng bào tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Thông tin từ Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam cho biết, từ nay đến hết tháng 1/2026, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) sẽ diễn ra các hoạt động tháng 1 với chủ đề “Tết bản làng”, giới thiệu tới công chúng các hoạt động đón Xuân, nghi lễ, lễ hội, phong tục tập quán… của đồng bào các dân tộc Việt Nam.

Miệt mài bảo tồn nghề gốm Churu

Miệt mài bảo tồn nghề gốm Churu

Dù đã cao tuổi, bà Ma Ly (71 tuổi, xã Quảng Lập, Lâm Đồng) vẫn miệt mài duy trì nghề làm gốm truyền thống của dân tộc Churu. Không chỉ cung cấp sản phẩm cho khách hàng, bà Ma Ly còn đón du khách trải nghiệm, truyền dạy nghề gốm truyền thống cho thế hệ trẻ trong và ngoài tỉnh.

Điện Biên đón trên 180 du khách trên chuyến bay đầu năm 2026

Điện Biên đón trên 180 du khách trên chuyến bay đầu năm 2026

Ngày 1/1, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Điện Biên phối hợp với Hãng Hàng không Quốc gia Việt Nam (Vietnam Airlines) tổ chức chương trình đón du khách và chuyến bay đầu tiên đến tỉnh Điện Biên năm 2026 tại Cảng Hàng không Điện Biên.

Ca trù Đông Môn: Mạch nguồn sâu lắng được trao truyền qua các thế hệ

Ca trù Đông Môn: Mạch nguồn sâu lắng được trao truyền qua các thế hệ

Làng Đông Môn, phường Hòa Bình là cái nôi của ca trù (hay còn gọi là hát ả đào, hát ca quán…) khu vực phía Bắc. Trải qua những thăng trầm, ca trù Đông Môn vẫn là mạch nguồn sâu lắng, nuôi dưỡng, trao truyền qua bao thế hệ và trở thành "nhịp phách, nhịp đàn" trong dòng chảy văn hóa của thành phố và đất nước.

Đặc sắc Ngày hội Văn hóa các dân tộc vùng biên Sam Mứn, Điện Biên

Đặc sắc Ngày hội Văn hóa các dân tộc vùng biên Sam Mứn, Điện Biên

Ngày 28/12/2025, xã Sam Mứn (tỉnh Điện Biên) tổ chức Ngày hội Văn hóa các dân tộc xã Sam Mứn lần thứ I, năm 2025, với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao đặc sắc nhằm tôn vinh bản sắc văn hóa truyền thống, quảng bá hình ảnh quê hương, con người Sam Mứn; đồng thời tạo không gian giao lưu, gặp gỡ, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Rộn ràng ngày hội thanh niên dân tộc thiểu số tại bản Rào Tre

Rộn ràng ngày hội thanh niên dân tộc thiểu số tại bản Rào Tre

Trong không khí hân hoan của đồng bào dân tộc Chứt đón Tết Chăm Cha Bới (Tết mừng cơm mới, tạ ơn trời đất và cầu mùa màng bội thu của đồng bào dân tộc Chứt), ngày 28/12, tại bản Rào Tre (xã Phúc Trạch, tỉnh Hà Tĩnh), Tỉnh đoàn và Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh Hà Tĩnh đã phối hợp tổ chức “Ngày hội thanh niên dân tộc thiểu số” năm 2025.

Lưu giữ, phát triển giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Chứt

Lưu giữ, phát triển giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Chứt

Trong tiến trình bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số, việc nghiên cứu, xây dựng và đưa vào sử dụng trang phục sinh hoạt cộng đồng cho đồng bào Chứt, tỉnh Quảng Trị mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Không chỉ lấp đầy “khoảng trống” văn hóa suốt nhiều năm, những bộ áo quần truyền thống được nghiên cứu công phu và trao cho cộng đồng còn tạo nền tảng để các giá trị văn hóa Chứt được gìn giữ, lan tỏa, tiếp nối bền vững trong đời sống đương đại.

Bảo tồn, gìn giữ văn hóa dân tộc Mảng

Bảo tồn, gìn giữ văn hóa dân tộc Mảng

Việc tổ chức các lớp truyền khẩu tiếng Mảng không chỉ giúp gìn giữ ngôn ngữ, mà còn góp phần xây dựng cộng đồng đoàn kết, giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa và thêm tự hào về nguồn cội của mình.

Đến Mường Động tìm hiểu biểu tượng tình yêu nơi 'Đồi thông hai mộ'

Đến Mường Động tìm hiểu biểu tượng tình yêu nơi 'Đồi thông hai mộ'

“Đồi thông hai mộ” từ lâu không chỉ là một truyện thơ mà còn là một địa danh nổi tiếng của vùng Mường Động tại xóm Đằng Long, xã Nật Sơn, tỉnh Phú Thọ. Nơi đây là miền ký ức văn hóa sâu thẳm của người Mường cổ, lan tỏa không gian cư trú cổ truyền trong không gian sáp nhập mới từ Hòa Bình đến Phú Thọ - nơi những câu chuyện tình, tín ngưỡng và cảnh quan hòa quyện thành nguồn lực du lịch văn hóa đặc sắc.

Đưa di sản trở thành 'lớp học mở'

Đưa di sản trở thành 'lớp học mở'

Ngày 24/12, tại Đình cổ Hùng Lô - không gian trải nghiệm di sản văn hóa tiêu biểu vùng Đất Tổ, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Phú Thọ tổ chức công bố Chương trình Du lịch học đường - Giáo dục di sản văn hóa vùng Đất Tổ.

Bảo tồn, nâng tầm di sản văn hóa gốm Chăm

Bảo tồn, nâng tầm di sản văn hóa gốm Chăm

Làng gốm Chăm Bàu Trúc ở xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa, là một trong những làng gốm cổ xưa nhất ở Đông Nam Á đến nay vẫn duy trì phương pháp sản xuất hoàn toàn thủ công với những giá trị văn hóa, kỹ thuật độc đáo. “Nghệ thuật làm gốm của người Chăm” đã được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.

Sắc âm Chiêng Mường và nhạc Ngũ âm Khmer giữa lòng Hà Nội

Sắc âm Chiêng Mường và nhạc Ngũ âm Khmer giữa lòng Hà Nội

Không gian văn hóa nghệ thuật 22 Hàng Buồm (Hà Nội) những ngày qua vang lên những thanh âm rất đặc biệt – khi trầm hùng, ngân vọng của Chiêng Mường, khi rộn ràng, trang nghiêm của Nhạc Ngũ âm Khmer. Giữa lòng Thủ đô, những sắc âm đến từ núi rừng Phú Thọ và phum sóc Nam Bộ đã mang đến cho công chúng một trải nghiệm di sản sống động và đầy cảm xúc.

Đồng bào Thái trắng ở Mường Lay bảo tồn di sản văn hóa

Đồng bào Thái trắng ở Mường Lay bảo tồn di sản văn hóa

Mường Lay là thị xã nhỏ miền núi thuộc tỉnh Điện Biên, nằm yên bình bên lòng hồ thủy điện Sơn La. Đây không chỉ là nơi sinh sống của cộng đồng người Thái trắng qua hàng trăm năm mà còn là vùng đất thấm đẫm nét đẹp văn hóa. Với những di sản độc đáo như múa xòe, đàn tính tẩu... Mường Lay được ví như một bảo tàng sống, lưu giữ trọn vẹn giá trị truyền thống của dân tộc Thái giữa đại ngàn Tây Bắc.

Giữ tiếng chiêng linh thiêng giữa đại ngàn Trường Sơn

Giữ tiếng chiêng linh thiêng giữa đại ngàn Trường Sơn

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, ở phía Tây tỉnh Quảng Trị, nơi những ngọn núi trùng điệp xanh mướt nối tiếp nhau trập trùng, có những bản làng bình yên của người Pa Cô, Vân Kiều sinh sống bao đời nay. Ở nơi đây, tiếng hát, tiếng đàn, điệu khèn vẫn ngân vang mỗi buổi sớm, chiều. Giữa nhịp sống hiện đại, vẫn có những con người thầm lặng, bền bỉ cống hiến cả cuộc đời để bảo tồn tiếng hát, điệu múa, tiếng cồng chiêng và linh hồn của núi rừng quê hương. Đó chính là cội nguồn, bản sắc độc đáo riêng của dân tộc không thể nào bị lãng quên.

Rộn rã Đêm hội cồng chiêng Đông Nam Á năm 2025

Rộn rã Đêm hội cồng chiêng Đông Nam Á năm 2025

Đêm 20/12 trên Quảng trường Lâm Viên, phường Xuân Hương- Đà Lạt, UBND tỉnh Lâm Đồng đã tổ chức Đêm hội hòa âm cồng chiêng Đông Nam Á 2025. Sự kiện trên có sự tham gia của các đoàn nghệ nhân đến từ 3 quốc gia Đông Nam Á là Lào, Campuchia và Malaysia; đại diện đoàn nghệ nhân các tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai, Quảng Ngãi, Phú Thọ; đại diện các đoàn nghệ nhân nhiều địa phương và các doanh nghiệp du lịch của tỉnh Lâm Đồng.

Kế thừa và phát huy di sản văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên

Kế thừa và phát huy di sản văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên

Ngày 19/12, tại Trung tâm Văn hóa - Du lịch tỉnh Đắk Lắk, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh tổ chức Liên hoan Văn hóa Cồng chiêng và Nhạc cụ truyền thống các dân tộc năm 2025 với chủ đề với chủ đề “Âm vang cồng chiêng - gắn kết cộng đồng”.