'Thổi hồn' vào câu hát dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh

Giữa dòng chảy của cuộc sống hiện đại, nhiều loại hình văn hóa truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một. Tuy nhiên, ở Nghệ An, dân ca Ví, Giặm vẫn có sức sống mãnh liệt.

vi-giam-27825-10.jpg
Diễn xướng Ví Phường chiếu do các em học sinh lớp học truyền dạy dân ca ví, giặm do Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh Nghệ An tổ chức.

Hàng trăm câu lạc bộ, những lớp học và những nghệ nhân lão thành cũng như thế hệ trẻ đang ngày đêm "thổi hồn" vào từng câu hát. Hành trình đầy tâm huyết của các cấp chính quyền, nghệ nhân và cộng đồng đã, đang nỗ lực để gìn giữ và phát huy giá trị của dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh trong bối cảnh đương đại.

Sức sống mới cho dân ca Ví, Giặm

Dân ca Ví, Giặm không chỉ là những làn điệu mộc mạc mà còn là "tiếng lòng" của người dân xứ Nghệ; là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại được UNESCO công nhận vào năm 2014. Giá trị của loại hình dân ca này được thể hiện trên nhiều phương diện như: giá trị văn học và nghệ thuật, lịch sử và xã hội, giáo dục. Thông qua các làn điệu, những bài học về đạo đức, lối sống, cách ứng xử được truyền tải tự nhiên, sâu sắc.

Để giữ gìn và phát huy loại hình dân ca này, tỉnh Nghệ An đã và đang có những hành động quyết liệt, đồng bộ từ cấp chính quyền đến người dân, nghệ nhân; qua đó tạo nên một sức sống mới cho dân ca Ví, Giặm.

Tại nhiều địa phương, hoạt động của các câu lạc bộ diễn ra sôi nổi, đóng góp vào phong trào văn hóa văn nghệ của địa phương. Trong đó, Câu lạc bộ dân ca Ví, Giặm Hưng Tân (xã Hưng Nguyên Nam) là một trong những câu lạc bộ được thành lập sớm và hoạt động sôi nổi nhất.

Ông Nguyễn Trọng Tâm, Phó Chủ nhiệm Câu lạc bộ dân ca Ví, Giặm Hưng Tân cho biết, câu lạc bộ có hơn 50 thành viên, trẻ nhất là 6 tuổi và nhiều tuổi nhất là 97 tuổi. Các nghệ nhân cao tuổi đóng vai trò nòng cốt trong việc truyền dạy từng câu hát, làn điệu cho thế hệ trẻ cũng như trình diễn và sáng tác trong câu lạc bộ. Hằng tháng, câu lạc bộ vẫn tổ chức sinh hoạt định kỳ, biểu diễn phục vụ du khách và người dân; qua đó tạo nên phong trào văn hóa quần chúng mạnh mẽ.

Cùng với hoạt động của các câu lạc bộ, những nghệ nhân, các hạt nhân văn nghệ tiêu biểu đã nỗ lực để thực hành, truyền dạy và bảo tồn các làn điệu Ví, Giặm, đảm bảo tính nguyên gốc và vẻ đẹp của di sản. Bằng tài năng và tâm huyết, họ giúp các bài dân ca cổ lan tỏa mạnh mẽ, lay động cảm xúc của khán giả và truyền tải tình yêu di sản quê hương đến công chúng. Ngoài ra, nhiều nghệ nhân đã mở lớp dạy học hát dân ca Ví, Giặm tại nhà...

Nghệ nhân Nhân dân Võ Thị Hồng Vân, Chủ nhiệm Câu lạc bộ dân ca Ví, Giặm Ngọc Sơn (xã Xuân Lâm) cho biết, việc bảo tồn và phát huy dân ca Ví, Giặm cần sự kiên trì và say mê; đòi hỏi người làm công tác này phải hiểu biết sâu sắc về dân ca. Bà thường xuyên tham gia biểu diễn tại các chương trình, hội thi, liên hoan ở địa phương, cấp tỉnh và khu vực, góp phần nâng cao nhận thức và quảng bá giá trị của dân ca ví, giặm.

Cùng với việc tổ chức các cuộc thi Liên hoan dân ca Ví, Giặm hằng năm, ngành Văn hóa còn phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo đưa dân ca vào trường học, tổ chức các cuộc thi dân ca Ví, Giặm; cuộc thi sáng tác các làn điệu dân ca; khen thưởng biểu dương và tôn vinh kịp thời các nghệ sĩ, nghệ nhân có những đóng góp cho dân ca Ví, Giặm.

Những ngày này, em Nguyễn Khánh Linh (học sinh lớp 10D Trường Trung học phổ thông Huỳnh Thúc Kháng) cùng các bạn trong Câu lạc bộ dân ca, dân vũ của trường đang tích cực tập luyện chương trình văn nghệ chào mừng năm học mới. “Bên cạnh các tiết hiện đại, chúng em vẫn dành 2 tiết mục biểu diễn về dân ca Ví, Giặm. Em mong muốn dân ca Ví, Giặm sẽ chạm đến trái tim của người trẻ”, em Trà My cho biết.

Ngân mãi câu Ví, đượm mãi lời Giặm

vi-giam-27825-11.jpg
Hàng năm, ngành Văn hóa còn phối hợp với ngành Giáo dục và Đào tạo đưa dân ca vào trường học, tổ chức các cuộc thi dân ca ví, giặm; tổ chức cuộc thi sáng tác các làn điệu dân ca.

Ở Nghệ An, dân ca Ví, Giặm đã và đang vượt ra khỏi những không gian truyền thống để hòa mình vào nhịp sống hiện đại. Loại hình dân ca này không chỉ được trình diễn trên sân khấu lớn mà còn vang vọng trong những lớp học ngoại khóa, sinh hoạt câu lạc bộ và cả trên các nền tảng mạng xã hội. Sự lan tỏa ấy cho thấy để bảo tồn một di sản, cách tốt nhất là để nó thực sự "sống" và "thở" cùng cộng đồng.

Thời gian qua, Nghệ An đã ban hành nhiều đề án, chương trình để bảo tồn và phát huy giá trị dân ca Ví, Giặm. Cùng với đó, tỉnh có các chính sách ưu đãi, hỗ trợ các nghệ nhân, câu lạc bộ. Hằng năm, tỉnh đều tổ chức các liên hoan dân ca Ví, Giặm cấp tỉnh, toàn quốc, thu hút hàng trăm câu lạc bộ và nghệ nhân tham gia. Đây không chỉ là sân chơi mà còn là dịp để quảng bá, tôn vinh loại hình nghệ thuật này. Chính quyền địa phương đã hỗ trợ xây dựng các nhà văn hóa cộng đồng, sân khấu biểu diễn để các câu lạc bộ có không gian sinh hoạt và trình diễn thường xuyên.

Để tiếp nối và lan tỏa, nhiều trường học tại Nghệ An đã lồng ghép dân ca Ví, Giặm vào các tiết học ngoại khóa, hoạt động trải nghiệm. Học sinh được học hát, tìm hiểu về nguồn gốc, ý nghĩa của các làn điệu; qua đó ươm mầm tình yêu với di sản văn hóa dân tộc.

“Các cuộc thi hát dân ca Ví, Giặm được tổ chức thường xuyên trong các trường học khuyến khích các học sinh tham gia, rèn luyện kỹ năng biểu diễn và lan tỏa niềm đam mê”, ông Nguyễn Trọng Hoàn, Chánh Văn phòng Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An chia sẻ.

vi-giam-27825-12.jpg
Thông qua các lớp truyền dạy đã phát hiện nhiều tài năng trẻ, đam mê với dân ca ví, giặm.

Thực hiện Đề án Bảo tồn và phát huy các giá trị dân ca Ví, Giặm, từ năm 2022, Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh Nghệ An đã tổ chức các hoạt động diễn xướng dân ca Ví, Giặm. Đến nay, trung tâm đã tổ chức được hàng trăm buổi diễn xướng dân ca tại Quảng trường Hồ Chí Minh, thu hút được sự quan tâm của đông đảo công chúng. Hằng năm, đơn vị còn tổ chức các lớp truyền dạy dân ca Ví, Giặm cho các câu lạc bộ và học sinh trên địa bàn tỉnh.

Nhạc sỹ Trần Quốc Chung, Giám đốc Trung tâm Nghệ thuật truyền thống tỉnh Nghệ An cho biết, đưa dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh lên sân khấu nhằm bảo tồn và phát huy những giá trị gốc; đồng thời cải biên, phát triển đáp ứng yêu cầu phục vụ cuộc sống của thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và thời kỳ hội nhập, phát triển.

“Qua những lần biểu diễn, ngọn lửa đam mê của thành viên các câu lạc bộ dân ca luôn bùng cháy và được truyền đến nhiều người khác. Chúng tôi luôn phát hiện và nuôi dưỡng nhiều gương mặt nhỏ tuổi tài năng, sở hữu chất giọng ngọt ngào, thể hiện nhuần nhuyễn các làn điệu Ví, Giặm. Đây chính là yếu tố quan trọng để lan tỏa di sản dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh trong đời sống đương đại và trở thành sản phẩm du lịch đặc trưng”, nhạc sỹ Trần Quốc Chung cho biết.

Những chủ trương, chính sách đúng đắn của tỉnh Nghệ An, sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương cùng nhiệt huyết của các nghệ nhân, câu lạc bộ và đặc biệt là sự tiếp nối của thế hệ trẻ đã tạo nên một sức mạnh cộng hưởng để gìn giữ di sản vô giá này. Với những nỗ lực ấy, "tiếng hát quê hương" sẽ mãi ngân vang, truyền đi những thông điệp về tình yêu, đạo lý, vẻ đẹp của con người và mảnh đất Nghệ An./.

Có thể bạn quan tâm

Khoác 'áo số' cho di sản nghìn năm Tháp Bà Pô Nagar

Khoác 'áo số' cho di sản nghìn năm Tháp Bà Pô Nagar

Hướng tới Ngày hội Văn hóa dân tộc Chăm lần thứ VI năm 2026, ngành Văn hóa tỉnh Khánh Hòa đã chủ động triển khai tích hợp mã QR cùng nền tảng trải nghiệm số tại Khu di tích Tháp Bà Pô Nagar.

Khám phá nét văn hóa đặc sắc của người Chăm

Khám phá nét văn hóa đặc sắc của người Chăm

Với bề dày hàng trăm năm, văn hóa của người Chăm tại tỉnh Khánh Hòa hiện nay vẫn được đồng bào gìn giữ và phát huy giá trị. Nhiều di sản vật thể, phi vật thể được khai thác, phát triển thành những sản phẩm du lịch đặc sắc, đưa hình ảnh văn hóa Chăm nói riêng, tỉnh Khánh Hòa nói chung vươn xa trên bản đồ du lịch.

Bảo tồn thư tịch cổ của người Chăm loại hình tư liệu đặc biệt quý hiếm

Bảo tồn thư tịch cổ của người Chăm loại hình tư liệu đặc biệt quý hiếm

Thư tịch cổ của người Chăm ở Khánh Hòa là một bộ phận quan trọng trong kho tàng di sản văn hóa của dân tộc Việt Nam. Thư tịch không chỉ lưu giữ những tri thức về lịch sử,mà còn phản ánh quá trình sáng tạo, tiếp biến văn hóa tri thức độc đáo của đồng bào Chăm. Tuy nhiên, Thư tịch cổ cũng đang dần bị bào mòn theo thời gian.

Phát huy giá trị Di tích lịch sử sóc Bom Bo và các di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Phát huy giá trị Di tích lịch sử sóc Bom Bo và các di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Ngày 24/6, Lễ công bố Quyết định xếp hạng Di tích quốc gia đối với Di tích lịch sử sóc Bom Bo và Quyết định đưa Tập quán giã gạo chày tay của người S’tiêng, người M’nông vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được tổ chức tại Khu bảo tồn văn hóa dân tộc S’tiêng sóc Bom Bo (xã Bom Bo).

Văn hóa Chăm: 'Mỏ vàng' còn nhiều dư địa khai mở

Văn hóa Chăm: 'Mỏ vàng' còn nhiều dư địa khai mở

Là những địa phương sở hữu kho tàng văn hóa Chăm độc đáo và phong phú, những năm qua Khánh Hòa và Lâm Đồng đã có nhiều giải pháp để thu hút các nguồn lực đầu tư, tạo giá trị gia tăng từ kho tàng văn hóa.

Xây dựng văn hóa, con người trở thành sức mạnh nội sinh

Xây dựng văn hóa, con người trở thành sức mạnh nội sinh

Sau hợp nhất ba tỉnh Phú Thọ, Vĩnh Phúc và Hòa Bình, tỉnh Phú Thọ hiện trở thành địa phương có không gian văn hóa rộng lớn, hội tụ nhiều giá trị đặc sắc của vùng đất cội nguồn dân tộc, văn hóa đồng bằng Bắc Bộ và văn hóa miền núi Tây Bắc. 

Giữ hồn văn hóa Chăm từ những 'di sản sống'

Giữ hồn văn hóa Chăm từ những 'di sản sống'

Văn hóa Chăm là một bộ phận quan trọng trong nền văn hóa đa dạng của Việt Nam. Trải qua nhiều thế kỷ, hệ thống di sản văn hóa Chăm vẫn lưu giữ những giá trị độc đáo về lịch sử, kiến trúc, tín ngưỡng và đời sống cộng đồng.

Du lịch bền vững nhìn từ di sản Phật giáo Nam tông Khmer

Du lịch bền vững nhìn từ di sản Phật giáo Nam tông Khmer

Hàng trăm năm qua, những mái chùa Phật giáo Nam tông vừa là điểm tựa tín ngưỡng, vừa là nơi lưu giữ di sản của đồng bào Khmer. Giờ đây, khi “guồng quay” du lịch chạm đến từng phum sóc, những không gian thiêng liêng ấy nhanh chóng trở thành điểm đến đầy sức hút.

Biến khó khăn thành lợi thế, Tây Yên Tử chuyển mình mạnh mẽ

Biến khó khăn thành lợi thế, Tây Yên Tử chuyển mình mạnh mẽ

Đồng bào dân tộc Dao ở xã Tây Yên Tử (tỉnh Bắc Ninh) sở hữu nhiều di sản văn hóa đặc sắc. Thời gian qua, cấp ủy, chính quyền địa phương đã triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào người Dao, nhất là việc gìn giữ tiếng nói, trang phục, nghề thêu, dân ca và các nghi lễ truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng... Đây cũng là việc cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 7/1/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam.

Không để mai một di sản văn hóa quý báu của cha ông

Không để mai một di sản văn hóa quý báu của cha ông

Câu lạc bộ múa dân tộc xã Nha Bích (thành phố Đồng Nai) ra đời năm 2021, đến nay đã thu hút 35 thành viên, chia thành nhóm múa đương đại và nhóm múa dân tộc. Đây là lực lượng nòng cốt đoàn kết, tập hợp thanh niên là người đồng bào dân tộc thiểu số xã Nha Bích.

Để di sản hát then, đàn tính tiếp tục truyền lửa trong thời đại công nghệ số

Để di sản hát then, đàn tính tiếp tục truyền lửa trong thời đại công nghệ số

Cao Bằng được biết đến là quê hương của hát then, đàn tính. Để lời then tiếng tính không chỉ vang lên ở mỗi nếp nhà, mà còn lan tỏa sâu rộng, những nghệ nhân, người truyền lửa cùng sự định hướng của ngành du lịch và chính quyền các cấp đã góp phần gìn giữ giá trị bền vững của quê hương giữa dòng chảy hiện đại.

Rà soát việc thực hiện khuyến nghị của UNESCO ở Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đăk Nông

Rà soát việc thực hiện khuyến nghị của UNESCO ở Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đăk Nông

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng đã phối hợp với các chuyên gia Mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Việt Nam tổ chức khảo sát, đánh giá hiện trạng các tuyến, điểm trong vùng Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Đắk Nông. Đây là hoạt động quan trọng nhằm rà soát việc thực hiện các khuyến nghị của UNESCO, chuẩn bị cho kỳ tái thẩm định danh hiệu dự kiến diễn ra vào năm 2027.

Lan tỏa bản sắc, hình ảnh vùng cao Lai Châu

Lan tỏa bản sắc, hình ảnh vùng cao Lai Châu

Sáng 2/6, Ban tổ chức Cuộc thi sáng tác các tác phẩm văn học nghệ thuật viết về Lai Châu tổ chức lễ phát động cuộc thi với chủ đề “Lai Châu - Mạch nguồn văn hóa, tiềm năng, động lực phát triển”. Lễ phát động được tổ chức bằng hình thức trực tiếp kết hợp với trực tuyến từ điểm cầu tỉnh đến điểm cầu 36 xã, phường trong tỉnh.

Phật giáo Nam tông và sứ mệnh bảo tồn bản sắc văn hóa vùng đồng bào Khmer

Phật giáo Nam tông và sứ mệnh bảo tồn bản sắc văn hóa vùng đồng bào Khmer

Tại thành phố Cần Thơ, Phật giáo Nam tông tiếp tục thể hiện rõ vai trò trụ cột trong việc gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer. Không chỉ là điểm tựa tâm linh thiêng liêng, thiết chế này còn là không gian giáo dục, bảo vệ di sản và thắt chặt đại đoàn kết dân tộc.

Nhiều hoạt động trong 'Ngày hội gia đình' tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Nhiều hoạt động trong 'Ngày hội gia đình' tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam

Ngày 30/5, thông tin từ Cục Văn hóa các dân tộc Việt Nam cho biết, từ ngày 1 - 30/6, tại Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam (Đoài Phương, Hà Nội) sẽ diễn ra các hoạt động tháng 6 với chủ đề “Ngày hội gia đình”, hướng tới chào mừng kỷ niệm 25 năm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6/2001 - 28/6/2026).

Trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào S’tiêng

Trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào S’tiêng

Nhằm bảo tồn, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn, xã Tân Hưng (thành phố Đồng Nai) vừa tổ chức công bố và trao Quyết định công nhận Câu lạc bộ Văn hóa truyền thống S’tiêng Tân Hưng. Câu lạc bộ được thành lập với 35 thành viên, trong đó Ban Chủ nhiệm gồm 7 thành viên do chị Điểu Thị Hồng giữ vai trò Chủ nhiệm.

Đồng cỏ bàng giúp ổn định cuộc sống người dân vùng biên giới Tây Nam

Đồng cỏ bàng giúp ổn định cuộc sống người dân vùng biên giới Tây Nam

Tận dụng nguồn nguyên liệu cỏ bàng sẵn có ở các vùng biên giới (giáp ranh Campuchia) thuộc tỉnh An Giang, người dân địa phương đã tạo ra nhiều sản phẩm thủ công mỹ nghệ như, túi xách thời trang, giỏ, ví và nhiều loại vật dụng gia đình, đồ trang trí nội thất… tạo nguồn thu nhập, ổn định cuộc sống.

Văn hoá soi đường: Gìn giữ nhịp Xoan vùng đất Tổ từ mái trường

Văn hoá soi đường: Gìn giữ nhịp Xoan vùng đất Tổ từ mái trường

Là điểm sáng trong phong trào “Hát Xoan học đường” của tỉnh Phú Thọ, Trường Tiểu học Gia Cẩm, phường Việt Trì đã đưa những làn điệu Xoan cổ hòa vào nhịp sống học đường, để tiếng trống phách và câu hát giao duyên mỗi ngày ngân vang dưới mái trường gần 2.000 học sinh.

Đưa văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đến với đất mỏ

Đưa văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên đến với đất mỏ

Ngày 28/5, Bảo tàng Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh tổ chức khai mạc Triển lãm “Cồng chiêng Tây Nguyên - Thanh âm từ đại ngàn”. Sự kiện diễn ra tại Bảo tàng - Thư viện tỉnh Quảng Ninh đến hết ngày 28/6.

Đẹp nao lòng những cánh đồng lúa Sơn La

Đẹp nao lòng những cánh đồng lúa Sơn La

Cuối tháng 5, những cánh đồng lúa ở Sơn La mang đến vẻ đẹp say đắm lòng người, với sắc vàng của mùa lúa chuẩn bị chín cùng sắc xanh mướt trải dài khắp các bản làng của núi rừng Tây Bắc hùng vĩ, tạo nên bức tranh thiên nhiên yên bình, thơ mộng và đẹp đến nao lòng.