Năm 2026 là năm đầu tiên triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2030. Việc tích hợp ba chương trình trước đây nhằm thống nhất nguồn lực, giảm trùng lặp và nâng cao hiệu quả đầu tư.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, các cơ quan chức năng hoàn thiện 54 văn bản hướng dẫn thực hiện chương trình, tạo nền tảng pháp lý để các bộ, ngành, địa phương triển khai thực hiện. Đồng thời sổ tay hướng dẫn chương trình cũng được ban hành và đa số tỉnh, thành phố đã thành lập ban chỉ đạo cấp tỉnh.
Điểm mới nổi bật của chương trình là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Trung ương quản lý mục tiêu, chính sách và kiểm tra giám sát. Địa phương chủ động tổ chức thực hiện theo nguyên tắc địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm. Bộ tiêu chí nông thôn mới được điều chỉnh rút gọn còn 10 nhóm tiêu chí rút gọn hơn giai đoạn trước (là 19 nhóm tiêu chí). Chuẩn nghèo được sửa đổi phù hợp với mức sống thực tế. Nguồn vốn ưu tiên cho khu vực khó khăn, tránh lồng ghép dàn trải và không huy động quá sức dân.
Tổng ngân sách nhà nước bố trí cho giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 423 nghìn tỷ đồng. Ngân sách trung ương đảm bảo khoảng 100 nghìn tỷ đồng, ngân sách địa phương khoảng 300 nghìn tỷ đồng, phần còn lại huy động từ tín dụng chính sách. Vốn ưu tiên cho xã đặc biệt khó khăn, xã an toàn khu, biên giới, hải đảo và vùng dân tộc thiểu số, miền núi.
Mục tiêu đến năm 2030, cả nước có khoảng 65% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, 10% số xã đạt nông thôn mới hiện đại và 5 tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều toàn quốc giảm 1 - 1,5%/năm, riêng vùng dân tộc thiểu số và miền núi giảm xuống dưới 10%.
Tại thành phố Đồng Nai, dù gặp vướng mắc do dân số dân tộc thiểu số chiếm 9,4%, quy hoạch bô-xít và đất lâm nghiệp chồng lấn, hạ tầng số nông thôn chưa đồng bộ, địa phương vẫn đặt mục tiêu đến năm 2030 có 100% xã đạt chuẩn nông thôn mới, ít nhất 10 xã đạt chuẩn hiện đại. Thành phố phấn đấu cơ bản không còn hộ nghèo A và không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đồng Nai Nguyễn Thị Hoàng cho biết, chương trình là động lực phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Giai đoạn 2026 - 2030, thành phố sẽ ban hành cơ chế đặc thù về liên kết sản xuất, OCOP, tín dụng và sản xuất an toàn.
Tại Ninh Bình, tỉnh đã lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh và cấp xã. Địa phương phấn đấu đến năm 2030 thu nhập người dân nông thôn gấp 2,5 - 3 lần năm 2020, tỷ lệ hộ nghèo dưới 1,0%, có từ 70% số xã đạt chuẩn nông thôn mới và phát triển thêm 200 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên.
Tại Tây Ninh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lê Văn Hẳn cho biết tỉnh đã hoàn thành xác định địa bàn thụ hưởng, đẩy mạnh chuyển đổi số, đào tạo nghề và hỗ trợ sinh kế. Dù gặp khó khăn do cơ chế hướng dẫn của Trung ương chưa ban hành đầy đủ, Tây Ninh vẫn phấn đấu đưa 6 xã đạt chuẩn nông thôn mới, giảm 20% hộ nghèo có khả năng lao động, nâng tỷ lệ dùng nước sạch nông thôn lên từ 76% trở lên và tỷ lệ bảo hiểm y tế đạt trên 90%./.
