Thư viện Quốc gia Việt Nam: Một thế kỷ đồng hành cùng văn hóa đọc

Thư viện Quốc gia Việt Nam: Một thế kỷ đồng hành cùng văn hóa đọc
 Một thế kỷ lưu giữ, phổ biến tri thức 

Giám đốc Thư viện Quốc gia Việt Nam Kiều Thúy Nga cho biết: Ngay từ khi mới thành lập, Thư viện Quốc gia Việt Nam hoạt động trên cơ sở mô hình tổ chức nghiệp vụ, kỹ thuật của Thư viện Pháp. Việc xây dựng vốn tài liệu được đặc biệt quan tâm và định hướng xây dựng một thư viện bách khoa những sách tốt nhất về văn học, nghệ thuật và khoa học, tập hợp tài liệu về Đông Dương cung cấp cho người đọc. Đến cuối năm 1953, Thư viện đã có 155.092 bản sách, 1.215 tên tạp chí. Giai đoạn 1917-1954, Thư viện đã xây dựng được số lượng tài liệu khá phong phú, gây dựng được cơ sở vật chất, con người, công tác nghiệp vụ, tạo tiền đề kỹ thuật, hoạt động thư viện tiên tiến cho Thư viện Quốc gia sau này. 
 
Thư viện Quốc gia Việt Nam. Ảnh: baodulich.net.vn
Thư viện Quốc gia Việt Nam. Ảnh: baodulich.net.vn

Việc xây dựng vốn tài liệu những năm sau tại Thư viện Quốc gia Việt Nam luôn được chú trọng, số lượng phát triển nhanh chóng. Đến nay, Thư viện Quốc gia Việt Nam là nơi có vốn tài liệu lớn nhất trong cả nước, với tổng số trên 2,5 triệu đơn vị tư liệu. Trong đó, Thư viện đang lưu giữ một số bộ sưu tập tư liệu quý từ thế kỷ XVII. Những năm gần đây, đơn vị đã phát triển, xây dựng bộ sưu tập trên 5 triệu trang tài liệu số. Các tư liệu này được lưu giữ và phổ biến rộng rãi tới cộng đồng bạn đọc trong nước và nước ngoài. 

Năm 1954, Hà Nội được giải phóng, Thư viện Quốc gia đã chuyển đổi hệ thống sang mô hình của Liên Xô cũ; nghiên cứu thực hành, góp nhiều công sức trong xây dựng bộ môn thư viện học, thư mục học ở Việt Nam. Năm 1957, Thư viện có sáng kiến xây dựng các kho sách dự trữ, “Thư viện kết nghĩa” cho miền Nam. Phong trào này đã lan rộng và được tất cả các tỉnh, thành phố ở miền Bắc hưởng ứng, góp phần quan trọng sớm hình thành mạng lưới thư viện tỉnh, thành phố ở các tỉnh phía Nam, kịp thời cung cấp đến người dân nhiều sách, báo ngay sau khi giải phóng miền Nam. 

Bà Kiều Thúy Nga nhấn mạnh: Ngay trong những ngày tháng đất nước gian khổ nhất, tập thể cán bộ, công nhân viên của Thư viện luôn khắc phục khó khăn, bảo quản kho tàng ấn phẩm dân tộc và về dân tộc, bảo vệ tài sản trí tuệ vô giá, kho tàng tri thức lớn nhất của đất nước. Trong những năm kháng chiến, Thư viện đã phải sơ tán hàng nghìn tấn tài liệu lên phía Bắc, vào phía Nam, không quản ngại vất vả, gian lao và cả hy sinh. Những năm chiến tranh phá hoại ở miền Bắc, tại các điểm sơ tán, Thư viện vừa lo bảo vệ kho tàng, vừa tổ chức phục vụ người dân trong khu vực, thực hiện cùng một lúc cả việc phục vụ tài liệu tại chỗ và phục vụ lưu động. Phong trào “Sách đi tìm người” đã được dấy lên từ những năm tháng gian khổ này. Cán bộ Thư viện đã vượt qua hàng chục cây số để đưa sách xuống cơ sở phục vụ người dân… 

Đồng hành cùng văn hóa đọc 

Mỗi ngày, Thư viện Quốc gia Việt Nam phục vụ trên 2.000 lượt bạn đọc đến nghiên cứu, học tập, giải trí tại trụ sở thư viện; trên 6.500 lượt bạn đọc truy cập trực tuyến qua website của Thư viện. 

Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam Nguyễn Hữu Giới đánh giá: Về góc độ văn hóa, Thư viện Quốc gia Việt Nam đã đóng góp to lớn vào việc xây dựng và phát triển nền văn hóa của nước nhà. Sách báo, tài liệu truyền thống cũng như hiện đại (ở tất cả các kho tư liệu của Thư viện Quốc gia Việt Nam) đang hàng ngày, hàng giờ được bạn đọc trong và ngoài nước khai thác có hiệu quả, phục vụ công tác học tập, nghiên cứu và giải trí, phục vụ phát triển kinh tế, văn hóa, khoa học, xã hội. 

Ngay từ những ngày đầu tiên phục vụ bạn đọc (năm 1919) đến nay, đã có rất nhiều độc giả Việt Nam và người nước ngoài đến Thư viện Quốc gia Việt Nam để đọc, sưu tầm và tra cứu tài liệu. Bởi Thư viện là nơi lưu giữ một “gia tài” tri thức phong phú và đồ sộ nhất nước, bao gồm nhiều lĩnh vực, chuyên ngành từ khoa học xã hội tới khoa học tự nhiên và nhiều khoa học liên ngành khác, từ sách phổ thông tới các sách chuyên khảo; kể cả các thứ tiếng thông dụng trên thế giới: Anh, Pháp, Nga, Hoa, Latinh ... Thư viện Quốc gia Việt Nam cũng có một “môi trường đọc” thuận tiện và lý tưởng. 

Từ năm 2002 đến nay, Thư viện Quốc gia đã duy trì và tổ chức “Ngày hội sách và văn hóa đọc” với nhiều nội dung, cách làm phong phú, đổi mới và hiệu quả, thu hút hàng ngàn độc giả, góp phần tôn vinh văn hóa đọc ở nước ta. Ngày hội sách và văn hóa đọc đã khuyến khích, phát triển phong trào đọc sách trong cộng đồng; nâng cao nhận thức của nhân dân về ý nghĩa và tầm quan trọng của việc đọc sách trong tiếp thu kiến thức, kỹ năng, phát triển tư duy, giáo dục và rèn luyện nhân cách con người; nâng cao trách nhiệm của toàn xã hội với việc xây dựng và phát triển văn hóa đọc Việt Nam. 

Thư viện cũng thường xuyên duy trì các triển lãm, trưng bày, giới thiệu sách nhân các sự kiện chính trị - xã hội của đất nước, của ngành văn hóa và các giao lưu văn hóa với nước ngoài. Nhiều thế hệ bạn đọc ở Việt Nam rất ấn tượng với những thủ thư, cán bộ thư viện đã tận tình, làm “nhịp cầu” thân thiết, kết nối người đọc với kho tàng tri thức của nhân loại. Thư viện Quốc gia Việt Nam đã góp phần duy trì và phát triển văn hóa đọc ở nước ta, phát triển văn hóa đọc trong bối cảnh các phương tiện truyền thông đại chúng, công nghệ thông tin phát triển mạnh mẽ. 

Ngày 5/12/2012, Thư viện Quốc gia Việt Nam chính thức là thành viên Thư viện số thế giới (WDL) do UNESCO sáng lập, hỗ trợ; và đang nỗ lực phát triển đa dạng dịch vụ cho các nhóm đối tượng người đọc, tổ chức được nhiều phòng đọc có không gian mở, không gian phức hợp, tiện nghi, hiện đại, thiết kế phù hợp nhiều nhu cầu khác nhau từ đọc sách, học tập, làm việc nhóm, trải nghiệm văn hóa. Trong đó, phòng đọc cho các nhà nghiên cứu và doanh nhân mở cửa năm 2010; Không gian chia sẻ S.hub năm 2016 - mô hình dịch vụ thư viện đổi mới, phục vụ trao đổi tri thức, thảo luận, làm việc nhóm, chia sẻ ý tưởng sáng tạo trong không gian tiện nghi hiện đại và thiết bị công nghệ cao. Tháng 11/2017, Thư viện Văn hóa thiếu nhi Việt Nam đã chính thức đi vào hoạt động. Đây là một không gian phức hợp, kết hợp giữa đọc sách với các hoạt động trải nghiệm văn hóa như âm nhạc, phim ảnh, phát triển tài năng dành riêng cho thiếu nhi, góp phần kích thích sự sáng tạo, ham tìm hiểu, xây dựng niềm vui và thói quen đọc sách ở trẻ em… 

Trong suốt 100 năm hình thành và phát triển, Thư viện Quốc gia Việt Nam đã nỗ lực không ngừng trong hoạt động sưu tầm, phổ biến nguồn tri thức quý giá, xứng đáng là cánh chim đầu đàn, đưa sách, tài liệu phục vụ người dân ở mọi thành phần xã hội...
Thanh Giang 
TTXVN

Có thể bạn quan tâm

Độc đáo nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer

Độc đáo nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer

Đó là chủ đề trưng bày chuyên đề do Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng tỉnh Vĩnh Long tổ chức, ngày 11/9. Trưng bày giới thiệu đến công chúng những giá trị đặc sắc của nghề làm mão, mặt nạ truyền thống - di sản văn hóa gắn với đời sống tín ngưỡng và các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian của đồng bào Khmer.

Nhịp cầu nối đôi bờ biên giới với những câu chuyện phối hợp và sẻ chia

Nhịp cầu nối đôi bờ biên giới với những câu chuyện phối hợp và sẻ chia

Tiếng hát “Việt Nam - Trung Hoa” vang lên trong buổi giao lưu tại phường Hà Giang 1, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu cho những câu chuyện giữa cán bộ làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới hai nước. Phía sau những tiết mục văn nghệ, trận bóng bàn và hành trình tìm hiểu các điểm đến của địa phương là một mối quan hệ được bồi đắp bằng nhiều năm phối hợp, chia sẻ và đồng hành.

Gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo động lực phát triển vùng biên

Gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo động lực phát triển vùng biên

Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, tỉnh Lạng Sơn xác định, xây dựng và phát triển nền văn hóa toàn diện, giàu bản sắc, nhân văn, khoa học, hiện đại, trở thành nền tảng vững chắc, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực cho phát triển nhanh và bền vững.

Khai hội truyền thống Đền Minh Lương

Khai hội truyền thống Đền Minh Lương

Trong tiết thu dịu mát, tiếng trống khai hội vang lên giữa không gian cổ kính của Đền Minh Lương, xã Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu những ngày hội đậm sắc màu văn hóa, tín ngưỡng.

Đặc sắc Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du

Đặc sắc Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du

Sáng 6/9 (tức ngày 25/7 âm lịch), tại phường Phan Thiết (tỉnh Lâm Đồng), đoàn Quan Thánh Đế Quân xuất du diễn ra trong sự thích thú của đông đảo người dân địa phương và du khách. Đây là phần hội quan trọng và đặc sắc nhất của Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du lần thứ 15 - năm 2026.

'Đánh thức' nếp nhà xưa và các giá trị văn hóa bản địa

'Đánh thức' nếp nhà xưa và các giá trị văn hóa bản địa

Nằm nép mình bên những ghềnh đá cổ ven biển Sa Huỳnh, làng Gò Cỏ (phường Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi) đang trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước nhờ mô hình du lịch cộng đồng gắn liền với việc bảo tồn không gian kiến trúc truyền thống và các giá trị văn hóa bản địa.

Thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân khu vực biên giới Việt Nam - Lào

Thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân khu vực biên giới Việt Nam - Lào

Từ ngày 31/8 - 2/9, tại khu vực Cửa khẩu Quốc tế Lóng Sập, xã Lóng Sập diễn ra các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch thu hút đông đảo du khách và nhân dân biên giới Việt Nam và Lào tham gia. Đây là sự kiện trong chuỗi hoạt động thuộc Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, do Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La tổ chức.

Rộn ràng Tết Độc lập ở các bản làng vùng cao Điện Biên

Rộn ràng Tết Độc lập ở các bản làng vùng cao Điện Biên

Tết Độc lập 2/9 không chỉ rộn ràng ở các đô thị mà còn lan tỏa đến những bản làng vùng cao Điện Biên. Trong sắc cờ đỏ, đồng bào các dân tộc khoác lên mình trang phục truyền thống, hòa vào các hoạt động văn hóa, vui hội và đón du khách, cùng lan tỏa niềm tự hào về quê hương, đất nước.

Lai Châu: Trích đoạn Lễ hội Gầu tào văn hóa dân tộc Mông chào mừng Tết Độc lập

Lai Châu: Trích đoạn Lễ hội Gầu tào văn hóa dân tộc Mông chào mừng Tết Độc lập

Trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Tết Độc lập năm 2026, ngày 2/9/2026, tại Không gian văn hóa Mông thuộc sân vận động xã Than Uyên, Bảo tàng tỉnh Lai Châu phối hợp với UBND xã Than Uyên tổ chức trình diễn cúng cây nêu trích đoạn trong Lễ hội Gầu tào của dân tộc Mông. Đây là một trong những điểm nhấn đặc sắc, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương đến tham quan, trải nghiệm. 

Gần 3.000 người tham gia giải chạy “Đón bình minh trên biển” vào sáng 2/9

Gần 3.000 người tham gia giải chạy “Đón bình minh trên biển” vào sáng 2/9

Sáng 2/9, tại Quảng trường Tháp Nghinh Phong (phường Tuy Hòa), Giải chạy Tuy Hòa bán marathon 2026 “Đón bình minh trên biển” do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức đã hoàn thành các phần thi. Giải có sự tham gia của gần 3.000 vận động viên, xuất phát vào lúc 4 giờ sáng 2/9 với hành trình đi qua các tuyến đường ở phường, kết nối các địa điểm du lịch như Tháp Nghinh Phong, Tháp Nhạn và khu vực biển Tuy Hòa.

Lai Châu chào mừng Tết Độc lập

Lai Châu chào mừng Tết Độc lập

Sáng 2/9/2026, tại Sân vận động xã Than Uyên, tỉnh Lai Châu diễn ra Lễ thượng cờ chào mừng Tết Độc lập năm 2026 với sự tham gia của hơn 2.000 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, học sinh, nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu cùng du khách. Sau lễ thượng cờ là các hoạt động múa sạp, diễu hành đường phố mang đậm sắc màu văn hóa các dân tộc vùng cao Lai Châu.

Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu

Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu

Nằm trong chuỗi các hoạt động Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, tối 1/9, tại Quảng trường 8/5 (phường Mộc Châu), tỉnh Sơn La tổ chức Chương trình nghệ thuật với chủ đề "Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu", chào mừng kỷ niệm 81 năm ngày "Tết Độc lập" - Quốc khánh 2/9. Chương trình thu hút đông đảo du khách và nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La đến dự.

Về nơi Tết Độc lập đậm sắc Mường

Về nơi Tết Độc lập đậm sắc Mường

Trong không khí đón mừng Tết Độc lập 2/9, đồng bào Mường ở Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ lại sum họp, tổ chức các hoạt động theo phong tục được duy trì qua nhiều thế hệ. Từ bữa cơm đoàn tụ, những món quà biếu cha mẹ đến bánh uôi, tiếng chiêng, lời hát đối, những phong tục ấy góp phần tạo nên nét văn hóa đặc sắc trong ngày Tết của đồng bào Mường nơi đây.

Tiếng nhạc ngũ âm giữ hồn văn hóa Khmer ở An Giang

Tiếng nhạc ngũ âm giữ hồn văn hóa Khmer ở An Giang

Với đồng bào Khmer Nam Bộ, nhạc ngũ âm không chỉ góp phần tạo nên không khí trang nghiêm trong các nghi lễ Phật giáo hay rộn ràng trong những lễ hội truyền thống, mà còn là một phần văn hóa được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Tại các ngôi chùa Khmer ở An Giang, những lớp học nhạc ngũ âm đang giúp thế hệ trẻ hiểu, yêu và tiếp tục gìn giữ những thanh âm đặc trưng của dân tộc mình.

Sức trẻ gìn giữ âm nhạc truyền thống Tây Nguyên

Sức trẻ gìn giữ âm nhạc truyền thống Tây Nguyên

Phía Tây của tỉnh Quảng Ngãi là nơi mang đậm nét văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên; trong đó âm nhạc đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của bà con nhân dân nơi đây.