Tôn vinh sản vật địa phương: Đòn bẩy cho phát triển kinh tế Cà Mau

Cà Mau - vùng đất địa đầu Cực Nam Tổ quốc được thiên nhiên ban tặng cho những sản vật phong phú, đa dạng. Từ những sản vật ấy đã góp phần kiến tạo nên vùng đất Cà Mau phát triển, thịnh vượng như ngày nay.

Việc xây dựng các biểu tượng tôn vinh sản vật địa phương, gắn liền với đời sống sinh kế của hàng triệu người dân là một việc làm đầy tính nhân văn, thể hiện sự trân trọng và tôn vinh về vùng đất đang sinh sống, được người dân ủng hộ.

Con Tôm - thương hiệu "tỷ đô" của vùng đất địa đầu cực Nam Tổ quốc

Với sản lượng tôm nuôi đạt trên 577.000 tấn, doanh thu xuất khẩu năm 2025 đạt 2,6 tỷ USD, con tôm đóng góp gần 80% giá trị sản xuất nông nghiệp của tỉnh. Không chỉ mang lại giá trị kinh tế lớn, ngành tôm còn tạo sinh kế cho hàng trăm nghìn lao động, góp phần quan trọng vào công cuộc giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới và ổn định đời sống khu vực ven biển.

Từ những giá trị kinh tế to lớn ấy, con tôm mang trong mình biểu tượng của sự thịnh vượng, phát triển và tỉnh Cà Mau đang vươn mình, khẳng định sự phát triển nhanh, mạnh trong bản đồ kinh tế của đất nước. Trong chiến lược phát triển của tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, tôm là ngành hàng chủ lực, chiến lược, là “thương hiệu” tỷ đô của Cà Mau.

Hiện nay, Cà Mau có trên 435.000 ha nuôi tôm, chiếm khoảng 40% diện tích nuôi tôm toàn quốc. Diện tích nuôi quảng canh cải tiến và quảng canh cải tiến kết hợp đạt trên 380.000 ha, phù hợp với điều kiện sinh thái tự nhiên, ít tác động đến môi trường và tạo sinh kế ổn định cho số đông hộ dân. Diện tích nuôi thâm canh và siêu thâm canh khoảng 40.000 ha, bao gồm 13.200 ha nuôi siêu thâm canh và 26.800 ha nuôi thâm canh, đóng vai trò quan trọng trong việc gia tăng sản lượng và giá trị xuất khẩu.

Cà Mau được xác định là “thủ phủ tôm” của Việt Nam, mang về kim ngạch xuất khẩu hàng tỷ USD mỗi năm. Với những giá trị về kinh tế, gắn liền với đời sống sinh kế của người dân, con tôm đã trở thành một biểu tượng về sự phát triển, thịnh vượng, vươn mình, khẳng định giá trị trên hành trình phát triển cùng đất nước.

Việc tỉnh Cà Mau quan tâm đầu tư các thiết chế văn hóa, nhất là việc xây dựng một hình tượng mang tính biểu tượng cho loài thủy sản đặc hữu của Cà Mau là con tôm-vật nuôi có giá trị kinh tế cao, đóng góp chung vào nền kinh tế, vào sự phát triển chung của tỉnh và cả nước là cần thiết, thể hiện được khát vọng và khẳng định về tầm nhìn chiến lược, những bước đi đầy vững chắc và niềm tự hào về sản vật của một tỉnh có thế mạnh về nuôi trồng thủy sản như Cà Mau.

Hạt lúa - hồn cốt văn hóa và sinh kế lâu đời

Theo ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, là địa phương có nhiều tiềm năng, lợi thế trong phát triển ngư - nông - lâm nghiệp, diện tích lúa tại tỉnh Cà Mau hiện có hơn 185.000 ha (trong đó khoảng 50% diện tích lúa - tôm), sản lượng tương đương 1,8 triệu tấn/năm.

Việc triển khai các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, lúa an toàn, lúa hữu cơ và đặc biệt là các mô hình lúa giảm phát thải thuộc Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030 bước đầu mang lại hiệu quả rõ nét. Tỉnh Cà Mau đăng ký 54.680 ha đến năm 2030, nhưng hiện nay mới triển khai khoảng 1.380 ha.

Ngành hàng lúa gạo được tỉnh Cà Mau xác định không chỉ là một lĩnh vực sản xuất, mà còn là sinh kế, là văn hóa và là thương hiệu chung của người dân vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Những cánh đồng không chỉ mang lại ấm no, mà còn giữ gìn cốt cách của người miền Tây sông nước.

Xuất phát từ những giá trị thực tiễn, gắn liền với đời sống người dân, việc tôn vinh cây lúa, nâng tầm giá trị của bông lúa như càng khẳng định hơn nữa sự quan tâm sâu sắc, sâu sát của các cấp chính quyền, các cấp lãnh đạo tỉnh Cà Mau trong việc tôn vinh giá trị của hạt gạo. Một giá trị hồn cốt nuôi dưỡng dân tộc, đưa dân tộc Việt vượt qua khó khăn, vươn lên hùng cường, phát triển.

Cà Mau vốn được thiên nhiên ưu đãi về khí hậu, thổ nhưỡng, dòng nước… để từ đó, hạt gạo Cà Mau đã phát triển, khẳng định giá trị trước thị trường trong và ngoài nước. Cà Mau đang có những bước đi chậm, nhưng đầy vững chắc để hạt gạo Cà Mau không những ngon mà chất lượng phải được đặt lên hàng đầu. Cà Mau muốn khẳng định rõ định hướng phát triển riêng của mình. Đó là không chạy theo sản lượng, mà đề cao chất lượng và giá trị gia tăng. Bởi đây chính là lợi thế khác biệt của tỉnh, đặc biệt với mô hình sản xuất sinh thái lúa-tôm.

Cà Mau xây dựng Bảo tàng lúa nước, biểu tượng Ba hạt lúa nhằm tôn vinh nghề trồng lúa nước, người nông dân, đạo đức nền tảng cội nguồn của đời sống con người.

Ông Nguyễn Quốc Thanh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau cho biết, biểu tượng Ba hạt lúa không chỉ để tôn vinh nghề trồng lúa nước của Việt Nam nói chung, vùng đất Chín Rồng và Cà Mau, Bạc Liêu nói riêng, tôn vinh người nông dân, người đã chịu bao khó nhọc để làm ra hạt lúa, mà còn để tôn vinh đạo đức nền tảng cội nguồn của đời sống con người.

Ba hạt lúa, muốn nói lên 3 giai đoạn quan trọng nhất của mỗi chu kỳ sinh trưởng: Hạt ngậm sữa, hạt lúa chín vàng và hạt nảy mầm. Hạt lúa trên cao đang ngậm sữa hấp thu “linh khí” của trời đất, tượng trưng cho giai đoạn sinh khởi tinh túy nhất. Hạt lúa ở giữa đã chín vàng ươm, nói lên thành quả lao động vất vả của người nông dân được đền đáp, màu vàng không chỉ là màu sắc cho sự no đủ mà còn là sự biểu hiện của thành tựu. Hạt thứ ba đang nảy mầm xanh, khởi đầu cho một chu kỳ sinh trưởng mới, tượng trưng cho tương lai, cho sức sống mãnh liệt, khả năng tái sinh không ngừng của cây lúa, của nghề nông hay nói rộng ra là của sức sống của dân tộc Việt Nam.

Ba hạt lúa tạo thành một khối thống nhất, liên kết chặt chẽ, nương tựa nhau để vươn cao và phát triển. Ba hạt lúa còn thể hiện ba tộc người chủ yếu xây dựng nên văn hóa lúa nước vùng đất Chín Rồng và ở Cà Mau - Bạc Liêu là Kinh, Hoa, Khmer.

Ba hạt lúa tạo thành một khối thống nhất, liên kết chặt chẽ, nương tựa nhau để vươn cao và phát triển. Mầm non cùng với Ba hạt lúa kết nối thành vòng cung, ta nhìn như những con cò trắng, là một hình ảnh gần gũi, thân quen gắn liền với làng quê nông thôn Việt Nam; là biểu tượng của sự giản dị, thanh cao, cần cù, hiền lành, đức hy sinh chịu khó của người nông dân…

Theo Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau Nguyễn Quốc Thanh, Dự án xây dựng Biểu tượng tôn vinh lúa nước tỉnh Cà Mau là dự án văn hóa rất quan trọng, nhằm hiện thực hóa chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau Nguyễn Quốc Thanh nhấn mạnh, bảo tàng Lúa nước Cà Mau sẽ không chỉ là nơi lưu giữ quá khứ, mà còn là nơi để giáo dục trải nghiệm cho thế hệ trẻ, điểm đến du lịch văn hóa đặc sắc của tỉnh và còn là biểu thị sự tôn vinh người nông dân - những người đã làm nên lịch sử vùng đất này. Với ý nghĩa đó biểu tượng Ba hạt lúa không chỉ bó hẹp trong phạm vi cấp tỉnh, mà còn nhằm giới thiệu, tôn vinh bức thông điệp lịch sử của ông cha, như trách nhiệm hậu thế đối với tổ tiên, với tiền nhân và giữ gìn cho thế hệ tương lai những giá trị thiêng liêng nhất.

“Chúng tôi hy vọng, biểu tượng Ba hạt lúa sẽ làm thỏa mãn mọi đức tin về nguồn cội, nơi quy tụ các hoạt động cho những giá trị văn hóa phát triển… Đặc biệt là khi nó được đặt lên ở một vị trí đắc địa ở xã Vĩnh Lợi, liền kề với Quốc lộ 1A, tại một trong những xóm làng được hình thành sớm nhất từ thời khai hoang để đi trồng lúa và giúp chúng ta một nhận thức về khả năng bảo tồn và phát triển văn hóa”, ông Thanh chia sẻ.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ngô Vũ Thăng cho biết, việc thành lập Bảo tàng Lúa nước tỉnh Cà Mau và Biểu tượng Tôn vinh Lúa nước không chỉ đơn thuần là xây dựng một thiết chế văn hóa, mà còn là sự khẳng định trách nhiệm của chúng ta trong việc gìn giữ ký ức, bảo tồn giá trị và truyền cảm hứng cho các thế hệ tương lai.

“Đây sẽ là nơi lưu giữ những hiện vật, tư liệu quý giá; là không gian tái hiện sinh động lịch sử lao động, sáng tạo của cha ông; là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống; đồng thời, là cầu nối giữa quá khứ - hiện tại và tương lai”, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau khẳng định./.