Trăn trở võ Ta

Trăn trở võ Ta
Viết sách luận võ
Học võ từ năm lên 7, bây giờ tuổi đã quá thất thập, chất võ đường tạc nên hình hài Võ Kiểu: Đôi mắt cương nghị, tiếng nói sang sảng, dáng đi rắn chắc. Cụ sinh nhai bởi võ, sống cùng võ và viết sách cũng luận về võ.
Võ sư đã cho in hơn chục đầu sách. Có sách ghi lại những mẩu chuyện võ lâm trong dân gian hoặc những chuyện chính mình tai nghe mắt thấy. Với tư cách là lương y, võ sư còn viết sách liệt kê những bài thuốc dân gian. Về võ công, cụ biên tập chuyên đề nghiên cứu các bài võ như: Phụng hoàng quyền pháp, Lạc long quyền pháp… lưu hành nội bộ Liên đoàn Võ thuật cổ truyền Việt Nam.
Trăn trở võ Ta ảnh 1
Võ sư Võ Kiểu.
Năm 14 tuổi, Võ Kiểu nhận bằng huấn luyện viên võ Ta. Từ năm 1966, cụ là Tổng Thư ký Liên đoàn Quyền thuật miền Trung. Hòa bình lập lại, cụ tham gia làm huấn luyện võ thuật, sáng lập, nghiên cứu viên của nhiều lò võ miền Trung. Trong năm nay, sau khi thôi chức Trưởng ban cố vấn Trường phổ thông võ thuật Bảo Long (Hà Nội), cụ được bầu làm cố vấn kỹ thuật môn võ học dân tộc thuộc Học viện võ sư Kang Duk Won.
Từ những người nông dân dùng võ Ta đoạt súng Tây, dùng gọng bừa giết giặc đến chuyện những võ sư lừng lẫy trên sàn đài… từ những cuộc đấu không sàn đài đến những sàn đài nghẹt thở người xem…, tất cả hiện lên sinh động trên trang sách của cụ. “Tôi viết sách với mong muốn người ta biết đến lịch sử võ Ta, biết được truyền thống cha ông dùng võ để đánh giặc giữ nước như thế nào”, - cụ nói.
Cụ đã được Liên đoàn Võ thuật cổ truyền Việt Nam tặng bằng khen vì những đóng góp cho sự nghiệp phát triển võ Ta, cũng được Bộ VH-TT&DL trao kỷ niệm chương Vì sự nghiệp VH-TT&DL.
“Cái đập ngực tự hào”
Theo võ sư Võ Kiểu, “võ Ta” là tên gọi của người mình nói về võ của dân tộc mình; người Pháp gọi “võ Ta” là võ An Nam (Annammite), người Mỹ gọi là võ Việt Nam (Vietnam martial arts). Năm 1991, tên gọi “võ Ta” được Liên đoàn Võ thuật cổ truyền Việt Nam đổi tên thành “võ cổ truyền Việt Nam”. Với tên gọi mới, người ta thường gọi tắt là võ cổ truyền. Còn tên gọi “võ Ta” như một cái đập ngực tự hào về một môn võ gắn bó với dân tộc từ hàng ngàn năm qua, tại sao lại bỏ. Nhưng đâu chỉ tên gọi. Võ Ta bây giờ còn rất nhiều bất cập, mà nếu không có biện pháp hữu hiệu thì việc biến mất hoàn toàn của nó không là chuyện xa vời.
Trăn trở võ Ta ảnh 2
Một số đầu sách của võ sư Võ Kiểu.
Theo võ sư, bây giờ có tình trạng người ta thay đổi cấu trúc nhiều đòn thế, cấm đoán những miếng đánh thực dụng, dẫn đến việc, võ Ta ngày càng mang tính biểu diễn. Trong khi đó, với lối đánh “Dĩ công vi thủ, dĩ nhu chế cương, dĩ đoản chế trường”, chú trọng đến việc trườn sát đất, thoắt cái áp sát đối phương rồi tung đòn quyết định, rất phù hợp với dáng hình nhỏ bé của người Việt. “Võ Ta hình thành trong quá trình đánh giặc giữ nước, rất thực dụng; vẫn biết những đòn thực dụng không được phép dùng trong thi đấu nhưng không phải vì thế là loại bỏ hẳn những đòn thế ấy ra khỏi giáo trình giảng dạy” - võ sư nói.
Với tính chất của võ Ta, trong thi đấu không cần phải phân loại võ sĩ theo hạng cân. Nhưng, bây giờ, rất nhiều nơi thi đấu còn phân loại hạng cân. Đáng bàn, là nhiều nơi xoá bỏ hệ thống thi đấu trên võ đài đã tồn tại hàng trăm năm bằng tấm thảm, giống y chang cách thi đấu của Judo, Pencak Silat...
Quan ngại hơn, nhiều người còn nhầm lẫn võ Ta với võ Trung Quốc. Trong cách đặt tên võ phái, họ thường gắn 2 từ thiếu lâm vào tên môn phái: Thiếu Lâm Sơn Động, Thiếu Lâm Trúc Động… Theo võ sư, trong khi hai môn này hoàn toàn khác nhau: bài võ Ta có một bài thơ kèm theo, gọi là thiệu; võ Tàu cũng có thiệu nhưng rời rạc từng câu; những bài quyền, thảo, binh khí, võ Ta chỉ triển khai theo hai hướng trước mặt và sau lưng, trong khi các bài võ Tàu, cả quyền thảo lẫn binh khí được triển khai rất nhiều hướng…
Từ đấy, dẫn đến thực trạng tên gọi “Võ thuật cổ truyền Việt Nam” đang bị lạm dụng. Người ta lấy ở môn võ này một đòn thế, môn võ kia một đòn thế, tự gọi là võ Ta. “Võ cổ truyền đã không còn cổ. Võ cổ truyền Việt Nam phải là chính nó trước khi nghĩ đến với tư cách là một môn võ mang tầm quốc tế” - võ sư khẳng định.
Cụ Kiểu trăn trở rằng, rất nhiều bạn trẻ khi lựa chọn môn võ, đã chọn những môn võ xuất xứ từ nước ngoài mà quên hẳn võ Ta, rất phù hợp với thể hình, tâm sinh lý của người mình. “Nhiều môn sinh thậm chí không biết người sáng lập ra võ phái. Người học võ phải biết về các bậc võ thuật có công với nước, gọi là võ triết; phải biết chữa bệnh, gọi là võ y; phải có đạo đức, tức võ đức. Tiếc rằng, võ sư rất nhiều, nhưng rất ít người biết được một bài thuốc chữa bệnh” – cụ nói.
Năm 1253, triều Trần lập Giảng Võ Đường, từ đấy võ thuật càng gắn bó mật thiết hơn với công cuộc đánh giặc giữ nước. Trong văn có võ, trong võ có văn. Võ Ta, mang trong mình nó cả một truyền thống của dân tộc. Nếu không có biện pháp hữu hiệu, thì việc biến mất hoàn toàn của nó không là chuyện xa vời.
Bài và ảnh: Mai Thành Dũng (Báo Tin Tức)

Có thể bạn quan tâm

Lung linh Lễ hội Ánh sáng biên cương

Lung linh Lễ hội Ánh sáng biên cương

Tối 19/9, Ủy ban nhân dân tỉnh Lạng Sơn tổ chức Lễ hội Ánh sáng biên cương lần thứ nhất năm 2026 với chủ đề “Sắc màu xứ Lạng”.

Độc đáo nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer

Độc đáo nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer

Đó là chủ đề trưng bày chuyên đề do Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng tỉnh Vĩnh Long tổ chức, ngày 11/9. Trưng bày giới thiệu đến công chúng những giá trị đặc sắc của nghề làm mão, mặt nạ truyền thống - di sản văn hóa gắn với đời sống tín ngưỡng và các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian của đồng bào Khmer.

Nhịp cầu nối đôi bờ biên giới với những câu chuyện phối hợp và sẻ chia

Nhịp cầu nối đôi bờ biên giới với những câu chuyện phối hợp và sẻ chia

Tiếng hát “Việt Nam - Trung Hoa” vang lên trong buổi giao lưu tại phường Hà Giang 1, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu cho những câu chuyện giữa cán bộ làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới hai nước. Phía sau những tiết mục văn nghệ, trận bóng bàn và hành trình tìm hiểu các điểm đến của địa phương là một mối quan hệ được bồi đắp bằng nhiều năm phối hợp, chia sẻ và đồng hành.

Gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo động lực phát triển vùng biên

Gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo động lực phát triển vùng biên

Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, tỉnh Lạng Sơn xác định, xây dựng và phát triển nền văn hóa toàn diện, giàu bản sắc, nhân văn, khoa học, hiện đại, trở thành nền tảng vững chắc, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực cho phát triển nhanh và bền vững.

Khai hội truyền thống Đền Minh Lương

Khai hội truyền thống Đền Minh Lương

Trong tiết thu dịu mát, tiếng trống khai hội vang lên giữa không gian cổ kính của Đền Minh Lương, xã Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu những ngày hội đậm sắc màu văn hóa, tín ngưỡng.

Đặc sắc Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du

Đặc sắc Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du

Sáng 6/9 (tức ngày 25/7 âm lịch), tại phường Phan Thiết (tỉnh Lâm Đồng), đoàn Quan Thánh Đế Quân xuất du diễn ra trong sự thích thú của đông đảo người dân địa phương và du khách. Đây là phần hội quan trọng và đặc sắc nhất của Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du lần thứ 15 - năm 2026.

'Đánh thức' nếp nhà xưa và các giá trị văn hóa bản địa

'Đánh thức' nếp nhà xưa và các giá trị văn hóa bản địa

Nằm nép mình bên những ghềnh đá cổ ven biển Sa Huỳnh, làng Gò Cỏ (phường Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi) đang trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước nhờ mô hình du lịch cộng đồng gắn liền với việc bảo tồn không gian kiến trúc truyền thống và các giá trị văn hóa bản địa.

Thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân khu vực biên giới Việt Nam - Lào

Thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân khu vực biên giới Việt Nam - Lào

Từ ngày 31/8 - 2/9, tại khu vực Cửa khẩu Quốc tế Lóng Sập, xã Lóng Sập diễn ra các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch thu hút đông đảo du khách và nhân dân biên giới Việt Nam và Lào tham gia. Đây là sự kiện trong chuỗi hoạt động thuộc Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, do Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La tổ chức.

Rộn ràng Tết Độc lập ở các bản làng vùng cao Điện Biên

Rộn ràng Tết Độc lập ở các bản làng vùng cao Điện Biên

Tết Độc lập 2/9 không chỉ rộn ràng ở các đô thị mà còn lan tỏa đến những bản làng vùng cao Điện Biên. Trong sắc cờ đỏ, đồng bào các dân tộc khoác lên mình trang phục truyền thống, hòa vào các hoạt động văn hóa, vui hội và đón du khách, cùng lan tỏa niềm tự hào về quê hương, đất nước.

Lai Châu: Trích đoạn Lễ hội Gầu tào văn hóa dân tộc Mông chào mừng Tết Độc lập

Lai Châu: Trích đoạn Lễ hội Gầu tào văn hóa dân tộc Mông chào mừng Tết Độc lập

Trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Tết Độc lập năm 2026, ngày 2/9/2026, tại Không gian văn hóa Mông thuộc sân vận động xã Than Uyên, Bảo tàng tỉnh Lai Châu phối hợp với UBND xã Than Uyên tổ chức trình diễn cúng cây nêu trích đoạn trong Lễ hội Gầu tào của dân tộc Mông. Đây là một trong những điểm nhấn đặc sắc, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương đến tham quan, trải nghiệm. 

Gần 3.000 người tham gia giải chạy “Đón bình minh trên biển” vào sáng 2/9

Gần 3.000 người tham gia giải chạy “Đón bình minh trên biển” vào sáng 2/9

Sáng 2/9, tại Quảng trường Tháp Nghinh Phong (phường Tuy Hòa), Giải chạy Tuy Hòa bán marathon 2026 “Đón bình minh trên biển” do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức đã hoàn thành các phần thi. Giải có sự tham gia của gần 3.000 vận động viên, xuất phát vào lúc 4 giờ sáng 2/9 với hành trình đi qua các tuyến đường ở phường, kết nối các địa điểm du lịch như Tháp Nghinh Phong, Tháp Nhạn và khu vực biển Tuy Hòa.

Lai Châu chào mừng Tết Độc lập

Lai Châu chào mừng Tết Độc lập

Sáng 2/9/2026, tại Sân vận động xã Than Uyên, tỉnh Lai Châu diễn ra Lễ thượng cờ chào mừng Tết Độc lập năm 2026 với sự tham gia của hơn 2.000 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, học sinh, nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu cùng du khách. Sau lễ thượng cờ là các hoạt động múa sạp, diễu hành đường phố mang đậm sắc màu văn hóa các dân tộc vùng cao Lai Châu.

Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu

Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu

Nằm trong chuỗi các hoạt động Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, tối 1/9, tại Quảng trường 8/5 (phường Mộc Châu), tỉnh Sơn La tổ chức Chương trình nghệ thuật với chủ đề "Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu", chào mừng kỷ niệm 81 năm ngày "Tết Độc lập" - Quốc khánh 2/9. Chương trình thu hút đông đảo du khách và nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La đến dự.

Về nơi Tết Độc lập đậm sắc Mường

Về nơi Tết Độc lập đậm sắc Mường

Trong không khí đón mừng Tết Độc lập 2/9, đồng bào Mường ở Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ lại sum họp, tổ chức các hoạt động theo phong tục được duy trì qua nhiều thế hệ. Từ bữa cơm đoàn tụ, những món quà biếu cha mẹ đến bánh uôi, tiếng chiêng, lời hát đối, những phong tục ấy góp phần tạo nên nét văn hóa đặc sắc trong ngày Tết của đồng bào Mường nơi đây.

Tiếng nhạc ngũ âm giữ hồn văn hóa Khmer ở An Giang

Tiếng nhạc ngũ âm giữ hồn văn hóa Khmer ở An Giang

Với đồng bào Khmer Nam Bộ, nhạc ngũ âm không chỉ góp phần tạo nên không khí trang nghiêm trong các nghi lễ Phật giáo hay rộn ràng trong những lễ hội truyền thống, mà còn là một phần văn hóa được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Tại các ngôi chùa Khmer ở An Giang, những lớp học nhạc ngũ âm đang giúp thế hệ trẻ hiểu, yêu và tiếp tục gìn giữ những thanh âm đặc trưng của dân tộc mình.