Trăn trở võ Ta

Trăn trở võ Ta
Viết sách luận võ
Học võ từ năm lên 7, bây giờ tuổi đã quá thất thập, chất võ đường tạc nên hình hài Võ Kiểu: Đôi mắt cương nghị, tiếng nói sang sảng, dáng đi rắn chắc. Cụ sinh nhai bởi võ, sống cùng võ và viết sách cũng luận về võ.
Võ sư đã cho in hơn chục đầu sách. Có sách ghi lại những mẩu chuyện võ lâm trong dân gian hoặc những chuyện chính mình tai nghe mắt thấy. Với tư cách là lương y, võ sư còn viết sách liệt kê những bài thuốc dân gian. Về võ công, cụ biên tập chuyên đề nghiên cứu các bài võ như: Phụng hoàng quyền pháp, Lạc long quyền pháp… lưu hành nội bộ Liên đoàn Võ thuật cổ truyền Việt Nam.
Trăn trở võ Ta ảnh 1
Võ sư Võ Kiểu.
Năm 14 tuổi, Võ Kiểu nhận bằng huấn luyện viên võ Ta. Từ năm 1966, cụ là Tổng Thư ký Liên đoàn Quyền thuật miền Trung. Hòa bình lập lại, cụ tham gia làm huấn luyện võ thuật, sáng lập, nghiên cứu viên của nhiều lò võ miền Trung. Trong năm nay, sau khi thôi chức Trưởng ban cố vấn Trường phổ thông võ thuật Bảo Long (Hà Nội), cụ được bầu làm cố vấn kỹ thuật môn võ học dân tộc thuộc Học viện võ sư Kang Duk Won.
Từ những người nông dân dùng võ Ta đoạt súng Tây, dùng gọng bừa giết giặc đến chuyện những võ sư lừng lẫy trên sàn đài… từ những cuộc đấu không sàn đài đến những sàn đài nghẹt thở người xem…, tất cả hiện lên sinh động trên trang sách của cụ. “Tôi viết sách với mong muốn người ta biết đến lịch sử võ Ta, biết được truyền thống cha ông dùng võ để đánh giặc giữ nước như thế nào”, - cụ nói.
Cụ đã được Liên đoàn Võ thuật cổ truyền Việt Nam tặng bằng khen vì những đóng góp cho sự nghiệp phát triển võ Ta, cũng được Bộ VH-TT&DL trao kỷ niệm chương Vì sự nghiệp VH-TT&DL.
“Cái đập ngực tự hào”
Theo võ sư Võ Kiểu, “võ Ta” là tên gọi của người mình nói về võ của dân tộc mình; người Pháp gọi “võ Ta” là võ An Nam (Annammite), người Mỹ gọi là võ Việt Nam (Vietnam martial arts). Năm 1991, tên gọi “võ Ta” được Liên đoàn Võ thuật cổ truyền Việt Nam đổi tên thành “võ cổ truyền Việt Nam”. Với tên gọi mới, người ta thường gọi tắt là võ cổ truyền. Còn tên gọi “võ Ta” như một cái đập ngực tự hào về một môn võ gắn bó với dân tộc từ hàng ngàn năm qua, tại sao lại bỏ. Nhưng đâu chỉ tên gọi. Võ Ta bây giờ còn rất nhiều bất cập, mà nếu không có biện pháp hữu hiệu thì việc biến mất hoàn toàn của nó không là chuyện xa vời.
Trăn trở võ Ta ảnh 2
Một số đầu sách của võ sư Võ Kiểu.
Theo võ sư, bây giờ có tình trạng người ta thay đổi cấu trúc nhiều đòn thế, cấm đoán những miếng đánh thực dụng, dẫn đến việc, võ Ta ngày càng mang tính biểu diễn. Trong khi đó, với lối đánh “Dĩ công vi thủ, dĩ nhu chế cương, dĩ đoản chế trường”, chú trọng đến việc trườn sát đất, thoắt cái áp sát đối phương rồi tung đòn quyết định, rất phù hợp với dáng hình nhỏ bé của người Việt. “Võ Ta hình thành trong quá trình đánh giặc giữ nước, rất thực dụng; vẫn biết những đòn thực dụng không được phép dùng trong thi đấu nhưng không phải vì thế là loại bỏ hẳn những đòn thế ấy ra khỏi giáo trình giảng dạy” - võ sư nói.
Với tính chất của võ Ta, trong thi đấu không cần phải phân loại võ sĩ theo hạng cân. Nhưng, bây giờ, rất nhiều nơi thi đấu còn phân loại hạng cân. Đáng bàn, là nhiều nơi xoá bỏ hệ thống thi đấu trên võ đài đã tồn tại hàng trăm năm bằng tấm thảm, giống y chang cách thi đấu của Judo, Pencak Silat...
Quan ngại hơn, nhiều người còn nhầm lẫn võ Ta với võ Trung Quốc. Trong cách đặt tên võ phái, họ thường gắn 2 từ thiếu lâm vào tên môn phái: Thiếu Lâm Sơn Động, Thiếu Lâm Trúc Động… Theo võ sư, trong khi hai môn này hoàn toàn khác nhau: bài võ Ta có một bài thơ kèm theo, gọi là thiệu; võ Tàu cũng có thiệu nhưng rời rạc từng câu; những bài quyền, thảo, binh khí, võ Ta chỉ triển khai theo hai hướng trước mặt và sau lưng, trong khi các bài võ Tàu, cả quyền thảo lẫn binh khí được triển khai rất nhiều hướng…
Từ đấy, dẫn đến thực trạng tên gọi “Võ thuật cổ truyền Việt Nam” đang bị lạm dụng. Người ta lấy ở môn võ này một đòn thế, môn võ kia một đòn thế, tự gọi là võ Ta. “Võ cổ truyền đã không còn cổ. Võ cổ truyền Việt Nam phải là chính nó trước khi nghĩ đến với tư cách là một môn võ mang tầm quốc tế” - võ sư khẳng định.
Cụ Kiểu trăn trở rằng, rất nhiều bạn trẻ khi lựa chọn môn võ, đã chọn những môn võ xuất xứ từ nước ngoài mà quên hẳn võ Ta, rất phù hợp với thể hình, tâm sinh lý của người mình. “Nhiều môn sinh thậm chí không biết người sáng lập ra võ phái. Người học võ phải biết về các bậc võ thuật có công với nước, gọi là võ triết; phải biết chữa bệnh, gọi là võ y; phải có đạo đức, tức võ đức. Tiếc rằng, võ sư rất nhiều, nhưng rất ít người biết được một bài thuốc chữa bệnh” – cụ nói.
Năm 1253, triều Trần lập Giảng Võ Đường, từ đấy võ thuật càng gắn bó mật thiết hơn với công cuộc đánh giặc giữ nước. Trong văn có võ, trong võ có văn. Võ Ta, mang trong mình nó cả một truyền thống của dân tộc. Nếu không có biện pháp hữu hiệu, thì việc biến mất hoàn toàn của nó không là chuyện xa vời.
Bài và ảnh: Mai Thành Dũng (Báo Tin Tức)

Có thể bạn quan tâm

Văn hóa kết nối cộng đồng, lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết

Văn hóa kết nối cộng đồng, lan tỏa sức mạnh đại đoàn kết

Từ tiếng khèn, điệu múa xòe, khung cửi dệt thổ cẩm ở bản làng miền Tây đến câu hát ví, giặm mộc mạc nơi quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh, mỗi vùng quê Nghệ An đều lưu giữ những nét văn hóa riêng, tạo nên sự phong phú trong đời sống cộng đồng.

Sức hút từ ngày hội đua Ghe Ngo trên sông Láng Thé

Sức hút từ ngày hội đua Ghe Ngo trên sông Láng Thé

Ngày 21/11, tại khu vực sông Láng Thé (đoạn xã Bình Phú tiếp giáp phường Nguyệt Hóa), UBND tỉnh Vĩnh Long tổ chức khai mạc Giải đua Ghe Ngo tỉnh Vĩnh Long mở rộng - Cúp Bivina năm 2026 với sự tham dự của hơn 1.200 huấn luyện viên, vận động viên.

Sức nóng trên bến dưới thuyền trước Lễ hội Ok Om Bok

Sức nóng trên bến dưới thuyền trước Lễ hội Ok Om Bok

Chỉ còn ít ngày nữa, Lễ hội Ok Om Bok - Đua ghe Ngo thành phố Cần Thơ năm 2026 sẽ chính thức khai hội. Từ khắp các phum, sóc đến khu vực trung tâm lễ hội tại hai phường Phú Lợi và Sóc Trăng, không khí chuẩn bị đang diễn ra khẩn trương, rộn ràng.

Lan tỏa văn hóa dân tộc thiểu số trong học đường

Lan tỏa văn hóa dân tộc thiểu số trong học đường

Tại Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Bù Gia Mập (thành phố Đồng Nai), hành trình đưa nhạc cụ truyền thống và văn hóa dân gian đến gần hơn với học sinh đang được đẩy mạnh.

Kết nối, lan tỏa giá trị di sản văn hóa các dân tộc

Kết nối, lan tỏa giá trị di sản văn hóa các dân tộc

Trưng bày chuyên đề “Văn hóa Đắk Lắk - Thống nhất trong đa dạng” đang diễn ra tại tỉnh Vĩnh Long mang đến cho công chúng những hình ảnh, tư liệu và hiện vật tiêu biểu về đời sống, bản sắc văn hóa các dân tộc Tây Nguyên. 

Kết nối, lan tỏa giá trị di sản văn hóa các dân tộc

Kết nối, lan tỏa giá trị di sản văn hóa các dân tộc

Ngày 18/11, tại Bảo tàng Văn hóa dân tộc Khmer (phường Nguyệt Hóa), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long tổ chức hoạt động kỷ niệm Ngày Di sản văn hóa Việt Nam (23/11), Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam (18-24/11) và Lễ hội Ok Om Bok năm 2026 của đồng bào Khmer.

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Sôi động lễ hội đua mảng trên sông Gâm giữa núi rừng Bắc Mê

Ngày 8/11, Lễ hội đua mảng trên sông Gâm năm 2026 tại xã Bắc Mê (tỉnh Tuyên Quang) thu hút đông đảo người dân và du khách. Những màn tranh tài quyết liệt, nhịp chèo mạnh mẽ cùng tiếng cổ vũ náo nhiệt tạo nên không khí sôi động, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Đánh thức hương trà Đồng Phúc

Ngày 6/11, tại xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên diễn ra Chương trình “Đồng Phúc mùa vàng - Hương trà giữa tầng mây” và nghi thức đặc biệt “Đánh thức hương trà”. Đây là một trong những hoạt động hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Đa dạng hoạt động quảng bá tiềm năng du lịch địa phương

Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), tỉnh Phú Thọ tổ chức nhiều hoạt động gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, tạo không gian để người dân tham gia, trải nghiệm.

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Sắc màu văn hóa các dân tộc hội tụ tại Tuyên Quang

Từ những thôn, bản vùng cao biên giới đến các khu dân cư miền núi, đô thị, tỉnh Tuyên Quang đang triển khai chuỗi hoạt động Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026.

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Ấm tình quân dân từ những lời ca nơi biên cương

Những ngày cuối tháng 10, giữa tiết trời se lạnh của vùng cao nguyên đá, tiếng hát của những nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng đã mang đến không khí ấm áp, rộn ràng cho các bản làng biên giới tỉnh Tuyên Quang.