“Trống đôi, cồng ba, chiêng năm” là bộ nhạc cụ có ý nghĩa đặc biệt trong đời sống văn hóa tinh thần, nhất là trong những sinh hoạt văn hóa và lễ hội của đồng bào dân tộc Ba Na và dân tộc Chăm ở thôn Xí Thoại, xã Xuân Lãnh nói riêng và cộng đồng các dân tộc thiểu số của tỉnh Phú Yên nói chung.
Sự hòa quyện của ba loại nhạc cụ này trong âm điệu, tiết tấu và ngôn ngữ hình thể của người biểu diễn đã tạo nên một nghệ thuật trình diễn nghệ thuật hết sức độc đáo. Âm thanh của trống đôi, cồng ba, chiêng năm có nhiều điệu thức khác nhau như: Lúc chào mừng hay đón khách, tiết tấu nhanh, vui tươi, rộn ràng. Bước vào cuộc giao lưu, giai điệu lại lắng xuống, nhịp điệu trở về khoan thai, tình cảm. Khi tiễn khách, âm điệu êm ái, thiết tha như muốn níu chân người… Âm thanh của trống đôi, cồng ba, chiêng năm còn mang những giá trị nhân văn vô cùng sâu sắc. Trong lễ cầu hôn, nó tựa như lời nhắc nhở đôi trai gái yêu thương nhau, thủy chung.
Tại lễ hội năm nay, hầu hết các sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào dân tộc Ban Na, Ê Đê, Chăm đã được tái hiện trên sân khấu. Là một người tham gia trình diễn giá trị di sản này, nghệ nhân Sô Y Lũy, huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định cho biết: Rất vui mừng khi hôm nay được về tham dự và trình diễn những âm điệu đặc sắc của cồng chiêng, trống đôi. Đây là cơ hội để các nghệ nhân có thể giao lưu, phô diễn các giá trị văn hóa của địa phương mình. Đồng thời, đây cũng là cơ hội để giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc mình.
Để bảo tồn và phát huy giá trị độc đáo của nghệ thuật trình diễn “Trống đôi, cồng ba, chiêng năm”, huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên đang xây dựng kế hoạch sưu tầm và ký âm các bài nhạc; tổ chức để các nghệ nhân lớn tuổi truyền dạy cách biểu diễn nghệ thuật này đến thế hệ trẻ.
Ông Nguyễn Hữu Từ, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Đồng Xuân cho biết: Hiện nay, để bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hóa phi vật thể này, huyện Đồng Xuân đã quy hoạch khoảng 2 ha kết hợp với du lịch cộng đồng. Tuy nhiên, kinh phí đầu tư còn hạn chế, huyện Đồng Xuân mong muốn sẽ nhận được nhiều sự hỗ trợ từ Trung ương và tỉnh Phú Yên.
Xuân Triệu
