Một trong những nhiệm vụ được tỉnh Tuyên Quang thực hiện tốt nhằm bảo tồn di sản Then thời gian qua là truyền dạy các làn điệu Then, Cọi, cách chơi đàn tính cho thế hệ trẻ. Đồng thời, tỉnh thành lập các câu lạc bộ hát Then - đàn Tính để những người yêu Then, biết hát Then có không gian trình diễn di sản này.
Màn hát Then đặc trưng của dân tộc Tày tỉnh Tuyên Quang ngày 21/2/2013 trong Lễ hội Lồng Tồng. Ảnh: Cường Hằng - TTXVN Bà Đinh Thị Lý, Phó Giám đốc Trung tâm văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang cho biết: Từ năm 2012 đến nay, mỗi năm một lần, Trung tâm đều mở các lớp tập huấn hát Then, đàn Tính cho học viên trên địa bàn tỉnh, mỗi lớp trung bình có khoảng 30 học viên. Trong các buổi tập huấn, Trung tâm sẽ mời nghệ nhân am hiểu về hát Then, đàn Tính đến truyền dạy những bài hát Then cổ, Then lời mới, cách chơi đàn Tính…cho học viên. Hầu hết các huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh đều có học viên tham gia lớp tập huấn nên sau khi về cơ sở, các học viên này trở thành những tuyên truyền viên tích cực truyền dạy nghệ thuật hát Then, đàn Tính…
Không chỉ mở các lớp tập huấn về hát Then, Trung tâm văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang còn khuyến khích các địa phương, trường học trên địa bàn tỉnh thành lập Câu lạc bộ hát Then - đàn Tính. Nhờ có sự quan tâm của lãnh đạo địa phương, các trường học có nhiều học sinh người Tày, hiện nay, trên địa bàn toàn tỉnh đã thành lập được 73 Câu lạc bộ hát Then - đàn Tính. Đa số các câu lạc bộ đã đi vào hoạt động nền nếp, hiệu quả, tổ chức sinh hoạt đều đặn 1 hoặc 3 tháng một lần.
Các câu lạc bộ còn thường xuyên tổ chức truyền dạy các làn điệu Then và phát triển phong trào văn hóa văn nghệ quần chúng tại địa phương…Một số câu lạc bộ hoạt động tốt, thu hút được nhiều người tham gia, điển hình như: Câu lạc bộ hát Then - đàn Tính thôn Bản Nhùng, xã Năng Khả, huyện Na Hang thu hút 20 thành viên sinh hoạt thường xuyên. Một số câu lạc bộ được mời đi biểu diễn như: Câu lạc bộ hát Then - đàn Tính xã Yên Nguyên, huyện Chiêm Hóa (Tuyên Quang), Câu lạc bộ hát Then - đàn Tính Thành Tuyên… Nhờ hoạt động hiệu quả, hiện nay, người trẻ tuổi, học sinh biết hát Then và thực hành các làn điệu hát Then đã tăng lên trên 1.500 người.
Tiết mục hát Then “Người Tuyên Quang nhớ Bác Hồ” tại Lễ khánh thành Tượng đài “Bác Hồ với nhân dân các dân tộc tỉnh Tuyên Quang” (tháng 5-2015). Ảnh: baotuyenquang.com.vn Theo quan niệm dân gian, “Then” có nghĩa là “Thiên” (Trời) và được coi là điệu hát của thần tiên truyền lại. Các khúc hát Then thường nhằm cầu cho vạn vật được bình an, con người khỏe mạnh, mùa màng bội thu, luôn hướng mọi người làm điều thiện, tránh điều ác… Nhạc cụ chính được sử dụng trong hát Then là đàn Tính. Năm 2012, nghi lễ Then của người Tày tỉnh Tuyên Quang đã được đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Tháng 3/2017, hồ sơ “Thực hành Then của người Tày, Nùng, Thái ở Việt Nam” đã được trình UNESCO xem xét đưa vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Ông Trần Đức Thắng, Trưởng phòng Quản lý Di sản văn hóa, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang cho biết: Để bảo tồn và phát huy giá trị di sản Then, bên cạnh việc mở các lớp tập huấn hằng năm, khuyến khích thành lập các Câu lạc bộ hát Then - đàn Tính, Sở đã tổ chức các buổi liên hoan giao lưu văn nghệ trong đó có nội dung hát Then - đàn Tính; xây dựng Đề án Làng văn hóa du lịch gắn với bảo tồn các làn điệu hát Then tại một số địa phương trong tỉnh; tập trung truyền dạy và thực hành hát Then - đàn Tính thông qua đào tạo các lớp nghệ nhân kế cận, đặc biệt là nghệ nhân trẻ. Bên cạnh đó, Sở còn xây dựng cơ chế hỗ trợ trang phục, dụng cụ biểu diễn…cho các câu lạc bộ; đưa hát Then vào nội dung hoạt động ngoại khóa trong các nhà trường…
Thời gian tới, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang tiếp tục khuyến khích các nghệ nhân lưu giữ, ghi chép lại đầy đủ những khúc hát, cung Then; xây dựng, phát huy giá trị của Phòng Khám phá tại Bảo tàng tỉnh với chủ đề “hát Then - đàn Tính” phục vụ khách tham quan, đặc biệt là học sinh, sinh viên tham gia các hoạt động như: Sử dụng đàn Tính, thực hành nghi lễ, làn điệu Then cổ…Ngoài ra, tỉnh tiếp tục duy trì sinh hoạt đều đặn các Câu lạc bộ hát Then - đàn Tính, truyền dạy lại cho thế hệ trẻ, đặc biệt là tầng lớp thanh thiếu niên người Tày về nghệ thuật âm nhạc, đàn hát, múa, diễn xướng Then; đẩy mạnh tuyên truyền, quảng bá hát Then - đàn Tính; tiếp tục lập hồ sơ tôn vinh các Nghệ nhân ưu tú, có chính sách hỗ trợ thỏa đáng về kinh phí đối với Nghệ nhân ưu tú và nghệ nhân chưa được phong tặng…; qua đó, từng bước bảo tồn và phát huy giá trị di sản Then để không chỉ người dân trong nước mà du khách quốc tế biết đến giá trị văn hóa đặc sắc của Then.
Ngày 12/11, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long thông tin về Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch gắn với Lễ hội Ok Om Bok năm 2026 cùng các hoạt động hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc năm 2026.
Ngày 8/11, Lễ hội đua mảng trên sông Gâm năm 2026 tại xã Bắc Mê (tỉnh Tuyên Quang) thu hút đông đảo người dân và du khách. Những màn tranh tài quyết liệt, nhịp chèo mạnh mẽ cùng tiếng cổ vũ náo nhiệt tạo nên không khí sôi động, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa truyền thống.
Ngày 6/11, tại xã Đồng Phúc, tỉnh Thái Nguyên diễn ra Chương trình “Đồng Phúc mùa vàng - Hương trà giữa tầng mây” và nghi thức đặc biệt “Đánh thức hương trà”. Đây là một trong những hoạt động hưởng ứng Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.
Hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026 (24/11), tỉnh Phú Thọ tổ chức nhiều hoạt động gắn với Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và Tuần Văn hóa - Đại đoàn kết dân tộc năm 2026, tạo không gian để người dân tham gia, trải nghiệm.
Hướng tới kỷ niệm Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc 18/11 và Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, xã Ia Hrung, tỉnh Gia Lai tổ chức Liên hoan Văn hóa cồng chiêng năm 2026.
Từ những thôn, bản vùng cao biên giới đến các khu dân cư miền núi, đô thị, tỉnh Tuyên Quang đang triển khai chuỗi hoạt động Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026.
Những ngày cuối tháng 10, giữa tiết trời se lạnh của vùng cao nguyên đá, tiếng hát của những nghệ sĩ, diễn viên Đoàn Văn công Bộ đội Biên phòng đã mang đến không khí ấm áp, rộn ràng cho các bản làng biên giới tỉnh Tuyên Quang.
Ngày 1/11, Giải thể thao các dân tộc thiểu số nằm trong các hoạt động của Festival Cồng chiêng - Tuần lễ hoa dã quỳ Núi lửa Chư Đăng Ya năm 2026 đã diễn ra tại Gia Lai, với sự quy tụ của 69 vận động viên nam và 47 vận động viên nữ, đến từ các thôn của xã Biển Hồ.
Tối 30/10, tại Nhà hát Triển lãm và Văn hóa nghệ thuật tỉnh Lâm Đồng (phường Phan Thiết), Cuộc thi Độc tấu và Hòa tấu nhạc cụ dân tộc toàn quốc 2026 (đợt 1) đã chính thức khép lại với nhiều cung bậc cảm xúc, để lại dư âm tốt đẹp trong lòng các nghệ sĩ, nhạc công và khán giả yêu mến nền âm nhạc truyền thống Việt Nam.
Trong khuôn khổ Festival Cồng chiêng - Tuần lễ Hoa dã quỳ Núi lửa Chư Đang Ya năm 2026, chiều 30/10, tại xã Biển Hồ, tỉnh Gia Lai diễn ra sự kiện trình diễn âm nhạc, nhạc cụ dân tộc phục vụ người dân và du khách.
Ngày 30/10, tỉnh Thái Nguyên tổ chức khai mạc triển lãm với chủ đề: “Thái Nguyên 195 năm - Thành tựu, hội nhập và phát triển”. Đây là hoạt động chào mừng kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Thái Nguyên (4/11/1831- 4/11/2026) và khai mạc Festival Trà Quốc tế - Thái Nguyên năm 2026.
Hòa trong sắc vàng rực rỡ của hoa dã quỳ, chuỗi sự kiện văn hóa nghệ thuật hưởng ứng Festival Cồng chiêng và Tuần lễ Núi lửa Chư Đang Ya 2026 đã tưng bừng mở màn tại làng Ia Gri, tỉnh Gia Lai.
Sáng 30/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lạng Sơn khai mạc trưng bày chuyên đề “Lạng Sơn - 195 năm hành trình lịch sử và đổi mới” nhân dịp kỷ niệm 195 năm Ngày thành lập tỉnh Lạng Sơn (4/11/1831 - 4/11/2026), tại Bảo tàng tỉnh.
Từ 27-29/10/2026, tại xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn đã diễn ra Lễ hội đền công đồng Bắc Lệ với nghi lễ, hoạt động đặc sắc, độc đáo thu hút đông đảo nhân dân địa phương và du khách về dự, tìm hiểu những giá trị văn hóa, tín ngưỡng đặc sắc gắn với tục thờ Mẫu của người Việt.
Lễ hội Ok Om Bok - đua ghe Ngo từ lâu đã trở thành một trong những sự kiện văn hóa, thể thao lớn nhất và mang đậm bản sắc truyền thống của đồng bào Khmer Nam Bộ.
Sáng 22/10, Lễ hội đền Đôi Cô Cam Đường năm 2026 với chủ đề “Đền Đôi Cô Cam Đường - Kết nối cội nguồn, dựng xây quê hương” do phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai tổ chức đã chính thức được khai hội thu hút đông đảo du khách thập phương đến chiêm bái. Lễ hội là sự kiện văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong đời sống tinh thần của nhân dân địa phương, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị di tích, tăng cường sự gắn kết cộng đồng và quảng bá hình ảnh phường Cam Đường đến với du khách trong và ngoài tỉnh.
Gắn với lao động sản xuất, tín ngưỡng và sinh hoạt cộng đồng, nghệ thuật múa dân gian của người Cống ở Điện Biên vừa lưu giữ những giá trị văn hóa đặc trưng, vừa phản ánh đời sống của một dân tộc rất ít người. Việc nghệ thuật múa của người Cống được đưa vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể mở thêm cơ hội bảo tồn, trao truyền các điệu múa truyền thống, nhất là cho thế hệ trẻ.
Hằng năm, vào ngày Mão tháng Chín âm lịch, chính quyền và nhân dân xã Đông Cuông, tỉnh Lào Cai tổ chức Lễ hội Cơm mới đền Đông Cuông nhằm tổng kết một năm lao động, sản xuất, bày tỏ lòng tri ân với Mẫu Thượng Ngàn, các đấng thần linh và tổ tiên đã phù hộ cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Năm 2026, ngày Đinh Mão (11/9 âm lịch), tức ngày 20/10 dương lịch là ngày chính lễ với nhiều nghi thức truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Tày Khao.
Trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa dân tộc Lự năm 2026 với chủ đề “Sắc màu văn hóa dân tộc Lự”, UBND xã Khun Há (Lai Châu) tổ chức tái hiện lễ hội Sú Khon Khoài, với điểm nhấn là nghi thức cúng hồn trâu.
