Tỉnh Thái Nguyên hiện có 44 xã thuộc diện khó khăn và đặc biệt khó khăn, chiếm tỷ lệ 57% tổng số xã trên địa bàn tỉnh. Để tạo chuyển biến rõ nét về diện mạo nông thôn miền núi, phát triển bền vững và đồng đều giữa các khu vực trong tỉnh, Thái Nguyên đang tập trung chỉ đạo các sở, ngành, địa phương triển khai thực hiện có hiệu quả Đề án phát triển kết cấu hạ tầng các xã khó khăn và đặc biệt khó khăn giai đoạn 2026 - 2030.
Đối với lĩnh vực giao thông, năm nay, Thái Nguyên tập trung ưu tiên đầu tư các tuyến đường kết nối trung tâm xã với thôn, bản vùng sâu, vùng đặc biệt khó khăn, xây dựng, cải tạo, nâng cấp 37 km, cạp mở rộng 63 km đường xã, xây dựng, cải tạo nâng cấp khoảng 59 km đường trục thôn, liên thôn, 35 km đường ngõ, xóm, 40 km đường nội đồng và một số cầu, cống, tràn dân sinh quan trọng. Sở Xây dựng đã hướng dẫn các địa phương đăng ký danh mục công trình, nhu cầu xi măng và nhu cầu vốn thực hiện năm 2026. Đến nay, toàn tỉnh có 11 xã đăng ký triển khai dự án trong năm 2026 gồm: Nghiên Loan, Cao Minh, Phúc Lộc, Nam Cường, Yên Thịnh, Yên Phong, Nghĩa Tá, Văn Lang, Cường Lợi, Na Rì và Tân Kỳ.
Dự kiến tại các xã này thực hiện 6,8 km đường xã và 20,8 km đường trục thôn. Trên cơ sở đăng ký của các xã, Sở Xây dựng đã trình UBND tỉnh ban hành Quyết định phân bổ chi tiết 50 tỷ đồng vốn đầu tư công ngân sách địa phương năm 2026 và phân bổ gần 6000 tấn xi măng để triển khai chương trình hỗ trợ đầu tư, cải tạo, nâng cấp hạ tầng giao thông các xã vùng khó khăn và đặc biệt khó khăn. Đối với khối lượng còn lại theo mục tiêu năm 2026, các địa phương đang tiếp tục rà soát, chờ phân bổ các nguồn vốn đầu tư công, vốn Chương trình mục tiêu quốc gia và các nguồn vốn hợp pháp khác để tổ chức triển khai thực hiện.
Trong lĩnh vực phát triển hạ tầng thủy lợi và nước sạch, tỉnh đã chỉ đạo tập trung rà soát, đầu tư phát triển hệ thống hạ tầng thủy lợi và cấp nước sinh hoạt nông thôn theo hướng đồng bộ, phù hợp điều kiện thực tế từng địa phương, ưu tiên các công trình thiết yếu, có tác động trực tiếp đến sản xuất và đời sống dân sinh. Đến nay, các đơn vị, địa phương đang triển khai thi công 6 công trình hồ chứa gồm: Quan Làng, Khuổi Tráng, Phai Khít, Nà Bang, Khuổi Lình và Khuổi Thiêu, dự kiến trong năm 2026 đạt khoảng 40% khối lượng theo hợp đồng.
Bên cạnh đó, tỉnh thực hiện cải tạo, sửa chữa, nâng cấp 17 công trình thủy lợi, một số công trình đã được phê duyệt, thi công đạt khoảng 80% khối lượng và dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Đối với hệ thống kênh mương, các xã trong tỉnh đã thực hiện sửa chữa, nâng cấp 8,5 km, dự kiến hoàn thành toàn bộ trong năm 2026. Đối với hạ tầng cấp nước sinh hoạt nông thôn, tỉnh tiếp tục thực hiện mục tiêu nâng tỷ lệ hộ gia đình nông thôn được sử dụng nước sạch đạt quy chuẩn năm 2026 lên 63%...
Đối với phát triển hạ tầng điện, qua rà soát, hiện nay trên địa bàn tỉnh còn khoảng 1.900 hộ dân chưa có điện hoặc chất lượng điện chưa bảo đảm; trong đó, khoảng 1.348 hộ chưa được sử dụng điện lưới quốc gia và 588 hộ đã có điện nhưng chưa đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Bước đầu giải quyết tình trạng này, Công ty Điện lực Thái Nguyên đã đăng ký danh mục các công trình cấp điện cho các thôn bản, hộ dân chưa có điện lưới Quốc gia khu vực tỉnh Thái Nguyên năm 2026 gửi Tổng công ty Điện lực miền Bắc với tổng kinh phí đề xuất gần 40 tỷ đồng để đầu tư xây dựng mới các tuyến đường dây trung, hạ áp và trạm biến áp phục vụ cấp điện cho khoảng 250 hộ dân thuộc các xã: Phúc Lộc, Chợ Rã, Đồng Phúc, Bằng Vân, Ngân Sơn, Nà Phặc. Sở Công Thương phối hợp với Sở Tài chính, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng và công nghiệp tỉnh, Công ty Điện lực Thái Nguyên và các đơn vị liên quan rà soát, hoàn thiện hồ sơ đề xuất chủ trương đầu tư dự án cấp điện cho các thôn, xóm, điểm dân cư chưa có điện lưới quốc gia.
Cùng với các dự án hạ tầng trên, tỉnh Thái Nguyên cũng đang tích cực triển khai các dự án phát triển hạ tầng giáo dục; phát triển hạ tầng về y tế, đề xuất đầu tư cơ sở vật chất cho 90/92 Trạm Y tế xã, phường giai đoạn 2026 - 2029; trong đó có 34 xã khó khăn và đặc biệt khó khăn; phát triển hạ tầng văn hóa cơ sở; hạ tầng thương mại; hạ tầng thông tin - truyền thông và chuyển đổi số...
Theo đánh giá của UBND tỉnh Thái Nguyên, đến nay, nhiều nhiệm vụ trọng tâm của Đề án đã được triển khai đồng bộ trên các lĩnh vực giao thông, thủy lợi, điện, giáo dục, y tế, văn hóa, thương mại, thông tin - truyền thông, môi trường, một số chương trình, đề án, cơ chế, chính sách và kế hoạch triển khai đã được ban hành làm cơ sở tổ chức thực hiện. Một số lĩnh vực đã đạt kết quả bước đầu tích cực như hoàn thành xóa thôn trắng sóng điện thoại, triển khai phân bổ vốn và xi măng hỗ trợ phát triển hạ tầng giao thông, xây dựng danh mục đầu tư các công trình cấp nước sinh hoạt, thủy lợi, điện, giáo dục, y tế, tăng cường quản lý môi trường nông thôn và rà soát, hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa, hạ tầng thương mại tại cơ sở.
Tuy nhiên, quá trình triển khai Đề án vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc. Nhu cầu vốn đầu tư phát triển hạ tầng tại các xã khó khăn và đặc biệt khó khăn rất lớn, trong khi khả năng cân đối ngân sách địa phương còn hạn chế. Nhiều nội dung phụ thuộc vào nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia và các nguồn hỗ trợ từ Trung ương nên tiến độ bố trí vốn chưa đáp ứng yêu cầu thực tế. Một số dự án đang trong giai đoạn rà soát, hoàn thiện hồ sơ, chuẩn bị đầu tư nên khối lượng thực hiện và giải ngân chưa cao...
Trong thời gian tới, tỉnh Thái Nguyên tiếp tục chỉ đạo các sở, ngành, địa phương đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện thủ tục đầu tư, tập trung phân bổ và lồng ghép hiệu quả các nguồn lực, tăng cường phối hợp, kiểm tra, đôn đốc và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình triển khai thực hiện, phấn đấu hoàn thành các mục tiêu, nhiệm vụ của Đề án theo lộ trình đề ra./.
