Xã hội hóa dịch vụ KH&CN - những bước đi khó khăn

Xã hội hóa dịch vụ KH&CN - những bước đi khó khăn
Hiện nay, một số dịch vụ công trong lĩnh vực KH&CN đang dần được đẩy mạnh xã hội hóa, qua đó đáp ứng được nhu cầu của xã hội và giảm tình trạng độc quyền của các đơn vị sự nghiệp công lập. Đã có không ít dịch vụ được xã hội hóa, như việc Bộ KH&CN cho phép gần 250 tổ chức ngoài công lập cung ứng dịch vụ kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm phương tiện đo, chuẩn đo lường. Hay trong lĩnh vực ươm tạo công nghệ, ươm tạo doanh nghiệp, chuyển giao công nghệ, các dịch vụ môi giới, đánh giá, định giá, giám định công nghệ đã được xã hội hóa và có được những kết quả bước đầu, thu hút được nhiều thành phần kinh tế tham gia. Một số tổ chức có các hoạt động ươm tạo thuộc khu vực tư nhân đã ra đời và hoạt động hiệu quả, mang đến một làn sóng mới cho cộng đồng khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Việt Nam…
 
Viện Vắc-xin và sinh phẩm y tế (IVAC) tại Nha Trang (Khánh Hòa) sản xuất thành công vắc-xin cúm A/H5N1. Ảnh: Công Thi
Viện Vắc-xin và sinh phẩm y tế (IVAC) tại Nha Trang (Khánh Hòa) sản xuất thành công vắc-xin cúm A/H5N1. Ảnh: Công Thi

Tuy nhiên, việc xã hội hóa các dịch vụ trong lĩnh vực KH&CN tại Việt Nam vẫn gặp nhiều khó khăn, bởi để cung cấp dịch vụ cần có năng lực cao, đầu tư lớn, trong khi hiệu quả kinh tế đem lại không cao. Đơn cử như đối với lĩnh vực an toàn bức xạ và hạt nhân cần một số dịch vụ: tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật về ứng phó sự cố; quản lý chất thải phóng xạ và nguồn phóng xạ đã qua sử dụng; dịch vụ quan trắc môi trường… Những dịch vụ nêu trên đều là những dịch vụ cần thiết hiện nay, nhưng không thể xã hội hóa được. Một số dịch vụ về lĩnh vực thông tin KH&CN như tra cứu, thẩm định, khai thác thông tin… cũng không có tổ chức ngoài công lập nào đầu tư để hoạt động.
 
Theo các chuyên gia, nguyên nhân chính là do cơ chế, chính sách ưu đãi đầu tư, thu hút các nguồn lực của xã hội để phát triển các cơ sở dịch vụ KH&CN ngoài công lập chưa hấp dẫn. Đến nay, các dịch vụ này vẫn được cung cấp bởi các đơn vị sự nghiệp công lập, sử dụng ngân sách Nhà nước để phục vụ công tác quản lý.
 
Hay như đối với việc kiểm định để đưa vắc-xin cho gia cầm ra ngoài thị trường cũng chưa thể xã hội hóa, khiến những doanh nghiệp muốn đầu tư, hoạt động trong lĩnh vực này gặp khó khăn. Phó tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phát triển Công nghệ nông thôn (RTD) Cao Văn Hùng cho biết, việc kiểm định vắc-xin đối với các công ty nước ngoài đơn giản hơn nhiều so với vắc-xin do các đơn vị trong nước sản xuất. Có một số loại “con giống” đã có từ rất lâu rồi, nhưng để sử dụng và sản xuất tại Việt Nam thì vẫn phải thực hiện các thủ tục, đánh giá, kiểm định rất mất thời gian, có thể làm chậm trễ việc ra đời của sản phẩm. Trong khi đó những việc đánh giá này lại không thực hiện đối với các đơn vị nước ngoài nhập vắc-xin vào Việt Nam và hoàn toàn có thể thực hiện xã hội hóa.
 
Bên cạnh đó, thị trường KH&CN mới được hình thành, nhận thức và năng lực của các chủ thể còn hạn chế, các dịch vụ còn nhỏ lẻ, thiếu tính hệ thống, bài bản. Các tổ chức trung gian chưa khẳng định được vai trò kết nối cung, cầu và chưa có chính sách phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo hoàn thiện nhằm thu hút nguồn lực từ xã hội. Cùng đó là việc kiểm soát chất lượng dịch vụ được cung ứng bởi khối tư nhân vẫn gặp khó khăn, vướng mắc. Các tổ chức, cá nhân, thường có xu hướng đẩy giá, phí dịch vụ lên cao, trong khi chất lượng dịch vụ không tương xứng, cơ chế tài chính thiếu minh bạch. Chính điều này đã tác động tiêu cực đến lòng tin và quyền lợi của người sử dụng dịch vụ.

Vụ trưởng Tổ chức cán bộ (Bộ KH&CN) TS Trần Đắc Hiến chia sẻ, để đẩy mạnh hoạt động xã hội hóa dịch vụ KH&CN, các bộ, ngành có liên quan cần tạo điều kiện để phát triển các loại hình dịch vụ KH&CN, bảo đảm cạnh tranh bình đẳng giữa khu vực ngoài công lập và công lập. Chấn chỉnh, lành mạnh hóa sự cạnh tranh trong cung ứng dịch vụ KH&CN của các tổ chức ngoài công lập, đáp ứng yêu cầu của xã hội, bảo đảm được độ tin cậy để Nhà nước sử dụng, giảm tình trạng quá tải cho hệ thống công lập và ngân sách. Cần tổ chức rà soát, đánh giá các tổ chức cung ứng dịch vụ để có định hướng phát triển phù hợp, tránh sự trùng lặp gây lãng phí nguồn lực chung. Cần sớm xây dựng lộ trình triển khai và xã hội hóa các dịch vụ mới về sở hữu trí tuệ (SHTT), tạo điều kiện để các đại diện về sở hữu công nghiệp tham gia tích cực và chủ động hơn trong việc tư vấn, phản biện, xây dựng chính sách về SHTT. Đẩy mạnh xã hội hóa dịch vụ trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, nhất là dịch vụ chiếu xạ phục vụ xuất khẩu các mặt hàng nông nghiệp, thủy sản, hải sản của doanh nghiệp. Cần nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện các quy định pháp luật về tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật bảo đảm chất lượng cung ứng dịch vụ. Đồng thời, cần sớm hình thành thị trường dịch vụ KH&CN, khuyến khích doanh nghiệp thành lập các quỹ nghiên cứu và phát triển; đẩy mạnh việc thương mại hóa ứng dụng các kết quả KH&CN vào sản xuất kinh doanh; tạo cơ chế hỗ trợ hình thành các tổ chức đánh giá, thẩm định, định giá công nghệ, môi giới công nghệ…, huy động mọi nguồn lực để phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo…

Để nâng cao nguồn lực KH&CN, cần thúc đẩy hơn nữa việc xã hội hóa các hoạt động, dịch vụ trong ngành KH&CN. Trong đó, việc khuyến khích, tạo điều kiện để thành lập các tổ chức KH&CN trong doanh nghiệp, tháo gỡ các thủ tục hạch toán, quản lý phân biệt để tất cả đều được hưởng ưu đãi như nhau. Có như vậy mới tạo được sự quan tâm của các doanh nghiệp đối với việc thành lập và cung cấp các dịch vụ về KH&CN. Điều này cần sự vào cuộc quyết liệt từ phía các cơ quan quản lý, nhanh chóng tháo gỡ những vướng mắc để KH&CN Việt Nam phát triển.

Có thể bạn quan tâm

Tuyên Quang tạo động lực tăng trưởng mới theo từng giai đoạn

Tuyên Quang tạo động lực tăng trưởng mới theo từng giai đoạn

Nhằm tạo chuyển biến về chất lượng tăng trưởng, năng lực quản trị và sức cạnh tranh cũng như thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026, Tuyên Quang đặt mục tiêu đổi mới mô hình phát triển, tạo động lực tăng trưởng mới theo từng giai đoạn.

Quảng Trị sơ tán 653 hộ dân để ứng phó mưa lũ

Quảng Trị sơ tán 653 hộ dân để ứng phó mưa lũ

Trước diễn biến mưa lớn kéo dài, lũ trên các sông tiếp tục lên nhanh, tỉnh Quảng Trị đã tổ chức sơ tán 653 hộ dân với 2.468 người tại các khu vực có nguy cơ ngập lụt, chia cắt và sạt lở đất đến nơi an toàn.

Mang Tết Trung thu ấm áp đến trẻ em vùng biên Na Ngoi

Mang Tết Trung thu ấm áp đến trẻ em vùng biên Na Ngoi

Tối 12/9 tại Trường Liên cấp Na Ngoi, tỉnh Nghệ An, chương trình “Trăng thu biên cương” được tổ chức với nhiều hoạt động thiết thực, mang đến không khí Trung thu vui tươi, ấm áp cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn tại địa bàn biên giới.

Bộ đội Biên phòng chủ động ứng phó mưa lớn, bảo đảm an toàn khu vực biên giới

Bộ đội Biên phòng chủ động ứng phó mưa lớn, bảo đảm an toàn khu vực biên giới

Từ tối 11 đến chiều 12/9, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã xảy ra mưa vừa đến mưa to và có nơi có dông. Đặc biệt, ở khu vực biên giới của tỉnh, mưa lớn kéo dài nhiều giờ khiến mực nước trên các sông, suối dâng cao, một số tuyến đường bị ngập, gây ách tắc và chia cắt tạm thời một số nơi.

Lâm Đồng hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả mưa lũ

Lâm Đồng hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả mưa lũ

Sau nhiều ngày mưa lớn gây ngập lụt, sạt lở tại nhiều khu vực, ngày 11/9, khi nước tại một số nơi bắt đầu rút, chính quyền các địa phương tỉnh Lâm Đồng khẩn trương huy động lực lượng hỗ trợ người dân dọn dẹp nhà cửa, đường sá, khắc phục hậu quả; đồng thời rà soát, đánh giá thiệt hại và chủ động phương án ứng phó trước nguy cơ mưa lớn tiếp diễn.

Đắk Lắk yêu cầu làm rõ trách nhiệm việc chậm giải quyết hồ sơ đất đai

Đắk Lắk yêu cầu làm rõ trách nhiệm việc chậm giải quyết hồ sơ đất đai

Liên quan đến vấn đề tồn đọng hồ sơ đất đai tại Đắk Lắk mà phóng viên TTXVN đã phản ánh, UBND tỉnh Đắk Lắk ban hành văn bản số 14151/UBND-PVHCC, ngày 10/9 về việc tăng cường phối hợp giải quyết thủ tục hành chính lĩnh vực đất đai, hạn chế phát sinh hồ sơ quá hạn. Trong đó, yêu cầu các địa phương kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm đối với những chậm trễ trước đó.

Xả lũ hồ Hạ Gia Nghĩa (Lâm Đồng), khuyến cáo người dân cẩn trọng, chủ động ứng phó

Xả lũ hồ Hạ Gia Nghĩa (Lâm Đồng), khuyến cáo người dân cẩn trọng, chủ động ứng phó

Chiều 10/9, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 3, tỉnh Lâm Đồng đã có công văn thông báo thực hiện việc xả lũ hồ Hạ (thuộc dự án hồ Gia Nghĩa). Theo đó, từ 17 giờ 00 phút cùng ngày, đơn vị sẽ bắt đầu thực hiện việc xả lũ theo quy trình đã được phê duyệt.

Chính sách thiết thực, tiếp sức đồng bào dân tộc thiểu số vươn lên

Chính sách thiết thực, tiếp sức đồng bào dân tộc thiểu số vươn lên

Tây Ninh là địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh, với cộng đồng dân cư đa dạng về dân tộc, tôn giáo. Bằng những chính sách thiết thực, đồng bộ, đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào từng bước được nâng lên, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và xây dựng quê hương ngày càng phát triển.

Giữ hương chè cổ Lộc Thanh

Giữ hương chè cổ Lộc Thanh

Trải qua thăng trầm của thời gian và những khắc nghiệt của thời tiết, hơn một thế kỷ qua, những đồi chè cổ thụ ở thôn Lộc Thanh, xã Bình Minh, tỉnh Quảng Ngãi vẫn bám rễ sâu vào lòng đất.

Đắk Lắk điều tiết nước các hồ chứa, ứng phó với đợt mưa lớn

Đắk Lắk điều tiết nước các hồ chứa, ứng phó với đợt mưa lớn

Theo dự báo của Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Đắk Lắk, trong những ngày tới địa bàn tỉnh có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to và dông, tổng lượng mưa phổ biến từ 100-150mm, có nơi trên 200mm. Tỉnh Đắk Lắk đang triển khai giải pháp phòng chống thiên tai, đồng thời yêu cầu các hồ chứa chủ động điều tiết nước, đón lũ ứng phó với mưa lớn trong thời gian tới.

Gỡ vướng quỹ đất, thủ tục để hoàn thành 10.000 căn nhà ở xã hội

Gỡ vướng quỹ đất, thủ tục để hoàn thành 10.000 căn nhà ở xã hội

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Vũ Việt Văn thông tin, để tiếp tục hoàn thành mục tiêu 10.000 căn nhà ở xã hội, tỉnh đang yêu cầu Sở Xây dựng tiếp tục hướng dẫn chủ đầu tư hoàn tất thủ tục chuẩn bị đầu tư, đồng thời rút ngắn tối đa thời gian thẩm định quy hoạch, thiết kế, cấp phép xây dựng thuộc thẩm quyền. Các địa phương phối hợp rà soát, điều chỉnh quy hoạch nếu cần thiết, bảo đảm các dự án nhà ở xã hội được triển khai đúng quy hoạch và đồng bộ hạ tầng.