Thời gian qua, các địa phương trong tỉnh Lào Cai tập trung triển khai nhiều giải pháp về xây dựng xã, phường không ma túy. Đến nay, với những cách làm linh hoạt, hiệu quả, nhiều địa phương đạt kết quả cao trong công tác này.

Điểm sáng nơi vùng cao

Cách trung tâm tỉnh Lào Cai khoảng 200 km, xã vùng cao Khao Mang có địa hình rộng, chia cắt, giao thông đi lại khó khăn và dân cư phân bố không đồng đều. Với 94% đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống nên đời sống của người dân còn gặp nhiều khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều. Đây là những yếu tố tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các tệ nạn xã hội, nhất là tệ nạn ma túy.

Những ngày giữa tháng 4, phóng viên có mặt tại xã Khao Mang, nhận thấy, trên các tuyến đường trung tâm xã và tại các thôn rợp khắp khẩu hiệu, pano tuyên truyền trực quan và phát thanh trên loa truyền thanh xã về phòng, chống ma túy.

Theo chân các đồng chí Công an đến thôn Trống Gầu Bua, xã Khao Mang để test ma túy lưu động, thiếu tá Sùng A Chinh, Trưởng Công an xã Khao Mang cho biết, những ngày qua, lực lượng Công an và các đoàn thể địa phương thường xuyên phối hợp đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân về ý nghĩa xây dựng xã không ma túy. Trong đó, lực lượng Công an đã triển khai nhiều giải pháp như: tổ chức các buổi tuyên truyền trực tiếp tại các thôn; lắp đặt gần 80 pano, khẩu hiệu tại 69 điểm; đẩy mạnh tuyên truyền trên loa phát thanh xã và các nhóm cộng đồng; niêm yết công khai đường dây nóng tiếp nhận tố giác tội phạm; tăng cường tuần tra, kiểm soát các đối tượng theo các khung giờ. Nhờ sự quan tâm của chính quyền địa phương và sự đồng lòng, ủng hộ nhân dân, công tác xây dựng xã không ma túy đạt nhiều kết quả và đi vào nền nếp, không xảy ra tình trạng bỏ lọt, bỏ sót đối tượng.

Tới gia đình ông Sùng A Ký ở thôn Trống Gầu Bua, một trong những người cai nghiện thành công ở xã Khao Mang chia sẻ, vợ chồng ông có 6 người con, trước đây cuộc sống gia đình rất khó khăn do ông có hơn 10 năm sa ngã vào tệ nạn ma túy. Quá trình nghiện ma túy, cuộc sống gia đình ông chật vật bởi mỗi vụ thu hoạch ngô, thóc ông đều trộm của vợ đem đi bán lấy tiền mua thuốc phiện. Sau đó, thấy cuộc sống của vợ con khổ quá và sức khỏe ngày càng yếu, ông quyết tâm đi cai nghiện. Sau 2 lần cai nghiện, đến nay ông đã cai nghiện thành công. Ông cảm thấy sức khỏe tốt hơn và kinh tế gia đình cũng ổn định. Hạnh phúc lớn nhất của ông bây giờ được con cháu gần gũi, quý mến và không còn xa lánh như trước đây.

Tương tự, ông Giàng Sáy Chu, thôn Trống Gầu Bua bộc bạch, quá khứ của ông buồn lắm vì có hơn 30 năm sa ngã vào con đường nghiện ngập. Năm 1988 do bạn bè rủ nên ông tìm đến ma túy; để có tiền mua thuốc phiện ông thường xuyên đem lợn, gà đi bán. Cuộc sống đã vốn khó khăn càng trở nên vất vả hơn. Sau đó, thấy cuộc sống của 7 con khổ quá nên ông quyết tâm cai nghiện. Nhiều lúc tưởng chừng việc cai nghiện đi vào ngõ cụt, nhưng với sự giúp sức của chính quyền địa phương, lực lượng Công an xã, đặc biệt sự quyết tâm của bản thân mà cuộc sống gia đình ông thay đổi rõ rệt. Ông không còn nghiện ma túy và gia đình hạnh phúc, đầy đủ hơn.

Ngoài thôn Trống Gầu Bua, tại thôn Thái, xã Khao Mang, anh Lý A Tính từ một người nghiện ma túy đã trở thành trụ cột của gia đình và nuôi 2 con đang học đại học. Anh Tính tâm sự, do trước đây còn trẻ và có tính tò mò nên bản thân sa ngã vào nghiện ma túy năm 2009. Sau đó, anh và các con bị họ hàng, dân làng kỳ thị, xa lánh. Thấy các con bị ảnh hưởng đến tương lai nên anh quyết tâm cai nghiện. Năm 2015, khi Nhà nước triển khai chương trình uống methadone, anh đăng ký tham gia và duy trì đến nay. Hiện giờ anh đã âm tính với ma túy. Anh cũng hy vọng rằng những người đang nghiện ma túy nên đi cai nghiện để làm lại cuộc đời, bởi tác hại ma túy đã hủy hoại hạnh phúc gia đình, ảnh hưởng đến sức khỏe và toàn xã hội.

Toàn xã Khao Mang có 13 thôn với gần 9.390 người. Hiện xã có 5/13 thôn đạt tiêu chí thôn không ma túy; toàn xã có 9 đối tượng là người nghiện đang uống methadone, 7 đối tượng quản lý sau cai và 3 đối tượng nghi sử dụng trái phép chất ma túy. Lực lượng Công an thường xuyên theo dõi, test định kỳ với các đối tượng này và đều cho kết quả âm tính.

Ông Phạm Văn Quynh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Khao Mang cho hay, cấp ủy, chính quyền xã xác định xây dựng xã không ma túy là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, gắn với phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng - an ninh và nâng cao chất lượng đời sống nhân dân. Xã đã thành lập Ban chỉ đạo huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”. Trong đó, lực lượng Công an xã giữ vai trò nòng cốt trong tham mưu và triển khai các biện pháp nghiệp vụ, quản lý địa bàn, đối tượng.

Công tác tuyên truyền được đổi mới theo hướng dễ hiểu, sát thực tế. Nội dung tuyên truyền không chỉ dừng ở phổ biến pháp luật mà còn gắn với hệ lụy cụ thể của ma túy đối với từng gia đình, từng cộng đồng. Tại các buổi sinh hoạt, họp thôn, hoạt động của đoàn thể được xã lồng ghép tuyên truyền. Nhiều mô hình như “thôn bản không ma túy”, “gia đình không có người vi phạm pháp luật” được xây dựng và duy trì hiệu quả. Đến nay, xã Khao Mang không phát sinh điểm nóng về ma túy, tình hình an ninh trật tự trên địa bàn cơ bản ổn định.

Phấn đấu 100% xã, phường không ma túy

Ma túy không chỉ là tội phạm mà còn là “nguồn gốc của nhiều loại tội phạm”, kéo theo trộm cắp, cướp tài sản, giết người, gây mất an ninh trật tự, làm suy giảm chất lượng nguồn nhân lực, bào mòn giống nòi, phá vỡ hạnh phúc gia đình và gây bất ổn xã hội nghiêm trọng.

Trước hệ lụy của ma túy, từ năm 2023 đến nay, Lào Cai đã triển khai nhiều giải pháp về phòng chống ma túy và đạt nhiều kết quả. Đến nay, toàn tỉnh có 32/99 xã, phường đạt tiêu chí không ma túy đã được công nhận; 25 xã, phường hiện đảm bảo 3/3 tiêu chí không ma túy theo Quyết định số 28/2025/QĐ-TTg ngày 24/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ. Đối với 42 xã, phường còn lại hiện tại không có điểm, tụ điểm phức tạp về ma túy, không có điểm bán lẻ về ma túy. Tuy nhiên, các đối tượng mua bán trái phép chất ma túy với số lượng nhỏ, lẻ còn hoạt động.

Qua rà soát, toàn tỉnh Lào Cai hiện có gần 7.000 người liên quan đến ma túy; tính theo tỷ lệ dân số, cứ 1.000 dân có khoảng 4 người liên quan đến ma túy, cao hơn mức trung bình chung của cả nước. Do vậy, công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, lâu dài; đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ của cả hệ thống chính trị, vai trò nòng cốt của lực lượng Công an, cùng với sự tham gia tích cực của toàn xã hội và sự đồng thuận, ủng hộ của nhân dân.

Trước yêu cầu và tình hình trên, ngày 12/2/2026, Tỉnh ủy Lào Cai ban hành Nghị quyết số 51-NQ/TU về tập trung lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng xã, phường không ma túy. Việc ban hành Nghị quyết là cơ sở chính trị, khuôn khổ định hướng và động lực mạnh mẽ để tạo chuyển biến căn bản công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy; khẳng định quyết tâm chính trị cao của toàn Đảng bộ, chính quyền, lực lượng vũ trang và các tầng lớp nhân dân Lào Cai trong việc chung sức xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, an toàn, không ma túy.

Nhằm phấn đấu xây dựng 100% xã, phường không ma túy trong năm 2026, Tỉnh ủy Lào Cai yêu cầu các sở, ngành, đơn vị liên quan và xã, phường đánh giá đúng, trúng thực chất tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy trên địa bàn; nhận diện rõ các tuyến, địa bàn, đối tượng trọng điểm, phương thức, thủ đoạn mới, nhất là hoạt động xuyên biên giới, lợi dụng không gian mạng, các cơ sở kinh doanh có điều kiện và xu hướng xâm nhập vào thanh thiếu niên.

Để đảm bảo chính sách hỗ trợ công tác phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh, HĐND tỉnh Lào Cai đã ban hành Nghị quyết số 42/2025/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ công tác phòng, chống ma túy và công tác cai nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai. Tổng kinh phí thực hiện Nghị quyết giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 175,8 tỷ đồng. Đây là động lực lớn để các lực lượng tiếp tục cố gắng xây dựng xã, phường không ma túy trên địa bàn./.