Tỉnh Bến Tre đang tập trung nâng cao năng lực chế biến ngành dừa thông qua việc phát triển vùng sản xuất tập trung, ứng dụng công nghệ cao, sản xuất tuần hoàn và chế biến sâu các sản phẩm dừa, nhằm hướng tới mục tiêu phát triển bền vững và tăng kim ngạch xuất khẩu.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Bến Tre Đoàn Văn Đảnh cho biết, trong thời gian tới, tỉnh sẽ đẩy mạnh thông tin tuyên truyền Đề án phát triển nông nghiệp hữu cơ, các mô hình phát triển sản xuất hiệu quả nhất là kinh tế tuần hoàn đến đơn vị, địa phương và người dân biết, áp dụng vào sản xuất.
Tỉnh tăng cường đề xuất, xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn ngành dừa gắn liên kết doanh nghiệp, với mục tiêu góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường, giảm tối đa chi phí đầu tư, chi phí sản xuất và tiết kiệm tài nguyên, nâng cao thu nhập người dân.
Bên cạnh đó, địa phương tiếp tục vận động, khuyến cáo người dân ứng dụng nguyên tắc sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, nhân rộng mô hình bằng cách tận dụng những phụ phế phẩm sẵn có từ sản xuất dừa bổ sung trả lại cho đất. Qua đó, nhằm giảm chi phí trong sản xuất và tăng thu nhập cho người dân.
Mặt khác, ngành chức năng tỉnh thường xuyên cập nhật và chuyển giao khoa học kỹ thuật đến người dân, nhất là ứng dụng công nghệ vi sinh trong xử lý tất cả phế phụ phẩm từ hoạt động sơ chế dừa kết hợp với nguồn chất thải trong chăn nuôi của địa phương làm nguồn vật tư đầu vào cho canh tác dừa, vừa giảm chi phí đầu tư vừa góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường.
Tỉnh Bến Tre mở rộng vùng sản xuất dừa tập trung, sản xuất theo các tiêu chuẩn chứng nhận của thị trường xuất khẩu (tiêu chuẩn hữu cơ Việt Nam, các tiêu chuẩn hữu cơ quốc tế,…), gắn xây dựng mã số vùng trồng đáp ứng nhu cầu của nước nhập khẩu; liên kết với doanh nghiệp thông qua tổ hợp tác, hợp tác xã có vai trò tổ chức sản xuất, thu gom và sơ chế dừa để cung ứng các nguyên liệu chất lượng cho doanh nghiệp chế biến.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Bến Tre, hiện nay, diện tích dừa tỉnh Bến Tre đạt 79.775 ha, nhu cầu nguồn vật tư đầu vào cho sản xuất là rất lớn, trong khi giá cả vật tư nông nghiệp ngày càng tăng cao là thách thức gây khó khăn cho sản xuất dừa. Trong khi đó, nguồn phụ phẩm trên vườn dừa gồm tàu lá, mo nang...chiếm khoảng 12-15 tấn/ha/năm và nguồn phụ phẩm từ hoạt động sơ chế dừa đã tạo ra một lượng lớn phụ phẩm khoảng 5 tấn/ha/năm.
Hiện tại các nguồn nguyên liệu này chưa được người dân khai thác triệt để đã gây lãng phí nguồn tài nguyên rất lớn, bên cạnh đó còn gây ra ô nhiêm môi trường. Nếu nguồn nguyên liệu này được sử dụng đúng kỹ thuật sẽ bổ sung lại từ 60-70% chất hữu cơ và dinh dưỡng cho vườn dừa, phần còn lại được bổ sung bằng các loại phân hữu cơ vi sinh cho phép sử dụng trong sản xuất hữu cơ.
Năm 2023-2024, Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tỉnh Bến Tre đã thực hiện mô hình “Ứng dụng nguyên tắc sản xuất nông nghiệp tuần hoàn vào xây dựng và hoàn thiện chuỗi giá trị dừa” tại 2 huyện Mỏ Cày Nam và Thạnh Phú, bước đầu đạt những kết quả tích cực.
Cụ thể, với việc sử dụng phụ phế phẩm kết hợp với phân chuồng ủ hoai bón cho vườn dừa cho thấy, đất sẽ tơi xốp hơn cây dừa sinh trưởng, phát triển tốt hơn, lá có biểu hiện xanh tốt, tỷ lệ đậu trái cao. Việc tận dụng phụ phế phẩm tái sử dụng cho vườn dừa sẽ làm giảm chi phí đầu vào trong sản xuất, qua việc phòng trừ sâu bệnh hại bằng biện pháp sinh học như trừ bọ cánh cứng, sâu đầu đen hại dừa bằng ong ký sinh, các loại nấm ký sinh sẽ kiểm soát được các loại dịch hại trên dừa.
Các vườn trước khi thực hiện mô hình vào tháng 10/2023, có pH đất ≤ 4 đo thực tế từng vị trí trên liếp vườn. Sau khi tham gia mô hình các hộ đã được hỗ trợ vôi để bón cho vườn kết hợp với phân hữu cơ đã ủ hoai nên đã nâng pH > 5 vào cuối năm 2024. Đáng chú ý, năng suất thực thu trong năm 2024 của các vườn mô hình dựa trên sự kiểm đếm thực tế tại xã An Thới là 11.561 trái/ha/năm. Lợi nhuận đạt 42,597 triệu đồng/ ha. Các vườn tại xã Thới Thạnh có năng suất khoảng 13.520 trái/ha/năm. Lợi nhuận đạt 56,184 triệu đồng/ ha.
Tại Bến Tre, cây dừa không chỉ là sinh kế của hơn 200.000 hộ dân, mà còn là nền tảng phát triển công nghiệp chế biến, xuất khẩu, thương mại và du lịch địa phương. Trong thời gian qua, ngành dừa Bến Tre đã đạt được nhiều kết quả nổi bật. Tính riêng năm 2024, tổng kim ngạch xuất khẩu từ các sản phẩm dừa của tỉnh đạt trên 450 triệu USD, góp phần đáng kể vào tăng trưởng kinh tế địa phương.
Nhiều doanh nghiệp chế biến dừa hoạt động hiệu quả, tiên phong đã vươn ra thị trường quốc tế như : Công ty TNHH Chế biến dừa Lương Quới, Công ty Betrimex, Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Bến Tre. Các sản phẩm từ dừa được nâng tầm giá trị nhờ chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP). Đến nay, tỉnh Bến Tre hiện có trên 100 sản phẩm OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) từ cây dừa; trong đó, nhiều sản phẩm đạt hạng 4 sao, tiêu biểu như dầu dừa nguyên chất, nước cốt dừa đóng hộp, kẹo dừa truyền thống, mỹ phẩm thiên nhiên từ dừa, than hoạt tính từ gáo dừa./.
