Sáng 14/8, UBND tỉnh Lai Châu tổ chức Hội thảo “Cơ chế, giải pháp phát triển Sâm Lai Châu trên địa bàn các xã biên giới”. Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu Hà Trọng Hải và lãnh đạo Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh đồng chủ trì hội thảo.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu Hà Trọng Hải kiểm tra cây sâm do Bộ Đội Biên phòng trồng tại xã Sì Lở Lầu .
Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu Hà Trọng Hải khẳng định, sâm Lai Châu là nguồn gen dược liệu đặc hữu, quý hiếm, có giá trị cao về dược liệu, sinh học và kinh tế cao. Những năm qua, tỉnh đã quan tâm nghiên cứu, bảo tồn và phát triển Sâm Lai Châu, từng bước hình thành nền tảng về nguồn gen, giống, quy trình kỹ thuật và thương hiệu.
Đến nay, tỉnh Lai Châu đã bảo tồn khoảng 1.700 cây mẹ ngoài tự nhiên, gây trồng trên 21.000 cây mô hình; toàn tỉnh có trên 146 ha Sâm trồng tập trung với sự tham gia của 45 doanh nghiệp, hợp tác xã và hơn một trăm hộ gia đình, cá nhân; đã cấp 120 mã số cơ sở trồng với gần 6 triệu cây. Riêng tại các xã biên giới, diện tích sâm đã trồng đạt khoảng hơn 70 ha với sự tham gia của 23 doanh nghiệp, hợp tác xã và 70 cá nhân.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu nhấn mạnh, phát triển sâm Lai Châu tại khu vực biên giới không đơn thuần là phát triển một loại cây trồng có giá trị kinh tế cao, mà phải đặt trong tổng thể nhiệm vụ bảo vệ và phát triển rừng, tạo sinh kế, giảm nghèo, nâng cao thu nhập cho người dân đặc biệt tại các vùng đồng bào các dân tộc, qua đó góp phần củng cố quốc phòng, an ninh, xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc ở khu vực biên giới.
Từ thực tiễn mô hình Bộ đội Biên phòng giúp nhân dân trồng sâm tại bản Ngài Thầu, xã Sì Lở Lầu, tỉnh có thêm những kinh nghiệm thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện phương thức tổ chức và nhân rộng mô hình ra các xã khu vực biên giới nơi có điều kiện thổ nhưỡng khí hậu phù hợp với cây sâm.
Cán bộ, chiến sĩ hướng dẫn người dân bản Ngài Thầu, xã Sì Lở Lầu lên luống trước khi xuống giống.
Theo báo cáo đề dẫn của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu tại hội thảo, toàn tỉnh hiện đã xác định 30.000 ha đất, rừng phù hợp với đặc tính sinh trưởng, phát triển của sâm Lai Châu, trong đó 17.000 ha rất phù hợp. UBND tỉnh đã rà soát, xác định vùng phát triển 3.000 ha giai đoạn 2026-2030 tại 21 xã, trong đó 9 xã biên giới với diện tích hơn 1.350 ha, chiếm 45%.
Tuy nhiên, việc phát triển sâm Lai Châu còn nhiều khó khăn, hạn chế như nghiên cứu khoa học chưa toàn diện; công tác bảo tồn, phát triển nguồn giống chưa đáp ứng yêu cầu; vùng trồng còn manh mún, thiếu liên kết; hạ tầng kỹ thuật phục vụ sản xuất, chế biến còn hạn chế; sản phẩm chế biến sâu chưa phong phú; thương hiệu và thị trường tiêu thụ chưa tương xứng với tiềm năng. Đặc biệt, các chính sách hỗ trợ hiện hành còn khó tiếp cận, chưa phù hợp với đặc thù đầu tư, chu kỳ sinh trưởng dài và yêu cầu kỹ thuật cao của cây sâm Lai Châu.
Phát biểu tại hội thảo, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lai Châu Nguyễn Đức Thuận đề nghị các cấp ủy, chính quyền, các ngành cần có sự hỗ trợ các nguồn lực để người dân tại các xã biên giới có sinh kế phát triển kinh tế vươn lên thoát nghèo, đồng thời góp phần bảo vệ rừng cũng như chủ quyền biên giới quốc gia.
Cán bộ, chiến sĩ hướng dẫn người dân bản Ngài Thầu, xã Sì Lở Lầu lên luống trước khi xuống giống.
Chủ tịch Hiệp hội Sâm Lai Châu Nguyễn Anh Tuấn nêu những khó khăn trong việc phát triển cây sâm như nguồn vốn, khoa học công nghệ để phòng chống sâu bệnh, thị trường tiêu thụ; việc Biên phòng giúp dân trồng Sâm cần có sự vào cuộc của các cấp chính quyền trong việc hỗ trợ giải ngân vốn, sự đồng hành của lực lượng Bộ đội Biên phòng giúp người dân tại các xã biên giới là điểm tựa để phát triển cây Sâm.
Đại diện cho 54 hộ dân của bản Ngài Thầu (xã Sì Lở Lầu), ông Vàng A Thắng, một trong những hộ dân được Bộ đội Biên phòng hỗ trợ trồng sâm kiến nghị các cấp chính quyền cần có những cơ chế chính sách để hỗ trợ nhân dân như: hỗ trợ cây con giống, hỗ trợ về khoa học công nghệ, thị trường tiêu thụ.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung tham luận, trao đổi về nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ, chuyển giao kỹ thuật, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, chỉ dẫn địa lý, xây dựng và phát triển thương hiệu sâm Lai Châu; cơ chế, chính sách và nguồn lực đầu tư; phát triển chuỗi giá trị, chế biến, tiêu thụ và xúc tiến thương mại; gắn phát triển sâm với tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho đồng bào dân tộc thiểu số; liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp, hợp tác xã, nhà khoa học và người dân; số hóa vùng trồng; kinh nghiệm phát triển mô hình sâm Lai Châu tại bản Ngài Thầu, xã Sì Lở Lầu.
Đại tá Trương Minh Đức, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Lai Châu, phát biểu.
Từ thực tiễn mô hình tại xã Sì Lở Lầu, các đại biểu đánh giá cao vai trò của lực lượng Bộ đội Biên phòng trong công tác dân vận, hỗ trợ nhân dân, kết nối các nguồn lực và bước đầu hình thành mô hình phát triển sâm gắn với sinh kế và bảo vệ đường biên mốc giới. Mô hình đã xây dựng 63 nhà dàn, mái che với tổng diện tích gần 6 ha; trồng 15.243 cây sâm Lai Châu, tỷ lệ sinh trưởng khoảng 85%; huy động nguồn lực xã hội hóa trị giá hơn 2 tỷ đồng và trực tiếp hỗ trợ 54 hộ dân.
Đại tá Trương Minh Đức, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu kiến nghị với lãnh đạo tỉnh, các sở, ngành cần quan tâm, có những cơ chế chính sách hỗ trợ nhân dân vùng biên như: nghiên cứu cấp mã vùng trồng, các doanh nghiệp trồng sâm đồng hành cùng nhân dân vùng biên giới hỗ trợ cây con giống, hỗ trợ nhân dân tiêu thụ sản phẩm để người dân có sinh kế phát triển kinh tế, góp phần vào công cuộc xóa đói giảm nghèo.
Mô hình phát triển trồng sâm Lai Châu dành cho 54 hộ dân bản Ngài Thầu, xã Sì Lở Lầu.
Kết luận hội thảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu Hà Trọng Hải khẳng định, sâm Lai Châu phải được xác định là một trong những sản phẩm có lợi thế đặc biệt của tỉnh, song không phát triển theo phong trào, không chạy theo diện tích và tuyệt đối không đánh đổi rừng để lấy diện tích trồng sâm. Phát triển sâm để nâng cao giá trị của rừng, tạo sinh kế ổn định cho người dân, qua đó góp phần giữ đất, giữ bản và góp phần vào việc củng cố quốc phòng an ninh, bảo vệ đường biên, mốc giới của Tổ quốc.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu, phát triển sâm phải có trọng tâm, trọng điểm, trước hết xác định đúng vùng trồng; tiếp tục rà soát cụ thể các khu vực có tiềm năng lợi thế, bảo đảm thống nhất giữa điều kiện sinh thái, hiện trạng rừng, quy hoạch, phương án quản lý rừng và khả năng tổ chức sản xuất.
Bên cạnh đó, phải giải quyết căn cơ bài toán cây giống trước khi mở rộng diện tích, kiểm soát chặt chẽ cây mẹ, nguồn vật liệu và nguồn gốc giống; chuyển mạnh từ phát triển riêng lẻ sang tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị, trong đó người dân là chủ thể trực tiếp và là đối tượng hưởng lợi, hợp tác xã tổ chức sản xuất, doanh nghiệp dẫn dắt thị trường, nhà khoa học hỗ trợ công nghệ chuyển giao kỹ thuật, Nhà nước kiến tạo cơ chế, chính sách, đầu tư hạ tầng thiết yếu.../.
