Các nhà khoa học quốc tế vừa phát hiện virus SARS-CoV-2 có thể phá hủy các tế bào mạch máu, trong đó có hàng rào máu não, kéo theo các triệu chứng thần kinh, cả trong ngắn và dài hạn. Đây là nghiên cứu đầu tiên cho thấy virus SARS-CoV-2 có thể gây hại trực tiếp cho các tế bào trong não.
Virus SARS-CoV-2 "tấn công" vào não bộ con người. Ảnh: promegaconnections.com
Ảnh hưởng của SARS-CoV-2 đối với não bộ vẫn là vấn đề được quan tâm trong bối cảnh các nhà nghiên cứu đang nỗ lực tìm hiểu tác động đầy đủ của loại virus này đối với cơ thể con người. Các vấn đề liên quan đến nhận thức, trong đó có sương mù não (brain fog - một dạng rối loạn chức năng nhận thức, có thể gây ra các triệu chứng khó chịu về tinh thần, chẳng hạn như mệt mỏi mãn tính, kém tập trung hoặc thiếu minh mẫn), thường được ghi nhận ở những người mắc hội chứng COVID-19 kéo dài (Long COVID). Trong khi đó, nghiên cứu các mô não của những bệnh nhân mắc COVID-19 đã qua đời cho thấy các dấu ấn phân tử của triệu chứng viêm, cho thấy virus có thể ảnh hưởng đến não. Tuy nhiên, vẫn chưa rõ liệu virus SARS-CoV-2 có xâm nhập vào não và trực tiếp gây tổn thương hay không, hay các triệu chứng thần kinh có do phản ứng miễn dịch hệ thống đối với virus gây ra một số loại viêm thần kinh hay không.
Vì vậy, các nhà khoa học thần kinh thuộc Đại học Yale đã chủ trì một nghiên cứu hồi đầu năm về vấn đề này. Nghiên cứu cho thấy cách thức virus tác động trực tiếp đối với các tế bào não. Nghiên cứu tập trung vào một loại tế bào não đặc biệt, được gọi là tế bào nội mô mạch máu não. Đây là thành phần thiết yếu của hàng rào máu não - bức tường bảo vệ giúp ngăn các phân tử lạ hoặc độc hại xâm nhập vào não.
Để điều tra tác động của virus SARS-CoV-2 đối với các tế bào nội mô này, đầu tiên các nhà nghiên cứu xem xét mô não của những bệnh nhân đã tử vong do mắc COVID-19. Kết quả là số lượng tế bào chết ở bệnh nhân mắc COVID-19 tăng cao hơn so với đối chứng phù hợp.
Chuyển sang các thí nghiệm trên tế bào và động vật, các nhà nghiên cứu đã phát hiện chính xác cách thức virus SARS-CoV-2 giết chết các tế bào nội mô này. Có giả thuyết cho rằng hậu quả của tổn thương này là giảm lưu lượng máu đến các vùng não, kéo theo các vấn đề liên quan đến nhận thức hoặc tăng nguy cơ mắc bệnh thoái hóa thần kinh.
Theo các nhà khoa học, nghiên cứu cho thấy các thương tổn này có thể phục hồi được và các thí nghiệm trên chuột cho thấy những cách ức chế tương tác gây hại giữa virus và các tế bào nội mô. Các nhà khoa học khẳng định việc tiêm vaccine ngừa COVID-19 có thể giảm những thương tổn do virus gây ra đối với hàng rào máu não vì hệ miễn dịch hoạt động chống lại virus trong máu.
Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng mặc dù nghiên cứu trên được tiến hành khá kỹ, song đây chưa phải câu trả lời chắc chắn cho những tác động của SARS-CoV-2 đối với não người. Theo các nhà khoa học, rất khó để có thể kết luận những dấu hiệu tổn thương não được phát hiện trong các mẫu mô não của người đã tử vong là do virus gây ra, hoặc những ảnh hưởng lâu dài của tổn thương này. Trong khi đó, rất khó để có thể tìm ra liệu virus SARS-CoV-2 có xâm nhập vào các tế bào trong não hay không, ngoài việc nghiên cứu mô não từ những bệnh nhân COVID-19 đã qua đời.
Nghiên cứu trên được đăng trên tạp chí chuyên ngành Nature Neuroscience.
Ngọc Hà
