Sau khi khảo sát, phát hiện vườn trà cổ gần 100 năm tuổi trên núi Hòn Chảo (thôn Mỹ Thành, xã Hòa Mỹ, tỉnh Đắk Lắk), lực lượng chức năng và chính quyền địa phương đã lên phương án bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên nơi đây, đồng thời phát triển và khai thác tiềm năng du lịch, tạo sinh kế cho người dân.
Theo nhiều cụ cao niên sinh sống tại thôn Mỹ Thành (xã Hòa Mỹ, tỉnh Đắk Lắk), trên núi Hòn Chảo có một vườn trà cổ gần 100 năm tuổi nhưng ít người biết đến. Vườn trà này do người Pháp mang sang trồng khi xâm lược nước ta. Qua thời gian, vườn trà bị lãng quên. Người dân địa phương không còn biết địa điểm chính xác khu vực vườn trà.
Cuối tháng 4/2026, UBND xã Hòa Mỹ phối hợp với Ban Quản lý rừng phòng hộ Tây Hòa (Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk) và Hạt Kiểm lâm khu vực Tây Hòa (Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đắk Lắk) tổ chức đợt khảo sát trên núi Hòn Chảo để tìm kiếm vườn trà cổ. Lực lượng chức năng và địa phương đã vượt 3 km băng qua rừng tự nhiên để tìm kiếm theo sự hướng dẫn của người dân và đánh giá hiện trạng xung quanh khu vực.
Ông Trần Văn Trà (thôn Mỹ Thành, xã Hòa Mỹ) là người trực tiếp tham gia hỗ trợ dẫn đường cho đoàn khảo sát của địa phương và lực lượng chức năng cho biết, ông đã từng lên vườn trà núi Hòn Chảo cách đây 30 năm. Trước đây, nhiều người dân cũng đến hái trà về pha nước uống, nước trà có hương vị thơm ngon. Rừng trà này có diện tích khá rộng nhưng cũng khó tìm kiếm vì nằm ở vị trí núi cao.
Trưởng thôn Mỹ Thành, núi Hòn Chảo Nguyễn Quốc Thắng chia sẻ, vườn trà dường như giữ được nét nguyên sơ từ bao năm nay nhờ sự bảo vệ của người dân địa phương. Những cây trà vì thế sinh trưởng tốt giữa rừng già và khí hậu mát mẻ quanh năm trên đỉnh núi. Trước đây chưa có nhiều thức uống như bây giờ nên người dân địa phương thường xuyên lên núi Hòn Chảo hái trà. Người lớn tuổi trong thôn uống nhiều vì trà giúp cải thiện sức khỏe, ngủ ngon.
Sau khi khảo sát khu vực đỉnh núi Hòn Chảo, đoàn kiểm tra ghi nhận vị trí vườn trà có độ cao từ 625 - 725 so với mực nước biển. Diện tích vườn trà gần 4 ha; mật độ cây trà khoảng 1.700 cây/ha, đường kính mỗi cây từ 15 - 20 cm; phân bố chính tại lô 10, khoảnh 2 và lô 4, khoảnh 5, tiểu khu 364, khu vực thôn Mỹ Thành, tỉnh Đắk Lắk.
Qua đánh giá ban đầu của cơ quan chức năng và chính quyền địa phương, những cây trà trên đỉnh núi Hòn Chảo phát triển tự nhiên, được xác định có tuổi đời từ hàng chục đến hàng trăm năm. Cây có tán rộng, thân lớn, phát triển trong điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng đặc biệt, tạo nên một “vườn trà trên núi” rất hiếm có. Những cây trà mọc chen nhau phủ kín sườn đồi. Có những cây chỉ cao ngang thân người nhưng cũng có nhiều cây lớn với thân phủ đầy rêu xanh. Búp trà non xanh mướt nổi bật trên nền lá già sẫm màu.
Là người tổ chức và trực tiếp tham gia đoàn khảo sát núi Hòn Chảo, ông Nguyễn Hữu Thuận, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã Hòa Mỹ cho biết, vườn trà trên núi có từ thời Pháp thuộc. Vào những năm 1970 - 1980, nhiều người dân đã lên núi hái trà về làm nước uống. Lúc này, những cây trà đã phát triển mạnh, cây cao lớn. Trong quá trình khảo sát và đánh giá, địa phương cũng xác định số cây trà cao lớn, cổ thụ để đánh dấu, xác định tọa độ. Mục đích nhằm bảo tồn vườn trà, phát triển và khai thác tiềm năng du lịch trải nghiệm dưới tán rừng, khám phá thiên nhiên.
Hiện nay, khu vực rừng trà trên núi Hòn Chảo thuộc lâm phần do Ban Quản lý rừng phòng hộ Tây Hòa quản lý. Lãnh đạo Hạt Kiểm lâm khu vực Tây Hòa cũng đã thông tin, báo cáo cơ quan chức năng để phối hợp cùng chính quyền địa phương xã Hòa Mỹ có quy chế phối hợp bảo tồn loại cây này, tránh sự can thiệp trái phép, gây ảnh hưởng đến môi trường tự nhiên.
Ngoài giá trị về sự đa dạng sinh học tại núi Hòn Chảo, UBND xã Hòa Mỹ xem vườn trà cổ là tài sản giá trị nên đã xây dựng kế hoạch bảo tồn, phát triển; đồng thời thu hút sự đầu tư của các doanh nghiệp để thực hiện các dự án phá triển du lịch sinh thái, tạo nguồn thu cho người dân và địa phương./.
