Từng là địa bàn có tỷ lệ tảo hôn khá cao, xã Pu Sam Cáp (Lai Châu) đã có những chuyển biến rõ rệt trong việc ngăn chặn hủ tục này. Sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, nhà trường và cộng đồng đã từng bước thay đổi nhận thức, giúp nhiều em nhỏ có cơ hội tiếp tục học tập, hướng tới tương lai bền vững.
Tuyên truyền kiến thức về tảo hôn tại Trường Trung học cơ sở Noong Hẻo, xã Pu Sam Cáp.
Tại Trường Trung học cơ sở Noong Hẻo, xã Pu Sam Cáp, hoạt động tuyên truyền về tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống đã trở thành một phần không thể thiếu trong nhà trường. Các em được nghe cô giáo phổ biến về hậu quả của tảo hôn như ảnh hưởng đến sức khỏe, mất đi cơ hội học tập, phát triển bản thân… và các hệ lụy của hôn nhân cận huyết thống. Qua các ví dụ thực tế, số liệu cụ thể, các em đã hiểu rõ, hình dung một cách dễ dàng, dễ tiếp thu kiến thức về tảo hôn.
Cô Nguyễn Thị Thanh, giáo viên Trường Trung học cơ sở Noong Hẻo chia sẻ, các thầy cô không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn định hướng lối sống, giúp các em hiểu rằng học tập là con đường quan trọng để thay đổi tương lai. Bên cạnh đó, nhà trường tổ chức nhiều hoạt động như tọa đàm, câu lạc bộ kỹ năng sống, sinh hoạt chuyên đề về giới và quyền trẻ em. Những hoạt động này giúp học sinh nâng cao nhận thức, chủ động nói không với tảo hôn.
Không chỉ trên lớp, trong các tiết học, mà ngay cả những giờ ra chơi, cô và trò cùng nhau chia sẻ, tâm sự giúp các em hiểu rõ hơn về quyền của bản thân, về tương lai và vai trò của chính mình trong cộng đồng. Đặc biệt, các em còn nhận thức được việc kết hôn sớm sẽ làm mất đi nhiều cơ hội phát triển toàn diện của mình. Từ đó, các em có ý thức tránh xa tảo hôn.
Tuyên truyền chống tảo hôn cho người dân bản Noong Hẻo 1, xã Pu Sam Cáp, tỉnh Lai Châu.
Em Quàng Thị Diệp (học sinh lớp 9A1, Trường Trung học cơ sở Noong Hẻo) cho biết, ở trường, thầy cô tuyên truyền cho chúng em về tác hại của tảo hôn. Các bạn đã hiểu được và cùng cố gắng học tập để xây dựng tương lai tốt đẹp.
Năm học này, Trường Trung học cơ sở Noong Hẻo có 700 học sinh, với 19 lớp, trong đó có 11 lớp tại điểm trường trung tâm, 8 lớp tại điểm bản. Nhờ được tuyên truyền, nhận thức của học sinh về tảo hôn ngày càng nâng cao. Các em tự giác, tích cực học tập và rèn luyện đạo đức, không để các hủ tục cũ ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc đời mình. Vì vậy, mấy năm gần đây, tình trạng học sinh bỏ học giữa chừng để kết hôn, tảo hôn hầu như không có.
Pu Sam Cáp là xã vùng cao còn nhiều khó khăn, dân cư phân bố rải rác, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Trước đây, tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống diễn ra khá phổ biến, đặc biệt ở những bản xa trung tâm, nơi nhận thức của người dân còn hạn chế.
Có thời điểm, tỷ lệ tảo hôn trên địa bàn dao động từ 7 - 8% tổng số cặp kết hôn mỗi năm. Nhiều trường hợp các em gái mới 14 - 17 tuổi đã lập gia đình, rời bỏ ghế nhà trường. Giờ đây, tình trạng này chuyển biến rõ rệt. Năm 2025, toàn xã Pu Sam Cáp chỉ còn 6 cặp tảo hôn, tương đương dưới 5% tổng số cặp kết hôn; không còn trường hợp hôn nhân cận huyết thống.
Có được kết quả này là nhờ cấp ủy, chính quyền xã Pu Sam Cáp xác định công tác phòng, chống tảo hôn là nhiệm vụ trọng tâm. Các chương trình, kế hoạch được xây dựng bài bản, huy động sự vào cuộc của chính quyền, đoàn thể đến đội ngũ cán bộ cơ sở.
Học sinh và cô giáo chia sẻ về vấn đề tảo hôn trong giờ ra chơi tại Trường Trung học cơ sở Noong Hẻo, xã Pu Sam Cáp.
Công tác tuyên truyền được triển khai sâu rộng, “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, kết hợp nhiều hình thức linh hoạt, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Nội dung tuyên truyền không chỉ dừng ở việc phổ biến pháp luật mà còn phân tích cụ thể những hệ lụy của tảo hôn, giúp người dân hiểu rõ và tự thay đổi nhận thức.
Hội Liên hiệp Phụ nữ xã được xem là lực lượng nòng cốt trong tuyên truyền, vận động. Thông qua các buổi sinh hoạt chi hội, nội dung về tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống được lồng ghép một cách khéo léo, để hội viên dễ tiếp cận. Những người có uy tín trong cộng đồng như trưởng bản, già làng, phụ nữ lớn tuổi cũng phát huy vai trò trong việc vận động, thuyết phục. Chính sự gần gũi, am hiểu phong tục tập quán đã giúp họ trở thành “cầu nối” hiệu quả đưa chủ trương, chính sách đến với người dân.
Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Pu Sam Cáp Tẩn Thị Bói cho biết, Hội thường xuyên phối hợp với các đoàn thể, đơn vị tổ chức các buổi họp, vận động các gia đình, nữ thanh thiếu niên hiểu rõ tác hại của tảo hôn. Tại cuộc họp bản, buổi tuyên truyền, các bà, các mẹ kể chuyện, chia sẻ kinh nghiệm, giúp thanh thiếu niên dễ tiếp thu hơn về kiến thức chống tảo hôn.
Với mục tiêu đến năm 2030, không còn tình trạng tảo hôn, công tác tuyên truyền để thay đổi tập quán, thói quen của người dân luôn được Đảng bộ, chính quyền và các đoàn thể xã coi trọng. Bí thư Đảng ủy xã Pu Sam Cáp Bùi Văn Tuấn cho biết, thời gian tới xã tiếp tục chỉ đạo các ban, ngành, đoàn thể vào cuộc, đẩy mạnh tuyên truyền để dần loại bỏ hủ tục tảo hôn theo tinh thần Nghị quyết số 15 của Đảng bộ tỉnh Lai Châu (giai đoạn 2024-2030), nhằm quyết liệt xóa bỏ hủ tục, tập quán lạc hậu này./.
