Đồng bào Khmer Nam Bộ - Bài 1: Giải pháp sinh kế hiệu quả

Nhờ chính sách đầu tư đồng bộ của Đảng, Nhà nước cùng ý chí vươn lên, vùng đồng bào Khmer Nam Bộ đang khởi sắc toàn diện. Từ đổi mới sinh kế, nâng cao chất lượng giáo dục đến gìn giữ bản sắc văn hóa, bà con đang từng bước xây dựng cuộc sống ấm no, bền vững.

Bài 1: Giải pháp sinh kế hiệu quả

Nhờ tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi và ứng dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất nông nghiệp, dịch vụ, nhiều hộ đồng bào Khmer ở Nam Bộ đã chủ động phát triển các mô hình kinh tế hiệu quả. Qua đó, từng bước nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống, góp phần giảm nghèo bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Nỗ lực vươn lên của đồng bào Khmer

Những ngày cuối tháng 11, chúng tôi có dịp đến thăm gia đình ông Lâm Se, một nông dân Khmer ở phường Sóc Trăng, TP Cần Thơ. Nhờ nhiều năm chăm chỉ lao động, sản xuất, kinh tế gia đình ông ngày càng khấm khá, các con được học hành đầy đủ. Đến nay, ông đã vươn lên làm chủ cơ sở dịch vụ nông nghiệp, đầu tư nhiều loại máy móc hiện đại như máy cày, máy gặt, máy cuộn rơm và máy bay không người lái để phục vụ sản xuất nông nghiệp.

baotintuc_tr_dongbaokhme2011202610.jpg
Ông Lâm Se, một nông dân Khmer ở phường Sóc Trăng, TP Cần Thơ đầu tư máy bay không người lái để phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Trao đổi với phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc, ông Lâm Se nhớ lại: “Tôi bắt đầu làm nông từ năm 1986. Ngày trước, sản xuất nông nghiệp còn thô sơ, lúa sau khi cắt phải gom lại rồi dùng bồn đập liên hợp bằng sức người, chứ không có máy móc hiện đại như bây giờ đâu”.

Từ phương thức canh tác truyền thống, nhờ tiếp cận nguồn vốn tín dụng ưu đãi, ông đã mạnh dạn đầu tư máy cày, máy gặt để cơ giới hóa sản xuất. Chính sách hỗ trợ vay vốn với lãi suất ưu đãi đã giúp gia đình ông có điều kiện mua sắm máy móc, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất. Đến năm 2023, ông tiếp tục đầu tư máy bay không người lái để phun thuốc bảo vệ thực vật, vừa tiết kiệm thời gian, công sức, vừa hạn chế người lao động tiếp xúc trực tiếp với hóa chất.

Không dừng lại ở việc phục vụ diện tích đất của gia đình, ông Lâm Se còn mở rộng dịch vụ cho các hộ nông dân trong vùng. Hiện gia đình ông canh tác khoảng 9,5 ha đất và liên kết với các hộ xung quanh hình thành vùng sản xuất khoảng 30 ha.

Nhận thấy thị trường tiêu thụ giống lúa ST tím không còn thuận lợi như trước, ông chủ động chuyển sang giống lúa Nhật. Theo tính toán của ông, giống lúa này có năng suất khoảng 10 tấn/ha, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt và doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm, giúp người trồng chủ động hơn trong khâu tiêu thụ.

Đáng chú ý, ông còn tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để phát triển dịch vụ thu gom, cuộn rơm. Với 7 máy cuộn rơm, vào những ngày cao điểm, cơ sở của ông có thể cung cấp từ 2.000 - 3.000 cuộn rơm cho thị trường, phục vụ hoạt động chăn nuôi và trồng nấm.

Mô hình sản xuất kết hợp dịch vụ nông nghiệp đã mang lại cho gia đình ông lợi nhuận khoảng 700 - 800 triệu đồng mỗi năm. Cơ sở của ông còn tạo việc làm thường xuyên cho hơn 25 lao động địa phương, với mức thu nhập từ 500.000 - 800.000 đồng/ngày tùy công việc.

Không chỉ phát triển kinh tế gia đình, ông Lâm Se còn hỗ trợ những hộ khó khăn trong vùng bằng cách cho ứng trước tiền mua vật tư hoặc sử dụng dịch vụ máy móc và thanh toán sau vụ thu hoạch. Cách làm này giúp nhiều hộ nông dân giảm áp lực chi phí đầu vụ, duy trì sản xuất và từng bước ổn định cuộc sống.

Không chỉ ở Cần Thơ, nhiều hộ Khmer tại tỉnh Cà Mau cũng đang tìm được hướng phát triển kinh tế từ những ngành nghề phù hợp với điều kiện thực tế. Tại ấp Nước Mặn, xã Hưng Hội, tỉnh Cà Mau, ông Thạch Ếch lựa chọn phát triển dịch vụ vận chuyển khách du lịch bằng đường thủy. Từ nguồn vốn vay của Ngân hàng Chính sách xã hội, gia đình ông đầu tư mua vỏ lãi để đưa đón du khách tham quan.

baotintuc_tr_dongbaokhme201120268.jpg
Nhờ sự nỗ lực của địa phương và sự đồng tình hưởng ứng của người dân, đến nay đời sống người dân trong xã Hưng Hội, tỉnh Cà Mau được nâng lên.

Ông Thạch Ếch cho biết, hoạt động vận chuyển khách mang lại nguồn thu nhập ổn định, nhất là trong mùa cao điểm du lịch. Nhờ đó, gia đình có điều kiện trang trải sinh hoạt, sửa sang nhà cửa và tiếp tục mở rộng kinh doanh.

Hai mô hình với hai hướng phát triển khác nhau nhưng cùng cho thấy hiệu quả của việc lựa chọn sinh kế dựa trên điều kiện sẵn có. Nếu ông Lâm Se phát huy lợi thế sản xuất nông nghiệp và cơ giới hóa, gia đình ông Thạch Ếch tận dụng tiềm năng du lịch để phát triển dịch vụ. Điểm chung là cả hai đều chủ động sử dụng nguồn lực hỗ trợ để tạo thu nhập lâu dài, thay vì chỉ trông chờ vào chính sách trợ giúp.

Tín dụng chính sách - “chìa khóa vàng” để thoát nghèo

Những chuyển biến tích cực trong đời sống của đồng bào Khmer Nam Bộ có sự đóng góp quan trọng của các chương trình, chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi từ trung ương đến địa phương. Sau sáp nhập với Sóc Trăng và Hậu Giang cũ, hiện TP Cần Thơ có hơn 543.000 đồng bào Khmer đang sinh sống và làm việc.

baotintuc_tr_dongbaokhme2011202611.jpg
Cơ sở sản xuất khô cá lóc Lan, ấp Bưng Chóp A, xã An Ninh, TP Cần Thơ tạo việc làm, thu nhập ổn định cho hơn 80% lao động là người Khmer.

Theo Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Cần Thơ, tính đến nay thành phố đã hỗ trợ đất ở cho 306 hộ, nhà ở cho 3.334 hộ, chuyển đổi nghề cho 5.802 hộ và nước sinh hoạt phân tán cho 3.216 hộ; đồng thời đầu tư 4 công trình cấp nước tập trung. Trong lĩnh vực sản xuất, thành phố đã triển khai 130 mô hình, dự án hỗ trợ phát triển sản xuất, đa dạng hóa sinh kế cộng đồng và 218 công trình cơ sở hạ tầng. Các chính sách này ước tính mang lại lợi ích cho hơn 120.637 người dân.

Tại xã Long Phú, TP Cần Thơ, nơi đồng bào Khmer chiếm hơn 50% dân số, nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đã góp phần cải thiện đời sống và tạo thêm việc làm cho người dân. Giai đoạn 2021 - 2025, tỷ lệ hộ nghèo của xã giảm bình quân từ 1 - 1,5% mỗi năm; tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 30,5%, địa phương giải quyết việc làm cho khoảng 650 lao động mỗi năm.

Ông Huỳnh Tấn Thanh, Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) xã Long Phú cho biết, địa phương sẽ tiếp tục sử dụng hiệu quả các nguồn vốn hỗ trợ, đồng thời hướng dẫn người dân lựa chọn mô hình nuôi trồng phù hợp. Mục tiêu là giúp các hộ nghèo từng bước nâng cao thu nhập, chủ động sản xuất và hạn chế nguy cơ tái nghèo.

Còn tại tỉnh Cà Mau, chính quyền xã Hưng Hội cũng xác định tín dụng chính sách là một trong những giải pháp quan trọng để phát triển sinh kế cho đồng bào Khmer. Ông Ký Trọng Nghĩa, Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Hội, cho biết thông qua sự phối hợp giữa chính quyền, các tổ chức tín dụng và các đoàn thể, nhiều hộ dân đã chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển dịch vụ phù hợp với điều kiện của địa phương.

baotintuc_tr_dongbaokhme2011202619.jpg
Thu hoạch lúa bằng máy gặt đập liên hợp ở phường Vĩnh Trạch, tỉnh Cà Mau.

Trong thời gian tới, xã sẽ tiếp tục rà soát nhu cầu vay vốn, kết hợp tín dụng ưu đãi với hoạt động khuyến nông, phát triển du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng. Qua đó, địa phương hướng đến nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, tạo nguồn thu nhập ổn định cho người dân.

Tại tỉnh Vĩnh Long, chính quyền địa phương đang xây dựng định hướng phát triển nông thôn giai đoạn 2026 - 2030 theo hướng hiện đại, xanh và bền vững. Tỉnh cũng dự kiến bố trí khoảng 16.590 tỷ đồng thực hiện các chương trình mục tiêu quốc gia, ưu tiên vùng khó khăn và địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số.

Bên cạnh đầu tư hạ tầng, tỉnh Vĩnh Long còn chú trọng phát triển sản phẩm OCOP, du lịch nông nghiệp, du lịch cộng đồng và ứng dụng công nghệ số trong sản xuất. Tỉnh cũng nghiên cứu thành lập quỹ phát triển xanh, quỹ khởi nghiệp dành cho thanh niên dân tộc thiểu số, qua đó mở rộng cơ hội phát triển kinh tế cho lực lượng lao động trẻ.

Để các chính sách hỗ trợ phát huy hiệu quả lâu dài, chính quyền địa phương cần căn cứ vào điều kiện và hoàn cảnh của từng hộ dân để có giải pháp phù hợp. Đối với những hộ còn khả năng lao động, cần tạo điều kiện vay vốn, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, đào tạo nghề và hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm để tăng thu nhập. Riêng những hộ có người cao tuổi, không còn khả năng lao động hoặc gặp hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, cần ưu tiên các chính sách an sinh xã hội nhằm ổn định cuộc sống.

Ông Lương Văn Pho, Phó Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Cà Mau, cho biết địa phương sẽ tiếp tục rà soát nhu cầu hỗ trợ về việc làm, thu nhập, nhà ở, giáo dục và y tế. Trong giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh định hướng lồng ghép hiệu quả các nguồn vốn, tránh chồng chéo, đồng thời chú trọng đào tạo nghề và trang bị kỹ năng số cho thanh niên Khmer.

Cùng quan điểm này, ông Lâm Hoàng Mẫu, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo TP Cần Thơ, nhấn mạnh thành phố sẽ tiếp tục triển khai chính sách theo hướng thiết thực, đúng đối tượng, tránh dàn trải; tăng cường kiểm tra, giám sát để bảo đảm nguồn lực hỗ trợ mang lại hiệu quả thực chất.

“Khi người dân có việc làm, thu nhập ổn định và tiếp cận đầy đủ các dịch vụ thiết yếu, các chương trình hỗ trợ mới thực sự tạo nền tảng để đồng bào dân tộc thiểu số phát triển bền vững”, ông Lâm Hoàng Mẫu nhấn mạnh.

Bài 2: Nâng tầm giáo dục cho thế hệ trẻ

An Hiếu - Trung Kiên - Chanh Đa/Báo Tin tức và Dân tộc

Có thể bạn quan tâm

Đồng bào Khmer Nam Bộ - Bài 2: Nâng tầm giáo dục cho thế hệ trẻ

Đồng bào Khmer Nam Bộ - Bài 2: Nâng tầm giáo dục cho thế hệ trẻ

Hiện nay, ngày càng nhiều thanh thiếu niên Khmer ở Nam Bộ có điều kiện học tập tốt hơn, từ bậc phổ thông đến đại học. Nhờ đó, các em có thêm cơ hội tiếp thu kiến thức, rèn luyện kỹ năng, lựa chọn nghề nghiệp phù hợp để xây dựng tương lai, góp phần phát triển quê hương.

Nâng cao chất lượng dạy nghề cho đồng bào dân tộc thiểu số

Nâng cao chất lượng dạy nghề cho đồng bào dân tộc thiểu số

Năm 2026, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn đã tiếp tục triển khai công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn, trong đó chú trọng đối tượng là đồng bào dân tộc thiểu số và người dân sinh sống tại khu vực miền núi.

Gieo chữ giữa đại ngàn Tây Côn Lĩnh

Gieo chữ giữa đại ngàn Tây Côn Lĩnh

Giữa lưng chừng dãy Tây Côn Lĩnh, khi màn đêm buông xuống, nhà văn hóa thôn lại sáng đèn, đón những học viên đặc biệt đến lớp xóa mù chữ.

Tập trung rà soát, bảo đảm hiệu quả các Chương trình mục tiêu quốc gia

Tập trung rà soát, bảo đảm hiệu quả các Chương trình mục tiêu quốc gia

Chiều 17/11, ông Nguyễn Đình Khang, Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo cùng Đoàn công tác Trung ương đã có buổi làm việc với lãnh đạo tỉnh Đắk Lắk về tình hình thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035 tại địa phương.

Nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo – Chìa khóa giảm nghèo vùng cao

Nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo – Chìa khóa giảm nghèo vùng cao

Tỷ lệ lao động qua đào tạo của tỉnh Lào Cai hiện đạt khoảng 71%, trong đó lao động qua đào tạo có bằng cấp, chứng chỉ là 27%. Để đạt mục tiêu đến năm 2030 tỷ lệ lao động qua đào tạo nghề đạt 75%, tỉnh đang đẩy mạnh triển khai đồng bộ nhiều giải pháp.

Gần 40.000 lượt hộ dân Quảng Trị được hỗ trợ từ vốn chính sách

Gần 40.000 lượt hộ dân Quảng Trị được hỗ trợ từ vốn chính sách

Ngày 16/11, Chi nhánh Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Quảng Trị cho biết, đơn vị triển khai 17 chương trình tín dụng chính sách từ đầu năm đến nay, với doanh số cho vay đạt 2.883 tỷ đồng, hỗ trợ gần 40.000 lượt hộ nghèo, hộ cận nghèo và các đối tượng chính sách khác vay vốn phát triển sản xuất, kinh doanh, tạo việc làm và cải thiện đời sống.

Gỡ nút thắt thể chế để kích hoạt dòng vốn

Gỡ nút thắt thể chế để kích hoạt dòng vốn

Hết tháng 10/2026, tỷ lệ giải ngân vốn ngân sách trung ương của các Chương trình mục tiêu quốc gia mới đạt 8,73%. Trước nghịch lý “tiền chờ dự án” và khối lượng vốn trung hạn khổng lồ 244.200 tỷ đồng rất cần tháo gỡ rào cản thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền cho địa phương.

Đẩy nhanh giải ngân vốn các chương trình mục tiêu quốc gia

Đẩy nhanh giải ngân vốn các chương trình mục tiêu quốc gia

Nhằm đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, bảo đảm nguồn lực được sử dụng kịp thời, hiệu quả, UBND tỉnh Tây Ninh yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung rà soát tiến độ, khẩn trương tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, đẩy nhanh triển khai các dự án, tiểu dự án và giải ngân vốn được giao.

Đa dạng sinh kế, giúp người dân xã miền núi thoát nghèo

Đa dạng sinh kế, giúp người dân xã miền núi thoát nghèo

Cùng với hỗ trợ con giống, hỗ trợ nhà ở đến hướng dẫn sản xuất, giám sát mô hình, xã miền núi Thanh Hóa đang từng bước đa dạng hóa sinh kế, tạo điều kiện giúp hộ nghèo, cận nghèo phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và hạn chế nguy cơ tái nghèo. Từ những mô hình sản xuất hiệu quả đến cách làm thiết thực giúp người dân thay đổi tư duy đã và đang tạo sức lan tỏa, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững tại xã miền núi Ngọc Lặc.

Trao 'cần câu', tạo sinh kế bền vững

Trao 'cần câu', tạo sinh kế bền vững

Với phương châm trao “cần câu” thay vì “con cá”, nguồn vốn tín dụng chính sách xã hội tại tỉnh Cà Mau đã và đang trở thành điểm tựa vững chắc, giúp hàng trăm nghìn hộ nghèo, hộ cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số vươn lên làm chủ cuộc sống.