Phóng viên Báo Tin tức và Dân tộc đã có cuộc trao đổi với ông Mohamad Zen, Trưởng Ban Quản trị Thánh đường Hồi giáo Al Masjid Jamia Alsa Adah tại phường Bình Tiên, TP Hồ Chí Minh, về cách thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến với đồng bào Chăm Islam, giúp bà con dân tộc dễ dàng ghi nhớ, từ đó nâng cao ý thức chấp hành đúng các quy định của pháp luật.
Thưa ông, trong thời gian qua, Ban Quản trị Thánh đường đã tuyên truyền, phổ biến pháp luật đến bà con tín đồ bằng những cách thức như thế nào?
Hiện cộng đồng Chăm Islam trên địa bàn phường Bình Tiên có 555 người, muốn tuyên truyền pháp luật hiệu quả, theo tôi, nội dung trước hết phải gần với đời sống. Nếu chỉ giới thiệu các điều khoản một cách khô cứng, người dân sẽ khó nhớ, khó áp dụng. Vì vậy, hằng tuần, vào tối thứ Năm hoặc trưa thứ Sáu, sau khi hành lễ, chúng tôi thường lựa chọn những vấn đề bà con có thể gặp trong cuộc sống để trao đổi, giải thích bằng cách ngắn gọn, dễ hiểu nhất như những quy định liên quan trực tiếp đến đời sống như an ninh trật tự, phòng, chống ma túy; hôn nhân và gia đình; bình đẳng giới; phòng, chống mua bán người; hòa giải ở cơ sở; đất đai…
Trong đó, chúng tôi đặc biệt quan tâm đến thanh thiếu niên trong công tác phòng, chống ma túy. Ban Quản trị cũng thường xuyên nhắc nhở các gia đình quản lý, giáo dục con em, giúp các em hiểu tác hại của ma túy, tránh xa tệ nạn xã hội và các hành vi vi phạm pháp luật.
Với vấn đề hôn nhân và gia đình, chúng tôi chú trọng những nội dung về xây dựng gia đình hòa thuận, tiến bộ, tôn trọng quyền và trách nhiệm của mỗi thành viên. Bà con cũng được nhắc nhở nâng cao cảnh giác trước các thủ đoạn lừa đảo, mua bán người; chấp hành quy định về an ninh trật tự và phối hợp với chính quyền địa phương giữ gìn bình yên tại khu dân cư.
Theo tôi, điều quan trọng không phải người dân nhớ được bao nhiêu điều luật mà là hiểu những quy định liên quan trực tiếp đến mình; biết việc gì được làm, việc gì không được làm và biết cách bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của bản thân, gia đình. Khi hiểu pháp luật, ý thức tự giác chấp hành của bà con cũng sẽ được nâng lên.
Việc lồng ghép tuyên truyền pháp luật vào sinh hoạt tôn giáo và các dịp lễ truyền thống trong cộng đồng được thực hiện ra sao để bà con dễ tiếp nhận hơn, thưa ông?
Chúng tôi lựa chọn hình thức phù hợp với đời sống, phong tục và sinh hoạt của bà con. Không nhất thiết lúc nào cũng tổ chức một buổi riêng chỉ để nói về pháp luật. Có thể tận dụng những dịp bà con tập trung đông trong sinh hoạt cộng đồng, sinh hoạt tôn giáo, như trong tháng Ramadan, để lồng ghép nội dung cần thiết.
Cách truyền đạt phải ngắn gọn, dễ hiểu và sát với tình huống thực tế. Chẳng hạn, khi nói về phòng, chống ma túy, bên cạnh quy định pháp luật, chúng tôi giải thích để thanh thiếu niên hiểu những hậu quả đối với sức khỏe, tương lai của bản thân và hạnh phúc gia đình.
Khi tuyên truyền phòng, chống mua bán người, có thể đưa ra những tình huống giúp bà con nhận biết thủ đoạn dụ dỗ, lừa đảo qua mạng xã hội, tuyển dụng việc làm hoặc những lời mời chào không rõ ràng.
Với luật hôn nhân và gia đình, bà con cần biết những quy định cơ bản về độ tuổi kết hôn, quyền và nghĩa vụ của vợ chồng, trách nhiệm của cha mẹ đối với con cái. Khi được giải thích qua những tình huống cụ thể gần với cuộc sống, bà con sẽ thấy pháp luật không xa vời, mà gắn với chính gia đình của chính mình.
Còn đối với những vấn đề chuyên sâu, thì chúng tôi thường phối hợp với chính quyền địa phương, Ủy ban MTTQ phường cùng tham gia trao đổi với bà con. Về hình thức tuyên truyền, chúng tôi thường chia ra theo từng nhóm. Với người trẻ, có thể tăng cường phổ biến thông tin qua điện thoại thông minh, mạng xã hội và các nền tảng số; còn với người lớn tuổi thì chúng tôi sẽ trao đổi trực tiếp và giải thích cụ thể từng quy định, từng nhóm vấn đề cụ thể.
Thay vì phổ biến quá nhiều nội dung cùng lúc, chúng tôi thường lựa chọn những vấn đề thiết thực theo từng thời điểm. Chẳng hạn, khi xuất hiện thủ đoạn lừa đảo mới thì chúng tôi sẽ triển khai cảnh báo ngay; khi có quy định mới liên quan đến cộng đồng, thì chúng tôi sẽ hướng dẫn trực tiếp để người dân hiểu và thực hiện cho đúng.
Việc nâng cao hiểu biết pháp luật đã tạo ra những chuyển biến gì trong cộng đồng Chăm Islam; ông có kiến nghị gì để công tác tuyên truyền pháp luật ngày càng hiệu quả hơn?
Theo tôi, chuyển biến dễ nhận thấy là ý thức chấp hành và tinh thần chủ động tìm hiểu pháp luật của bà con đang từng bước được nâng lên đáng kể. Trước đây, có những vấn đề người dân thường giải quyết dựa vào kinh nghiệm hoặc tập quán trong cộng đồng. Khi được tuyên truyền, giải thích cụ thể thì bà con hiểu ngoài việc giữ gìn những giá trị văn hóa, tín ngưỡng tốt đẹp, thì các hoạt động trong đời sống hàng ngày, đều phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật.
Để công tác phổ biến pháp luật được hiệu quả hơn, theo tôi, chúng ta cần tiếp tục đổi mới phương thức tiếp cận và tuyên truyền. Nếu chỉ cung cấp những văn bản dài với nhiều thuật ngữ chuyên môn thì bà con sẽ khó tiếp cận. Điều quan trọng là giúp người dân hiểu quy định đó liên quan như thế nào đến cuộc sống của mình và cần làm gì khi gặp một tình huống cụ thể.
Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của chức sắc, chức việc, người có uy tín trong các cơ sở tôn giáo và cộng đồng dân tộc thiểu số. Vì họ là những người thường xuyên tiếp xúc với bà con, am hiểu đời sống và những vấn đề bà con quan tâm. Nếu được cung cấp tài liệu, thông tin và tập huấn kiến thức pháp luật, các vị này sẽ trở thành “cánh tay nối dài” hiệu quả giữa chính quyền địa phương với bà con dân tộc trong cộng đồng.
Thời gian tới, chúng tôi mong Sở Dân tộc và Tôn giáo, chính quyền địa phương tiếp tục phối hợp với Ban Quản trị Thánh đường tổ chức tuyên truyền theo chuyên đề. Những nội dung cần quan tâm gồm đất đai, hôn nhân và gia đình, phòng, chống ma túy, lừa đảo trên không gian mạng, mua bán người và an ninh trật tự.
Có thể kết hợp trao đổi trực tiếp với tài liệu ngắn gọn, hình ảnh, video hoặc mã QR để bà con thuận tiện tìm hiểu lại khi cần. Khi pháp luật được truyền tải gần gũi, phù hợp với văn hóa và đời sống, bà con sẽ hiểu rõ hơn cách bảo vệ quyền lợi, thực hiện trách nhiệm của mình, đồng thời giữ gìn bản sắc văn hóa, tín ngưỡng của cộng đồng.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
