Đi lên từ số không
Năm 1983, huyện đảo Kiên Hải, tỉnh Kiên Giang được thành lập. Xã Lại Sơn được thành lập từ 4 làng chài với xuất phát điểm thấp, lĩnh vực giáo dục gần như bằng không. Ông Lê Minh Trị, Trưởng Phòng Giáo dục - Đào tạo huyện Kiên Hải nhớ lại: Từ năm 1983 đến những năm 2000, cơ sở vật chất của giáo dục thiếu thốn mọi bề, trường học, lớp học và bàn ghế học sinh, giáo viên làm bằng cây gỗ tạm, không thiết bị giảng dạy. 10 giáo viên đảm nhận việc dạy học toàn xã nhưng chủ yếu là xóa mù chữ và dạy tiểu học là chính. Lại Sơn chỉ có đến lớp 5 và năm, bảy năm sau mới mở được lớp 9 do không có giáo viên.
Nhớ lại những ngày đầu đến Lại Sơn, nhiều giáo viên xúc động bởi nơi này đã rèn cho các thầy cô bản lĩnh, nghị lực phi thường. Hơn 30 năm gắn bó với Lại Sơn cô Nguyễn Thị Bích Thủy - Hiệu trưởng trường Tiểu học Lại Sơn chia sẻ: Ngày đó tôi và nhiều đồng nghiệp dạy học với “5 thiếu - 1 dư” là thiếu trường lớp, nhà ở, nước ngọt, thiếu điện, thiếu ăn và dư khổ cực. Giáo viên đến ở nhờ nhà dân, có người ở tạm tại trường. Không có đường giao thông, ròng rã hơn chục năm phải đi ven mé biển, hằng ngày liên tục nhảy từ gành đá này sang gành đá kế tiếp để đến các điểm trường dạy học.
Điều kiện sống, dạy học vất vả, thiếu thốn mọi bề lại không có chế độ ưu đãi cho giáo viên vùng biển đảo nhưng các thầy cô ở đây bằng nghị lực, tâm huyết với nghề đã nỗ lực vượt qua khó khăn, bám trường, bám lớp, tạo dựng nền móng, góp phần phát triển giáo dục - đào tạo xã đảo Lại Sơn.
Vươn lên "tốp" đầu
Đó là Lại Sơn của ngày cũ. Lại Sơn hôm nay là xã đảo duy nhất của tỉnh Kiên Giang có đủ 4 cấp học với 4 trường gồm: Mầm non Sao Mai, hai trường Tiểu học Lại Sơn và Trần Quốc Toản, trường Trung học phổ thông Lại Sơn với 2 cấp học là Trung học cơ sở và Trung học phổ thông. Năm học 2017 - 2018, Lại Sơn có hơn 1.000 học sinh các cấp đang theo học tại 4 trường với hơn 100 giáo viên.
Hệ thống trường lớp của xã đã được đầu tư khang trang, sạch đẹp. Từng trường có đầy đủ các phòng chức năng, thư viện và thiết bị dạy học; lớp học trang bị bàn ghế học sinh, giáo viên đúng quy chuẩn. Ông Lê Minh Trị, Trưởng Phòng Giáo dục - Đào tạo huyện Kiên Hải cho biết: Lại Sơn là xã đầu tiên của huyện Kiên Hải đạt chuẩn nông thôn mới nên tất cả các trường học trên đảo đều đạt chuẩn quốc gia về cơ sở vật chất, đáp ứng và phục vụ tốt nhu cầu giáo dục - đào tạo.
Cấp học mầm non và tiểu học giảng dạy đầy đủ chương trình, nhất là mô hình trường học mới (VNEN) được áp dụng, giáo viên hướng dẫn đúng phương pháp và học sinh tiểu học rất tự tin. Việc dạy ngoại ngữ và chương trình dạy ngoại ngữ hệ 10 năm bắt đầu cho trẻ từ lớp 3 được triển khai thực hiện hiệu quả nơi vùng biển đảo này. Thầy Phạm Hà, Hiệu trưởng trường Tiểu học Trần Quốc Toản cho biết: Giáo viên của trường đa số là người địa phương, 100% có trình độ chuyên môn trên chuẩn. Trường triển khai hiệu quả mô hình trường học mới. Năm học 2016 - 2017, trường không có học sinh học lực yếu, 100% học sinh hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học.”
Trường Trung học phổ thông Lại Sơn đổi mới giáo dục theo hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh; đổi mới phương pháp dạy học đồng bộ với đổi mới thi, kiểm tra, đánh giá kết quả học tập và rèn luyện theo hướng phát triển năng lực học sinh. Theo cô Tô Thị Minh Hoãn - Hiệu trưởng trường Trung học phổ thông Lại Sơn, 100% cán bộ quản lý, giáo viên của trường đạt chuẩn về chuyên môn theo cấp học. Giáo viên giảng dạy chú trọng kết hợp giữa lý thuyết với thực hành, vận dụng kiến thức chuyên môn giải quyết những tình huống trong thực tế, cung cấp kiến thức, hình thành kỹ năng, tạo sự hứng thú học tập cho học sinh, tạo sân chơi lành mạnh cho các em có được nhiều niềm vui trong học tập.
Để không ngừng nâng cao chất lượng giáo dục - đào tạo, trường thực hiện đổi mới phương pháp dạy và học. Hầu hết các tiết dạy đã khai thác và sử dụng tốt các trang thiết bị dạy học, sử dụng sách giáo khoa hợp lý, tránh tình trạng học sinh ghi chép quá nhiều. Nhà trường yêu cầu giáo viên sử dụng ngôn ngữ chuẩn xác, sinh động, dễ hiểu, tác phong thân thiện, khuyến khích, động viên các em học tập tốt, tổ chức hợp lý cho học sinh làm việc cá nhân và theo nhóm. Năm học 2016 - 2017, tất cả học sinh lớp 12 của trường đều tốt nghiệp Trung học phổ thông, đứng đầu toàn tỉnh, nhiều em đủ điều kiện vào các trường đại học, cao đẳng.
Bà Nguyễn Thị Minh Giang - Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Kiên Giang nhận xét: Giáo dục - đào tạo ở xã Lại Sơn có bước phát triển rất nhanh và khá toàn diện về cơ sở vật chất, quy mô trường học và đặc biệt là chất lượng giáo dục chuyển biến tích cực. Mặc dù là vùng hải đảo cách xa đất liền nhưng chất lượng giáo dục - đào tạo của Lại Sơn luôn xếp ở thứ hạng cao trong toàn tỉnh. Đối với Lại Sơn, những chủ trương mới nhất của ngành giáo dục - đào tạo đều được triển khai hiệu quả như mô hình trường học mới, dạy ngoại ngữ hệ 10 năm…
Sau khi có chủ trương đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục của Đảng và Nhà nước, các cấp, các ngành tỉnh Kiên Giang đã quan tâm đầu tư hỗ trợ, hợp tác, ủng hộ cho hoạt động giáo dục ở xã đảo Lại Sơn phát triển vượt trội. Đặc biệt, đội ngũ nhà giáo, cán bộ, nhân viên ở xã đảo Lại Sơn đã đoàn kết, nỗ lực vượt khó thực, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, tạo nền móng cho giáo dục - đào tạo nơi vùng biển đảo ngày càng phát triển.
Lê Huy Hải
