Gìn giữ và phát huy giá trị di sản giếng cổ ngàn năm Gio An

Hình thành hàng ngàn năm trước, hệ thống giếng cổ Gio An, xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị là những công trình kiến trúc độc đáo, mang đậm dấu ấn văn hóa Chăm-pa. Không chỉ là nguồn sống quý giá của bao thế hệ cư dân bản địa, hệ thống giếng cổ Gio An ngày nay còn trở thành điểm đến hấp dẫn du khách thập phương.

Tỉnh Quảng trị đang tích cực đẩy mạnh bảo tồn, phát huy giá trị gắn với phát triển du lịch cộng đồng bền vững.

Công trình thủy lợi ngàn năm - dấu ấn cư dân Chăm-pa

gieng-co-gio-an-782025-1.jpg
Theo các nhà nghiên cứu, hệ thống giếng cổ Gio An là những công trình thủy lợi có giá trị khảo cổ, văn hoá, nghệ thuật độc đáo.

Nép mình dưới chân những sườn đồi đất đỏ bazan của xã Cồn Tiên, hệ thống giếng cổ Gio An có niên đại hàng ngàn năm tuổi được đánh giá là kiệt tác kiến trúc thủy lợi độc đáo và hiếm có. Mỗi giếng mang một tên gọi riêng, gắn liền với truyền thuyết, với đời sống và ký ức của bao thế hệ cư dân nơi đây. Hiện nay, hệ thống giếng cổ Gio An có 14 giếng, gồm: Giếng Côi, giếng Dưới, giếng Búng, giếng Trạng, giếng Đào; giếng Gái 1, giếng Gái 2, giếng Nậy; giếng Tép, giếng Ông, giếng Bà, giếng Gai; giếng Máng; giếng Pheo. Các giếng trải dài qua các thôn An Nha, Hảo Sơn, An Hướng và Long Sơn thuộc xã Cồn Tiên.

Đặc điểm nổi bật của hệ thống giếng cổ Gio An là được xây dựng theo phương thức xếp đá để khai thác mạch nước ngầm, phục vụ sinh hoạt hằng ngày và sản xuất nông nghiệp.

Đặc điểm nổi bật của hệ thống giếng cổ Gio An là được xây dựng theo phương thức xếp đá để khai thác mạch nước ngầm, phục vụ sinh hoạt hằng ngày và sản xuất nông nghiệp.

Theo các nhà nghiên cứu, hệ thống giếng cổ Gio An là công trình thủy lợi có giá trị khảo cổ, văn hóa và kỹ thuật cao, phản ánh trình độ tổ chức, tư duy khai thác tài nguyên nước bền vững của cư dân bản địa, trong đó có ảnh hưởng rõ nét của cộng đồng người Chăm-pa cổ. Các giếng cổ được xây dựng theo phương thức xếp đá để khai thác mạch nước ngầm, phục vụ sinh hoạt hàng ngày và sản xuất nông nghiệp. Mỗi giếng là một hệ thống dẫn nước hoàn chỉnh với các bộ phận như máng dẫn, bể lắng, mương dẫn nước… đưa đến các cánh đồng. Hệ thống giếng cổ này không chỉ bền vững theo thời gian mà còn là biểu tượng cho trí tuệ và sự tinh tế trong kiến trúc khai thác nước cổ xưa.

Điều đặc biệt của hệ thống giếng cổ Gio An đó là nguồn nước “hè mát, đông ấm” và không bao giờ khô cạn.

Điều đặc biệt của hệ thống giếng cổ Gio An đó là nguồn nước “hè mát, đông ấm” và không bao giờ khô cạn.

Điều đặc biệt nhất của hệ thống giếng cổ Gio An là nguồn nước “hè mát, đông ấm” và không bao giờ khô cạn. Mạch nguồn mát lành ấy đã gắn bó và nuôi lớn bao thế hệ cư dân nơi đây. Ông Nguyễn Văn Hiến, thôn An Nha, cho biết: Nước giếng cổ chưa từng ngừng chảy. Mùa hè thì mát, mùa đông lại ấm. Ngày trước cả thôn đều dùng nước từ giếng để ăn uống, sinh hoạt. Giờ đây, nước giếng còn giúp phát triển vùng chuyên canh xà lách xoong đặc sản, góp phần tăng thu nhập và xây dựng thương hiệu nông sản địa phương.

Năm 2001, hệ thống giếng cổ Gio An được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.

Năm 2001, hệ thống giếng cổ Gio An được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.

Năm 2001, hệ thống giếng cổ Gio An được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích lịch sử-văn hóa cấp quốc gia. Ông Lê Xuân Quang, Trưởng ban Mặt trận thôn An Nha, xã Cồn Tiên cho biết: Thôn có 2 giếng gồm giếng Đào và giếng Trạng. Những năm gần đây, rất đông du khách tìm đến “miền giếng cổ Gio An” để tham quan, trải nghiệm. Mỗi người dân ở đây đều ý thức được trách nhiệm của bản thân trong việc vệ sinh môi trường, bảo vệ cảnh quan để gìn giữ di sản giếng cổ cho thế hệ mai sau.

Bảo tồn gắn với phát triển du lịch

Hệ thống giếng cổ Gio An, xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị là điểm đến hấp dẫn du khách thập phương.

Hệ thống giếng cổ Gio An, xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị là điểm đến hấp dẫn du khách thập phương.

Những năm gần đây, lượng du khách tìm đến giếng cổ Gio An ngày càng tăng. Anh Võ Phi Quyết, phường Kim Long, thành phố Huế chia sẻ, anh cùng gia đình đã có những trải nghiệm thú vị khi đến tham quan và lắng nghe những câu chuyện về hệ thống giếng cổ Gio An. Đến đây, anh cảm thấy nhẹ nhàng, vơi bớt mệt mỏi, căng thẳng trong cuộc sống vì được hòa mình vào dòng nước mát lành cùng không gian làng quê yên ả.

Nhiều du khách đến tham quan, trải nghiệm tại hệ thống giếng cổ Gio An.

Nhiều du khách đến tham quan, trải nghiệm tại hệ thống giếng cổ Gio An.

Nhằm phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch cộng đồng, tỉnh Quảng Trị đã huy động nhiều nguồn lực để đầu tư, tôn tạo hệ thống giếng cổ, hoàn thiện hệ thống giao thông; xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch, bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng, các mô hình homestay; tổ chức các lớp tập huấn làm du lịch cộng đồng; thành lập Tổ hợp tác Du lịch cộng đồng giếng cổ Gio An; kết nối với các tuyến du lịch quan trọng trong khu vực…Tháng 1/2025, UBND tỉnh Quảng Trị ban hành Quyết định số 130/QĐ-UBND về việc công nhận Điểm du lịch cộng đồng giếng cổ Gio An, góp phần quan trọng trong hành trình kết nối di sản với phát triển du lịch và nâng cao sinh kế cộng đồng.

Ông Lâm Công Phi, Tổ trưởng Tổ hợp tác Du lịch cộng đồng giếng cổ Gio An cho biết, đơn vị thường xuyên phối hợp với chính quyền địa phương vệ sinh môi trường sạch sẽ; duy tu, bảo tồn các giếng cổ tránh tình trạng xuống cấp; đồng thời, liên kết các công ty lữ hành để thiết kế các tour du lịch nhằm phục vụ du khách đến tham quan hệ thống giếng cổ Gio An kết hợp với vườn cây ăn quả, trải nghiệm ẩm thực địa phương.

Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị Mai Xuân Thành, Sở đang phối hợp với các ngành chức năng và địa phương hoàn thiện Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi hệ thống 14 giếng cổ để trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phê duyệt. Đồng thời, Sở cũng đang xây dựng hồ sơ đề nghị xếp hạng hệ thống giếng cổ Gio An là Di tích quốc gia đặc biệt nhằm tăng cường bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương./.

Nguồn nước mát lành, trong veo tại giếng cổ.

Nguồn nước mát lành, trong veo tại giếng cổ.

Đặc điểm nổi bật của hệ thống giếng cổ Gio An là được xây dựng theo phương thức xếp đá để khai thác mạch nước ngầm, phục vụ sinh hoạt hằng ngày và sản xuất nông nghiệp.

Đặc điểm nổi bật của hệ thống giếng cổ Gio An là được xây dựng theo phương thức xếp đá để khai thác mạch nước ngầm, phục vụ sinh hoạt hằng ngày và sản xuất nông nghiệp.

Tiền nhân đã chọn nơi có mạch nước ngầm để xếp đá, tạo ra các giếng lấy nước, bể lắng, mương dẫn nước, nhằm phục vụ sinh hoạt hằng ngày và sản xuất nông nghiệp.

Tiền nhân đã chọn nơi có mạch nước ngầm để xếp đá, tạo ra các giếng lấy nước, bể lắng, mương dẫn nước, nhằm phục vụ sinh hoạt hằng ngày và sản xuất nông nghiệp.

Nhờ có nguồn nước ngầm mát lành từ giếng cổ Gio An mà người dân nơi đây đã trồng được loại rau đặc sản xà lách xoong nức tiếng về độ sạch.

Nhờ có nguồn nước ngầm mát lành từ giếng cổ Gio An mà người dân nơi đây đã trồng được loại rau đặc sản xà lách xoong nức tiếng về độ sạch.

Có thể bạn quan tâm

Mùa vàng hút khách ở Mù Cang Chải

Mùa vàng hút khách ở Mù Cang Chải

Từ tháng 9 đến đầu tháng 10 hằng năm, vùng cao Mù Cang Chải, tỉnh Lào Cai lại bước vào “mùa vàng” đẹp nao lòng với những thửa ruộng bậc thang chín rộ, tạo nên bức tranh thiên nhiên kỳ vĩ, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến chiêm ngưỡng và check in, chụp ảnh.

Sơn La: Vẻ đẹp của Di tích Lịch sử - Văn hóa Hang Dơi

Sơn La: Vẻ đẹp của Di tích Lịch sử - Văn hóa Hang Dơi

Di tích Lịch sử - Văn hóa Hang Dơi (Động Sơn Mộc Hương) ở phường Mộc Sơn, là một Danh lam thắng cảnh tự nhiên, Di chỉ khảo cổ và cũng là Di tích lịch sử kháng chiến của tỉnh Sơn La. Tên gọi Hang Dơi xuất phát từ việc nơi đây có rất nhiều dơi sinh sống. Hiện nay, mặc dù dơi không còn nhiều như trước nhưng vẫn có những đàn dơi trú ngụ tại đây.

Khi trái ngọt kể câu chuyện đại ngàn

Khi trái ngọt kể câu chuyện đại ngàn

Lần đầu tiên được tổ chức ở quy mô cấp tỉnh, Lễ hội Sầu riêng Đắk Lắk năm 2026 là sự kết hợp hài hòa giữa văn hóa, du lịch, nông nghiệp, xúc tiến thương mại và quảng bá hình ảnh địa phương. Thành công từ Lễ hội tạo tiền đề quan trọng để tỉnh từng bước xây dựng, đưa Lễ hội Sầu riêng trở thành sản phẩm văn hóa - du lịch đặc trưng trong những năm tới.

Kết nối mở hướng phát triển du lịch bền vững

Kết nối mở hướng phát triển du lịch bền vững

Với lợi thế biển đẹp, cảnh quan hoang sơ cùng hệ thống di sản văn hóa, du lịch phía Đông Đắk Lắk đang có nhiều chuyển biến tích cực. Việc tăng cường kết nối giữa điểm đến, doanh nghiệp, làng nghề và cộng đồng đang mở ra hướng phát triển du lịch bền vững.

Slam Chiêm - Sắc màu trên thảo nguyên

Slam Chiêm - Sắc màu trên thảo nguyên

Trong không khí thi đua sôi nổi chào mừng kỷ niệm 81 năm Cách mạng Tháng Tám (19/8/1945 - 19/8/2026) và Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2/9/1945 - 2/9/2026), xã Hiệp Lực (tỉnh Thái Nguyên) đã tưng bừng tổ chức chuỗi hoạt động văn hóa, thể thao với chủ đề “Slam Chiêm - Sắc màu trên thảo nguyên”. Sự kiện mang đến không gian trải nghiệm văn hóa độc đáo, tràn ngập sức sống giữa thiên nhiên khoáng đạt.

Đưa điểm đến nơi cực Tây Tổ quốc vào khai thác du lịch

Đưa điểm đến nơi cực Tây Tổ quốc vào khai thác du lịch

Trong không khí cả nước hướng tới kỷ niệm 81 năm Ngày Cách mạng Tháng Tám thành công (19/8/1945 - 19/8/2026) và Quốc khánh 2/9, sáng nay (1/9), UBND xã Sín Thầu, tỉnh Điện Biên tổ chức khai trương hoạt động du lịch tại Mốc giao điểm đường biên giới ba nước Việt Nam - Lào - Trung Quốc và Cột cờ A Pa Chải.

Đặc sắc Tuần Văn hóa - Du lịch trên cao nguyên Mộc Châu

Đặc sắc Tuần Văn hóa - Du lịch trên cao nguyên Mộc Châu

Chào mừng kỷ niệm 81 năm Quốc khánh 2/9, tối 31/8, tại Quảng trường 8/5 (phường Mộc Châu), tỉnh Sơn La tổ chức Khai mạc Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu và Đêm hội Thổ cẩm quốc tế Sơn La năm 2026 với chủ đề "Dệt di sản hòa giao sắc màu".

Đánh thức 'viên ngọc xanh' từ du lịch cộng đồng

Đánh thức 'viên ngọc xanh' từ du lịch cộng đồng

Cao nguyên La Vuông (phường Hoài Nhơn Bắc, tỉnh Gia Lai) nằm ở độ cao trên 700 m so với mực nước biển, sở hữu lợi thế về cảnh quan và giao thông kết nối. Đây là điều kiện thuận lợi để phường Hoài Nhơn Bắc từng bước khai thác du lịch trải nghiệm, gắn với cộng đồng và bảo vệ cảnh quan tự nhiên.

Rộn ràng ghé thăm 'Mường quên lãng'

Rộn ràng ghé thăm 'Mường quên lãng'

Từng được gọi là “Mường quên lãng”, Mường Lựm thuộc xã Chiềng Hặc, tỉnh Sơn La nay đang dần được đánh thức. Từ những phiên chợ vùng cao rộn ràng sắc màu, những sản vật mang hương vị núi rừng, đến di tích lịch sử, hồ nước giữa rừng nguyên sinh…, tất cả đang mở ra những câu chuyện mới về một điểm đến giàu tiềm năng trên hành trình khám phá vùng đất Sơn La.

Hành trình trải nghiệm đa dạng trên miền di sản

Hành trình trải nghiệm đa dạng trên miền di sản

Sau hợp nhất, không gian du lịch Tuyên Quang được mở rộng từ miền quê cách mạng Tân Trào, hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình đến Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn, những thửa ruộng bậc thang Hoàng Su Phì và miền biên cương Lũng Cú.

Thái Nguyên: Thúc đẩy quảng bá, giới thiệu điểm đến tại TP Hồ Chí Minh

Thái Nguyên: Thúc đẩy quảng bá, giới thiệu điểm đến tại TP Hồ Chí Minh

Chiều 28/8, tại TP Hồ Chí Minh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên đã tổ chức Hội nghị “Thái Nguyên - Điểm đến xanh cho du khách quốc tế” nhằm quảng bá, giới thiệu văn hóa, điểm đến, sản phẩm du lịch, tạo cầu nối cho doanh nghiệp du lịch - lữ hành mở rộng thị trường và thu hút du khách quốc tế đến địa phương.

Ứng dụng mạnh công nghệ số vào phát triển du lịch

Ứng dụng mạnh công nghệ số vào phát triển du lịch

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lào Cai phối hợp với Công ty Cổ phần IGB đã nghiên cứu, phát triển Ứng dụng Du lịch thông minh Lào Cai Tour trên các nền tảng số.

Đánh thức 'mỏ vàng xanh' từ nông nghiệp - Bài cuối

Đánh thức 'mỏ vàng xanh' từ nông nghiệp - Bài cuối

Từ hạt cà phê trên những triền đồi Khe Sanh, gói gạo quê giữa cánh đồng Hải Lăng đến chai nước mắm của làng biển hay sản vật trong những bản làng Bru - Vân Kiều, Pa Kô, Quảng Trị đang tìm cách gia tăng giá trị nông sản bằng du lịch. Khi du khách bước vào vùng nguyên liệu, gặp người làm ra sản phẩm và trải nghiệm đời sống bản địa, nông sản không chỉ là hàng hóa mà còn trở thành câu chuyện của một vùng đất.

Đánh thức 'mỏ vàng xanh' từ nông nghiệp - Bài 1

Đánh thức 'mỏ vàng xanh' từ nông nghiệp - Bài 1

Quảng Trị có lợi thế đa dạng về cảnh quan, hệ sinh thái, nông sản và văn hóa bản địa, từ những cánh đồng vùng đồng bằng, làng biển đến những đồi cà phê, bản làng dưới chân Trường Sơn. Những giá trị ấy đang được nhiều địa phương từng bước chuyển hóa thành sản phẩm du lịch, tạo thêm sinh kế cho người dân và nâng cao giá trị nông sản.

Du lịch cộng đồng góp phần phát triển kinh tế địa phương

Du lịch cộng đồng góp phần phát triển kinh tế địa phương

Với cảnh quan thiên nhiên nguyên sơ, mộc mạc cùng với bản sắc văn hóa độc đáo của các dân tộc Tày, Nùng, Dao, du lịch cộng đồng đang là hướng đi giúp phát triển kinh tế ở địa phương và nâng cao đời sống người dân ở Lạng Sơn.

Xây dựng Sa Pa trở thành đô thị du lịch xanh, văn minh và hiện đại

Xây dựng Sa Pa trở thành đô thị du lịch xanh, văn minh và hiện đại

Chiều 23/8, UBND phường Sa Pa phối hợp với Hiệp hội Du lịch tỉnh Lào Cai và Công ty Trách nhiệm hữu hạn Dịch vụ du lịch Cáp treo Fansipan Sa Pa tổ chức Lễ khởi động chương trình “Green Sa Pa” gắn với thực hiện Đề án “Sa Pa Sạch”. Đây không chỉ là hoạt động ra quân, mà là sự khởi đầu cho cách làm mới trong xây dựng Sa Pa trở thành đô thị du lịch xanh, sạch, đẹp, văn minh, hiện đại và bền vững.

Biến di sản thành động lực phát triển kinh tế du lịch

Biến di sản thành động lực phát triển kinh tế du lịch

Với hệ thống di sản vật thể và phi vật thể phong phú, ngành du lịch Hà Nội đang chuyển hóa nguồn lực di sản văn hóa thành những sản phẩm du lịch hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến với Thủ đô.

Liên kết điểm đến tạo hành trình hấp dẫn giữ chân du khách

Liên kết điểm đến tạo hành trình hấp dẫn giữ chân du khách

Du lịch đang đứng trước yêu cầu chuyển từ khai thác đơn lẻ từng điểm đến sang hình thành những hành trình có tính liên kết, trong đó các địa phương cùng chia sẻ tài nguyên, thị trường và giá trị. Với Thái Nguyên, Bắc Ninh, Phú Thọ, Tuyên Quang, Cao Bằng và Lạng Sơn, sự đa dạng về cảnh quan, văn hóa, lịch sử và sản phẩm tạo điều kiện hình thành không gian du lịch liên vùng. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành những sản phẩm có sức cạnh tranh, các địa phương vẫn cần giải quyết những điểm nghẽn về hạ tầng, sản phẩm, dịch vụ, doanh nghiệp và cơ chế phối hợp.

Từ khí thế mùa Thu cách mạng đến khát vọng phát triển

Từ khí thế mùa Thu cách mạng đến khát vọng phát triển

Cách đây 81 năm, từ núi rừng Tân Trào, những quyết định hệ trọng mở đường cho cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cả nước đã được đưa ra. Khí thế của mùa Thu cách mạng năm 1945 hôm nay tiếp tục được Đảng bộ, chính quyền và nhân dân các dân tộc xã Tân Trào chuyển hóa thành ý chí tự lực, tinh thần đổi mới và khát vọng xây dựng quê hương phát triển toàn diện, bền vững.

Phát triển du lịch từ mùa trái ngọt và văn hóa Raglai

Phát triển du lịch từ mùa trái ngọt và văn hóa Raglai

Những ngày giữa tháng 8, theo cung đường uốn lượn lên vùng cao Đông Khánh Sơn, du khách đi qua những triền núi xanh, những vườn cây đang mùa trĩu quả. Trong tiết trời dịu mát, mây bảng lảng ngang sườn núi, hương sầu riêng chín quyện cùng tiếng mã la, đàn Chapi tạo nên một không gian đặc trưng của vùng đồng bào Raglai. Từ lợi thế cảnh quan, nông sản và văn hóa bản địa, Đông Khánh Sơn đang từng bước tạo thêm sản phẩm trải nghiệm, kết nối nông nghiệp với văn hóa, du lịch.

Phát triển du lịch sinh thái - 'chìa khóa' giữ màu xanh đại ngàn

Phát triển du lịch sinh thái - 'chìa khóa' giữ màu xanh đại ngàn

Dưới những tán rừng xanh ở xã Thông Nguyên (Tuyên Quang), người Dao đỏ nơi đây đang có một cách làm mới để tăng thu nhập và bảo vệ rừng. Những cây thuốc từng chỉ được dùng trong mỗi gia đình nay trở thành sản phẩm chăm sóc sức khỏe phục vụ du khách; món ăn, nghề làm giấy dó, tiếng khèn, điệu múa và nếp sinh hoạt truyền thống được đưa vào các chương trình trải nghiệm. Từ những giá trị vốn có của bản làng, du lịch dần mở ra sinh kế mới cho người dân, đồng thời tạo thêm động lực bảo vệ cảnh quan và gìn giữ văn hóa.

Công nghiệp văn hóa tạo dư địa mới cho tăng trưởng

Công nghiệp văn hóa tạo dư địa mới cho tăng trưởng

Từ tiếng khèn Mông giữa miền đá, điệu Then bên những nếp nhà sàn, nghi lễ Nhảy lửa của người Pà Thẻn đến nghề thủ công, ẩm thực và các không gian văn hóa cộng đồng, Tuyên Quang sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa phong phú được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Chứng tích độc đáo của nền văn minh Óc Eo

Chứng tích độc đáo của nền văn minh Óc Eo

Giữa vùng đất Tây Ninh ngày nay, tháp Chót Mạt vẫn lặng lẽ hiện diện, lưu giữ những dấu tích của nền văn minh Óc Eo. Từ những viên gạch cổ và dáng tháp độc đáo, di tích không chỉ kể câu chuyện về một lớp trầm tích văn hóa xa xưa, mà còn mở ra tiềm năng phát huy giá trị lịch sử gắn với du lịch.