Gìn giữ và phát huy giá trị di sản giếng cổ ngàn năm Gio An

Hình thành hàng ngàn năm trước, hệ thống giếng cổ Gio An, xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị là những công trình kiến trúc độc đáo, mang đậm dấu ấn văn hóa Chăm-pa. Không chỉ là nguồn sống quý giá của bao thế hệ cư dân bản địa, hệ thống giếng cổ Gio An ngày nay còn trở thành điểm đến hấp dẫn du khách thập phương.

Tỉnh Quảng trị đang tích cực đẩy mạnh bảo tồn, phát huy giá trị gắn với phát triển du lịch cộng đồng bền vững.

Công trình thủy lợi ngàn năm - dấu ấn cư dân Chăm-pa

gieng-co-gio-an-782025-1.jpg
Theo các nhà nghiên cứu, hệ thống giếng cổ Gio An là những công trình thủy lợi có giá trị khảo cổ, văn hoá, nghệ thuật độc đáo.

Nép mình dưới chân những sườn đồi đất đỏ bazan của xã Cồn Tiên, hệ thống giếng cổ Gio An có niên đại hàng ngàn năm tuổi được đánh giá là kiệt tác kiến trúc thủy lợi độc đáo và hiếm có. Mỗi giếng mang một tên gọi riêng, gắn liền với truyền thuyết, với đời sống và ký ức của bao thế hệ cư dân nơi đây. Hiện nay, hệ thống giếng cổ Gio An có 14 giếng, gồm: Giếng Côi, giếng Dưới, giếng Búng, giếng Trạng, giếng Đào; giếng Gái 1, giếng Gái 2, giếng Nậy; giếng Tép, giếng Ông, giếng Bà, giếng Gai; giếng Máng; giếng Pheo. Các giếng trải dài qua các thôn An Nha, Hảo Sơn, An Hướng và Long Sơn thuộc xã Cồn Tiên.

Đặc điểm nổi bật của hệ thống giếng cổ Gio An là được xây dựng theo phương thức xếp đá để khai thác mạch nước ngầm, phục vụ sinh hoạt hằng ngày và sản xuất nông nghiệp.

Đặc điểm nổi bật của hệ thống giếng cổ Gio An là được xây dựng theo phương thức xếp đá để khai thác mạch nước ngầm, phục vụ sinh hoạt hằng ngày và sản xuất nông nghiệp.

Theo các nhà nghiên cứu, hệ thống giếng cổ Gio An là công trình thủy lợi có giá trị khảo cổ, văn hóa và kỹ thuật cao, phản ánh trình độ tổ chức, tư duy khai thác tài nguyên nước bền vững của cư dân bản địa, trong đó có ảnh hưởng rõ nét của cộng đồng người Chăm-pa cổ. Các giếng cổ được xây dựng theo phương thức xếp đá để khai thác mạch nước ngầm, phục vụ sinh hoạt hàng ngày và sản xuất nông nghiệp. Mỗi giếng là một hệ thống dẫn nước hoàn chỉnh với các bộ phận như máng dẫn, bể lắng, mương dẫn nước… đưa đến các cánh đồng. Hệ thống giếng cổ này không chỉ bền vững theo thời gian mà còn là biểu tượng cho trí tuệ và sự tinh tế trong kiến trúc khai thác nước cổ xưa.

Điều đặc biệt của hệ thống giếng cổ Gio An đó là nguồn nước “hè mát, đông ấm” và không bao giờ khô cạn.

Điều đặc biệt của hệ thống giếng cổ Gio An đó là nguồn nước “hè mát, đông ấm” và không bao giờ khô cạn.

Điều đặc biệt nhất của hệ thống giếng cổ Gio An là nguồn nước “hè mát, đông ấm” và không bao giờ khô cạn. Mạch nguồn mát lành ấy đã gắn bó và nuôi lớn bao thế hệ cư dân nơi đây. Ông Nguyễn Văn Hiến, thôn An Nha, cho biết: Nước giếng cổ chưa từng ngừng chảy. Mùa hè thì mát, mùa đông lại ấm. Ngày trước cả thôn đều dùng nước từ giếng để ăn uống, sinh hoạt. Giờ đây, nước giếng còn giúp phát triển vùng chuyên canh xà lách xoong đặc sản, góp phần tăng thu nhập và xây dựng thương hiệu nông sản địa phương.

Năm 2001, hệ thống giếng cổ Gio An được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.

Năm 2001, hệ thống giếng cổ Gio An được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia.

Năm 2001, hệ thống giếng cổ Gio An được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng là Di tích lịch sử-văn hóa cấp quốc gia. Ông Lê Xuân Quang, Trưởng ban Mặt trận thôn An Nha, xã Cồn Tiên cho biết: Thôn có 2 giếng gồm giếng Đào và giếng Trạng. Những năm gần đây, rất đông du khách tìm đến “miền giếng cổ Gio An” để tham quan, trải nghiệm. Mỗi người dân ở đây đều ý thức được trách nhiệm của bản thân trong việc vệ sinh môi trường, bảo vệ cảnh quan để gìn giữ di sản giếng cổ cho thế hệ mai sau.

Bảo tồn gắn với phát triển du lịch

Hệ thống giếng cổ Gio An, xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị là điểm đến hấp dẫn du khách thập phương.

Hệ thống giếng cổ Gio An, xã Cồn Tiên, tỉnh Quảng Trị là điểm đến hấp dẫn du khách thập phương.

Những năm gần đây, lượng du khách tìm đến giếng cổ Gio An ngày càng tăng. Anh Võ Phi Quyết, phường Kim Long, thành phố Huế chia sẻ, anh cùng gia đình đã có những trải nghiệm thú vị khi đến tham quan và lắng nghe những câu chuyện về hệ thống giếng cổ Gio An. Đến đây, anh cảm thấy nhẹ nhàng, vơi bớt mệt mỏi, căng thẳng trong cuộc sống vì được hòa mình vào dòng nước mát lành cùng không gian làng quê yên ả.

Nhiều du khách đến tham quan, trải nghiệm tại hệ thống giếng cổ Gio An.

Nhiều du khách đến tham quan, trải nghiệm tại hệ thống giếng cổ Gio An.

Nhằm phát huy giá trị di tích gắn với phát triển du lịch cộng đồng, tỉnh Quảng Trị đã huy động nhiều nguồn lực để đầu tư, tôn tạo hệ thống giếng cổ, hoàn thiện hệ thống giao thông; xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ du lịch, bãi đỗ xe, nhà vệ sinh công cộng, các mô hình homestay; tổ chức các lớp tập huấn làm du lịch cộng đồng; thành lập Tổ hợp tác Du lịch cộng đồng giếng cổ Gio An; kết nối với các tuyến du lịch quan trọng trong khu vực…Tháng 1/2025, UBND tỉnh Quảng Trị ban hành Quyết định số 130/QĐ-UBND về việc công nhận Điểm du lịch cộng đồng giếng cổ Gio An, góp phần quan trọng trong hành trình kết nối di sản với phát triển du lịch và nâng cao sinh kế cộng đồng.

Ông Lâm Công Phi, Tổ trưởng Tổ hợp tác Du lịch cộng đồng giếng cổ Gio An cho biết, đơn vị thường xuyên phối hợp với chính quyền địa phương vệ sinh môi trường sạch sẽ; duy tu, bảo tồn các giếng cổ tránh tình trạng xuống cấp; đồng thời, liên kết các công ty lữ hành để thiết kế các tour du lịch nhằm phục vụ du khách đến tham quan hệ thống giếng cổ Gio An kết hợp với vườn cây ăn quả, trải nghiệm ẩm thực địa phương.

Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị Mai Xuân Thành, Sở đang phối hợp với các ngành chức năng và địa phương hoàn thiện Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi hệ thống 14 giếng cổ để trình Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phê duyệt. Đồng thời, Sở cũng đang xây dựng hồ sơ đề nghị xếp hạng hệ thống giếng cổ Gio An là Di tích quốc gia đặc biệt nhằm tăng cường bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong phát triển kinh tế - xã hội địa phương./.

Nguồn nước mát lành, trong veo tại giếng cổ.

Nguồn nước mát lành, trong veo tại giếng cổ.

Đặc điểm nổi bật của hệ thống giếng cổ Gio An là được xây dựng theo phương thức xếp đá để khai thác mạch nước ngầm, phục vụ sinh hoạt hằng ngày và sản xuất nông nghiệp.

Đặc điểm nổi bật của hệ thống giếng cổ Gio An là được xây dựng theo phương thức xếp đá để khai thác mạch nước ngầm, phục vụ sinh hoạt hằng ngày và sản xuất nông nghiệp.

Tiền nhân đã chọn nơi có mạch nước ngầm để xếp đá, tạo ra các giếng lấy nước, bể lắng, mương dẫn nước, nhằm phục vụ sinh hoạt hằng ngày và sản xuất nông nghiệp.

Tiền nhân đã chọn nơi có mạch nước ngầm để xếp đá, tạo ra các giếng lấy nước, bể lắng, mương dẫn nước, nhằm phục vụ sinh hoạt hằng ngày và sản xuất nông nghiệp.

Nhờ có nguồn nước ngầm mát lành từ giếng cổ Gio An mà người dân nơi đây đã trồng được loại rau đặc sản xà lách xoong nức tiếng về độ sạch.

Nhờ có nguồn nước ngầm mát lành từ giếng cổ Gio An mà người dân nơi đây đã trồng được loại rau đặc sản xà lách xoong nức tiếng về độ sạch.

Có thể bạn quan tâm

Phát triển bền vững Khu du lịch Quốc gia Mộc Châu

Phát triển bền vững Khu du lịch Quốc gia Mộc Châu

Ngày 8/5, tại phường Mộc Châu, UBND tỉnh Sơn La đã làm việc với các phường Mộc Châu, Mộc Sơn, Thảo Nguyên, Vân Sơn và các xã Đoàn Kết, Lóng Sập, Vân Hồ về công tác phát triển du lịch trên địa bàn Mộc Châu và chuẩn bị Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026.

'Chìa khóa' nâng tầm du lịch từ những búp chè

'Chìa khóa' nâng tầm du lịch từ những búp chè

Được hình thành từ đầu thế kỷ XX, đồi chè Cầu Đất (phường Xuân Trường - Đà Lạt) là một trong những vùng nguyên liệu chè lâu đời nhất tại Lâm Đồng. Nằm ở độ cao khoảng 1.650m so với mực nước biển với khí hậu mát mẻ quanh năm, nơi đây là một trong những điểm đến hấp dẫn đối với du khách yêu thiên nhiên, văn hóa và trải nghiệm nông nghiệp.

Làm mới sản phẩm du lịch bằng trải nghiệm giá trị di sản

Làm mới sản phẩm du lịch bằng trải nghiệm giá trị di sản

Nằm nơi điểm giao hòa của hai dòng Nậm Nơn và Nậm Mộ, cây đa cổ thụ tại di tích đền Vạn - Cửa Rào, bản Cửa Rào 1, xã Tương Dương, Nghệ An không chỉ là di sản, một biểu tượng tâm linh mà còn là "pho sử sống" chứng kiến bao thăng trầm của vùng đất miền Tây xứ Nghệ. Việc bảo tồn gắn liền với phát huy giá trị di sản này đang mở ra hướng đi mới cho du lịch văn hóa, sinh thái của địa phương.

Hà Tiên xây dựng hệ sinh thái số, nâng tầm đô thị biển - biên giới

Hà Tiên xây dựng hệ sinh thái số, nâng tầm đô thị biển - biên giới

Phường Hà Tiên có vị trí đặc biệt quan trọng, là địa bàn trọng yếu về quốc phòng - an ninh của tỉnh An Giang và khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Phường biên giới này đang trở thành điểm sáng trong chuyển đổi số, với định hướng xây dựng đô thị thông minh, chính quyền số và trung tâm thương mại biên giới quan trọng của vùng Tây Nam Bộ, đặc biệt là số hóa phát triển du lịch.

Văn hóa đại ngàn 'níu chân' du khách

Văn hóa đại ngàn 'níu chân' du khách

Phát huy lợi thế bản sắc văn hóa đa dạng, dịp nghỉ lễ 30/4 - 1/5 năm nay, nhiều đơn vị, địa phương trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk tổ chức các hoạt động văn hóa, văn nghệ đặc sắc phục vụ nhân dân và du khách. Không chỉ dừng lại ở tham quan thuần túy, du khách đến "thủ phủ cà phê" còn được đắm mình trong không gian trải nghiệm sống động, nơi di sản hòa quyện cùng nhịp sống hiện đại.

Bay trên mùa nước đổ Tú Lệ

Bay trên mùa nước đổ Tú Lệ

Tại Lào Cai, trong chuỗi các hoạt động chào mừng ngày 30/4 và 1/5, trải nghiệm dù lượn “Bay trên mùa nước đổ Tú Lệ” đã thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước. Qua đó góp phần quảng bá hình ảnh thiên nhiên, con người Tú Lệ đến gần hơn với du khách, thúc đẩy du lịch địa phương ngày càng phát triển.

Ấn tượng hội thi 'Lung linh vòng Xòe' năm 2026 tại Lào Cai

Ấn tượng hội thi 'Lung linh vòng Xòe' năm 2026 tại Lào Cai

Trong đợt nghỉ lễ 30/4 - 1/5, tại quảng trường Golden Field (phường Nghĩa Lộ), các đơn vị trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã phối hợp tổ chức Hội thi “Lung linh vòng xòe” năm 2026. Hội thi quy tụ 8 đội thi đến từ 4 xã, phường, gần 800 diễn viên, nghệ nhân quần chúng tham gia, để lại nhiều dấu ấn trong lòng khán giả.

Để du lịch trở thành thế mạnh kinh tế

Để du lịch trở thành thế mạnh kinh tế

Tỉnh Thái Nguyên sau hợp nhất có địa hình đa dạng, sở hữu nhiều tiềm năng, lợi thế về tài nguyên du lịch tự nhiên và văn hóa với nhiều danh lam thắng cảnh nổi tiếng.

Sức hút trải nghiệm lịch sử trên địa bàn tỉnh Điện Biên

Sức hút trải nghiệm lịch sử trên địa bàn tỉnh Điện Biên

Trong dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5, các điểm di tích lịch sử trên địa bàn tỉnh Điện Biên đón lượng lớn du khách từ khắp mọi miền Tổ quốc. Dòng người tìm về Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ, Đồi A1, Hầm De Castrie, Sở Chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ… không chỉ để tham quan mà còn là hành trình trở về với ký ức lịch sử hào hùng của dân tộc.

Phát triển du lịch thám hiểm, tạo dấu ấn cho Công viên địa chất toàn cầu Lạng Sơn

Phát triển du lịch thám hiểm, tạo dấu ấn cho Công viên địa chất toàn cầu Lạng Sơn

Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn có diện tích hơn 4.800 km², sở hữu nhiều hang động giá trị về địa chất, lưu giữ dấu tích người tiền sử. Đây được xem là “kho báu” để Lạng Sơn khai thác, phát triển du lịch thám hiểm hang động, thu hút du khách, nâng cao đời sống người dân.

Du khách đổ về các điểm đến phía Tây Quảng Ngãi

Du khách đổ về các điểm đến phía Tây Quảng Ngãi

Kỳ nghỉ lễ 30/4 - 1/5, du khách đổ về các địa điểm du lịch tại khu vực phía Tây tỉnh Quảng Ngãi ngày càng nhiều. Không chỉ thưởng thức không khí dịu mát, các địa điểm như Măng Đen, suối Đăk Lôi còn mang đến cho du khách không gian trong lành, giúp du khách hòa mình cùng thiên nhiên, khám phá vẻ đẹp của núi rừng Tây Nguyên.

Khám phá "Hạ Long cạn” giữa đại ngàn Tuyên Quang

Khám phá "Hạ Long cạn” giữa đại ngàn Tuyên Quang

Giữa mênh mang núi rừng phía Bắc của Tuyên Quang, xã Thượng Lâm hiện lên như một bức tranh thủy mặc sống động, nơi những dãy núi đá vôi trùng điệp soi bóng xuống mặt nước xanh biếc của hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình. Không ồn ào, không phô trương, vùng đất này lặng lẽ quyến rũ du khách bằng vẻ đẹp nguyên sơ, bằng nhịp sống chậm rãi và bằng những câu chuyện huyền thoại được lưu truyền qua bao thế hệ.

'Đánh thức' tiềm năng du lịch Kon Plông Quảng Ngãi

'Đánh thức' tiềm năng du lịch Kon Plông Quảng Ngãi

Ngày 28/4, UBND xã Kon Plông, tỉnh Quảng Ngãi đồng loạt khai trương ba điểm du lịch gồm Làng du lịch cộng đồng Kon Plông; Điểm du lịch Farm Chè sạch Đông Trường Sơn; Không gian văn hóa và ẩm thực Đông Trường Sơn. Đây là những hoạt động đầu tiên của xã Kon Plông trong phát triển du lịch, nhằm đánh thức tiềm năng, lợi thế của vùng đất cao nguyên này.

Gia Lai sẵn sàng đón khách dịp 30/4

Gia Lai sẵn sàng đón khách dịp 30/4

Hướng tới kỳ nghỉ lễ kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước - 30/4 và Quốc tế Lao động 1/5, ngành du lịch tỉnh Gia Lai đã triển khai nhiều giải pháp từ làm mới sản phẩm, kích cầu thị trường đến nâng cao chất lượng dịch vụ, sẵn sàng đón lượng lớn du khách trong và ngoài nước.

Pà Cò thúc đẩy nông nghiệp sạch gắn với du lịch cộng đồng

Pà Cò thúc đẩy nông nghiệp sạch gắn với du lịch cộng đồng

Những năm gần đây, xã Pà Cò, tỉnh Phú Thọ đang từng bước khẳng định vai trò là vùng sản xuất nông nghiệp sạch, an toàn, nhờ phát huy hiệu quả mô hình kinh tế tập thể và sự liên kết chặt chẽ giữa người dân, hợp tác xã và chính quyền địa phương. Từ những mô hình nhỏ lẻ ban đầu, đến nay nông nghiệp sạch tại xã Pà Cò không chỉ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân mà còn tạo nền tảng quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng bền vững.

Yêu cầu giữ nguyên hiện trạng hơn 62 ha chè tại khu vực Biển Hồ

Yêu cầu giữ nguyên hiện trạng hơn 62 ha chè tại khu vực Biển Hồ

Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai yêu cầu giữ nguyên hiện trạng hơn 62 ha chè tại khu vực Biển Hồ, không tiếp tục chuyển đổi sang cây trồng khác nhằm bảo tồn cảnh quan đặc trưng và phục vụ định hướng phát triển Khu du lịch Biển Hồ - Chư Đăng Ya đến năm 2050.

Vinh danh 'đại sứ' vùng đệ nhất danh trà

Vinh danh 'đại sứ' vùng đệ nhất danh trà

Ngày 21/4, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên phối hợp với Hiệp hội Du lịch tỉnh đã tổ chức Hội thi hướng dẫn viên du lịch giỏi tỉnh Thái Nguyên năm 2026. Hoạt động được tổ chức nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ hướng dẫn viên du lịch, tạo cơ hội giao lưu, học hỏi, trao đổi kinh nghiệm, đồng thời tôn vinh những cá nhân tiêu biểu trong hoạt động hướng dẫn du lịch.

Công nghệ số thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng

Công nghệ số thúc đẩy phát triển du lịch cộng đồng

Trong những năm gần đây, du lịch cộng đồng tại Lai Châu đang dần khẳng định là hướng đi hiệu quả, góp phần tạo sinh kế bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân, nhất là ở các xã vùng cao, biên giới còn nhiều khó khăn. Trong hành trình đó, sự xuất hiện của công nghệ 4.0 đã và đang mang đến những thay đổi rõ nét.

Cây lanh trở thành đòn bẩy kinh tế và du lịch ở Đồng Văn

Cây lanh trở thành đòn bẩy kinh tế và du lịch ở Đồng Văn

Dưới nắng đầu hạ trên cao nguyên đá, những triền nương lanh ở thôn Nhèo Lủng, xã Đồng Văn (tỉnh Tuyên Quang) đang xanh mướt, vào kỳ sinh trưởng. Những thân lanh mảnh mai, tưởng chừng giản dị, lại đang mở ra một hướng đi mới cho phát triển kinh tế và du lịch địa phương, khi xã Đồng Văn triển khai mô hình sản xuất gắn với bao tiêu sản phẩm từ cây lanh.

Về Bắc Hoa khám phá miền du lịch cộng đồng giữa núi rừng Tân Sơn

Về Bắc Hoa khám phá miền du lịch cộng đồng giữa núi rừng Tân Sơn

Trên bản đồ du lịch tỉnh Bắc Ninh, thôn Bắc Hoa, xã Tân Sơn là điểm đến mới đầy ấn tượng với du khách. Những nếp nhà trình tường mái ngói âm dương nhuốm màu thời gian, điệu hát sloong hao mộc mạc vang lên giữa núi rừng mang đậm nét đẹp văn hóa của đồng bào dân tộc Nùng trong thôn. Về với Bắc Hoa vào mùa Xuân, du khách như lạc bước giữa cánh đồng cải cúc vàng rực, trải dài trong thung lũng, chen lẫn sắc đào phai và những bông hoa mận trắng tinh khôi.

Độc đáo du lịch thể thao trên cao nguyên Mộc Châu

Độc đáo du lịch thể thao trên cao nguyên Mộc Châu

Phát huy lợi thế địa hình, thiên nhiên, cảnh quan, mới đây, Khu du lịch Mộc Châu Island, phường Mộc Châu (Sơn La) đã tổ chức giải thể thao đua mô tô địa hình Việt Nam. Đây là giải thi đấu chuyên nghiệp có quy mô toàn quốc, thu hút hơn 100 vận động viên trong nước và nước ngoài đang sinh sống tại Việt Nam tham dự.

Du lịch Lào Cai có nhiều cơ hội bứt phá trong năm 2026

Du lịch Lào Cai có nhiều cơ hội bứt phá trong năm 2026

Trong 3 tháng đầu năm 2026, tỉnh Lào cai đã đón 3,4 triệu lượt khách du lịch, doanh thu từ du lịch đạt gần 13.000 tỷ đồng. Nhiều sản phẩm du lịch mới, mô hình hình nghỉ dưỡng, trải nghiệm văn hóa bản địa tiếp tục có sức hút mạnh mẽ đối với du khách trong và ngoài nước. Việc đa dạng hóa các sản phẩm du lịch đã giúp nhiều địa phương của Lào Cai như Sa Pa, Bắc Hà, Văn Chấn, Y Tý, Mù Căng Chải... trở thành điểm đến hấp dẫn.

Phú Thọ đẩy mạnh quảng bá du lịch tới khách quốc tế

Phú Thọ đẩy mạnh quảng bá du lịch tới khách quốc tế

Tối 8/4, tỉnh Phú Thọ tổ chức gặp mặt các đoàn khách quốc tế, với sự tham dự của lãnh đạo UBND tỉnh, các sở, ngành và doanh nghiệp du lịch địa phương, nhằm tăng cường hợp tác, mở rộng thị trường khách quốc tế. Đây là dịp để quảng bá hình ảnh điểm đến Phú Thọ, góp phần thúc đẩy liên kết, quảng bá, thu hút khách du lịch quốc tế.