Giữ hồn Tết từ nồi bánh chưng quê

Những ngày giáp Tết Nguyên đán, khi tiết trời miền trung du Phú Thọ se lạnh, các làng nghề bánh chưng lại bước vào thời điểm nhộn nhịp nhất trong năm. Từ sáng sớm đến đêm khuya, bếp lửa đỏ hồng luôn rực cháy, khói lam bảng lảng quyện cùng hương lá dong, mùi gạo nếp mới, tạo nên không gian đậm đặc “hương Tết” nơi làng quê Đất Tổ.

Từng lớp gạo nếp dẻo thơm được vun đều trên nền lá dong xanh, gói trọn hương vị Tết đất Tổ trong chiếc bánh chưng vuông vắn.

Từng lớp gạo nếp dẻo thơm được vun đều trên nền lá dong xanh, gói trọn hương vị Tết đất Tổ trong chiếc bánh chưng vuông vắn.

Tết cận kề, nhịp sống làng nghề chuyển sang sôi động hẳn. Ngoài ngõ, từng chuyến xe chở lá dong xanh mướt nối nhau cập bến; trong sân, gạo nếp trắng tinh, đỗ xanh vàng ươm được chuẩn bị sẵn sàng. Trong mỗi nhà, người già, trẻ nhỏ, thanh niên cùng tất bật, mỗi người một việc. Không khí lao động khẩn trương nhưng ấm cúng, bởi với người dân nơi đây, mỗi chiếc bánh chưng làm ra không chỉ là sản phẩm hàng hóa mà còn là kết tinh của nghề truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Cả làng đỏ lửa

Tại xã Hùng Việt, tỉnh Phú Thọ, theo các bậc cao niên trong làng, nghề làm bánh chưng ở Cát Trù đã có lịch sử lâu đời, gắn liền với truyền thuyết Lang Liêu dâng bánh chưng, bánh giầy lên Vua Hùng. Trải qua bao thăng trầm của thời gian, dù đời sống hiện đại có nhiều đổi thay, nhưng mỗi độ Tết đến, Xuân về, nghề làm bánh chưng nơi đây lại “hồi sinh” mạnh mẽ. Cả làng như một xưởng sản xuất thu nhỏ, mỗi ngày cung ứng ra thị trường hàng nghìn chiếc bánh, phục vụ người tiêu dùng trong và ngoài tỉnh.

Những tàu lá dong xanh mướt, được tuyển chọn cẩn thận, góp phần giữ trọn hương vị truyền thống cho chiếc bánh chưng đất Tổ mỗi độ xuân về.

Những tàu lá dong xanh mướt, được tuyển chọn cẩn thận, góp phần giữ trọn hương vị truyền thống cho chiếc bánh chưng đất Tổ mỗi độ xuân về.

Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của thị trường, nhiều cơ sở sản xuất tại xã Hùng Việt đã chú trọng xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng sản phẩm. Tiêu biểu có cơ sở bánh chưng Chính Ảnh (khu Phú Cát) hay Hợp tác xã Nông Thương Đất Tổ (khu Thượng Cát). Dù mỗi đơn vị có cách làm và hướng đi riêng, song đều chung mục tiêu giữ trọn hương vị bánh chưng truyền thống, đồng thời đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Tại cơ sở bánh chưng Chính Ảnh, xã Hùng Việt những ngày cận Tết, bếp củi và nồi luộc điện hoạt động hết công suất. Từ sáng sớm, tiếng dao thái thịt, tiếng vo gạo, xếp lá dong đã rộn vang khắp xóm. Ngày thường, cơ sở gói khoảng 700 chiếc bánh; riêng cao điểm giáp Tết, sản lượng tăng lên 4.000–5.000 chiếc/ngày. Bánh làm ra đến đâu, được khách đặt lấy hoặc xe đến chở đi ngay đến đó để kịp cung ứng cho các cửa hàng, siêu thị.

Chị Nguyễn Thị Minh Ảnh (giữa), người nhiều năm tham gia Hội thi gói bánh chưng tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng, luôn tự hào gìn giữ nghề truyền thống của quê hương.

Chị Nguyễn Thị Minh Ảnh (giữa), người nhiều năm tham gia Hội thi gói bánh chưng tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng, luôn tự hào gìn giữ nghề truyền thống của quê hương.

Chị Nguyễn Thị Minh Ảnh, chủ cơ sở cho biết, nguyên liệu làm bánh chưng Cát Trù không khác nhiều so với các vùng quê khác, song điểm khác biệt nằm ở khâu lựa chọn nguyên liệu và kỹ thuật chế biến. Gạo phải là nếp cái hoa vàng hoặc nếp nhung, hạt đều, dẻo, thơm; đỗ xanh là đỗ gié, được ngâm, đãi sạch, đồ chín kỹ để nhân bánh bùi mà không khô; thịt lợn ba chỉ hoặc nạc vai tươi, ướp vừa tay để khi chín, nhân bánh ngậy mà không ngán.

Khâu gói bánh đòi hỏi sự khéo léo và kinh nghiệm. Bánh phải được gói chặt tay, đều nếp để khi luộc, gạo “rền”, bánh vuông vắn, sắc cạnh. Lá dong được chọn kỹ, không non, không già, giúp bánh sau khi luộc có màu xanh tươi, không ám vàng. Dù không dùng khuôn, bánh chưng Cát Trù vẫn được nhiều thực khách đánh giá cao bởi hình thức đẹp và hương vị đậm đà.

Không chỉ phục vụ thị trường Tết, bánh chưng Cát Trù nhiều năm liền được chọn làm lễ vật trong các dịp trọng đại, đặc biệt là Giỗ Tổ Hùng Vương. Với người làm nghề, đó vừa là niềm tự hào, vừa là trách nhiệm giữ gìn những chuẩn mực cao nhất cho từng chiếc bánh.

Bảo tồn di sản gắn với đổi mới sản phẩm

Nghề làm bánh chưng ở Cát Trù, xã Hùng Việt, đã có từ lâu đời, trở thành nét văn hóa đặc trưng mỗi dịp xuân về trên đất Tổ.

Nghề làm bánh chưng ở Cát Trù, xã Hùng Việt, đã có từ lâu đời, trở thành nét văn hóa đặc trưng mỗi dịp xuân về trên đất Tổ.

Nếu cơ sở Chính Ảnh tiêu biểu cho việc gìn giữ phương thức làm bánh chưng truyền thống, thì Hợp tác xã Nông Thương Đất Tổ lại mở ra hướng đi mới khi kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản và đổi mới sản phẩm. Với thương hiệu “Bánh chưng Đất Tổ” đạt chuẩn OCOP 4 sao, sản phẩm của hợp tác xã ngày càng khẳng định vị thế, được thị trường trong và ngoài tỉnh đón nhận.

Giám đốc Hợp tác xã Phạm Xuân Hiếu cho biết, bên cạnh dòng bánh chưng truyền thống, đơn vị còn phát triển sản phẩm bánh chưng chay theo phương pháp thực dưỡng. Công thức được điều chỉnh nhằm phù hợp với xu hướng ăn uống lành mạnh của người tiêu dùng hiện đại, song vẫn giữ tinh thần bánh chưng cổ truyền. Nhân bánh là sự kết hợp của các loại đậu và hạt tự nhiên; gạo nếp được ngâm với nước rau ngót tạo màu xanh dịu, giúp bánh dễ ăn, không gây nóng.

Song song với bếp củi đỏ lửa, cơ sở sản xuất Chính Ảnh đã đầu tư hệ thống nồi điện hiện đại để nấu bánh và chế biến đỗ xanh, đáp ứng nhu cầu thị trường trong dịp cao điểm.

Song song với bếp củi đỏ lửa, cơ sở sản xuất Chính Ảnh đã đầu tư hệ thống nồi điện hiện đại để nấu bánh và chế biến đỗ xanh, đáp ứng nhu cầu thị trường trong dịp cao điểm.

Sự sáng tạo này không làm mất đi bản sắc, mà góp phần mở rộng “đời sống” cho chiếc bánh chưng truyền thống trong bối cảnh mới. Hiện nay, bánh chưng Đất Tổ không chỉ có mặt tại Phú Thọ, Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh mà còn theo chân nhiều người Việt ra nước ngoài, trở thành món quà Tết gửi gắm nỗi nhớ quê hương.

Đáng chú ý, Hợp tác xã còn xây dựng không gian trải nghiệm làm bánh chưng, tổ chức các hoạt động gói bánh, giao lưu với nghệ nhân làng nghề. Tại đây, du khách và học sinh có thể trực tiếp tham gia các công đoạn làm bánh, từ xếp lá, vo gạo đến nhóm bếp củi, luộc bánh. Những trải nghiệm này không chỉ mang giá trị du lịch mà còn góp phần truyền dạy văn hóa truyền thống một cách sinh động.

Bánh sau khi để nguội được hút chân không, bảo đảm thời gian bảo quản lâu hơn và thuận tiện vận chuyển tới các tỉnh, thành xa.

Bánh sau khi để nguội được hút chân không, bảo đảm thời gian bảo quản lâu hơn và thuận tiện vận chuyển tới các tỉnh, thành xa.

Không riêng Cát Trù, xã Hùng Việt những ngày áp Tết, các làng nghề làm bánh chưng, bánh giầy trên địa bàn tỉnh Phú Thọ như phường Vân Phú, Thanh Miếu… cũng liên tục đỏ lửa, mỗi ngày cung ứng ra thị trường hàng nghìn sản phẩm, tạo việc làm cho nhiều lao động địa phương. Với bí quyết gia truyền và niềm say mê giữ nghề, các làng nghề này đã được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Đặc biệt, sản phẩm bánh chưng Đất Tổ (xã Hùng Việt) đã được Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam chứng nhận lọt Top 121 món ẩm thực Việt Nam tiêu biểu năm 2023, khẳng định vị thế của bánh chưng Phú Thọ trong bản đồ ẩm thực cả nước.

Bánh chưng của Hợp tác xã Nông thương Đất Tổ được nấu liên tục từ 10 - 12 giờ bằng bếp củi truyền thống, sau đó ép khuôn cẩn thận để giữ dáng vuông vức, chắc tay.

Bánh chưng của Hợp tác xã Nông thương Đất Tổ được nấu liên tục từ 10 - 12 giờ bằng bếp củi truyền thống, sau đó ép khuôn cẩn thận để giữ dáng vuông vức, chắc tay.

Giữa nhịp sống hiện đại, dù bánh chưng công nghiệp ngày càng phổ biến, nhưng với nhiều người tiêu dùng, bánh chưng làng nghề vẫn là lựa chọn ưu tiên mỗi dịp Tết đến. Bởi đó không chỉ là món ăn, mà còn là ký ức, là sợi dây kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa những giá trị truyền thống với nhịp sống hôm nay. Và từ những làng nghề như Cát Trù (xã Hùng Việt), làng Xốm (phường Vân Phú)… hồn Tết Việt vẫn được gìn giữ, lan tỏa qua từng mùa Xuân nối tiếp trên quê hương Đất Tổ Hùng Vương.

Có thể bạn quan tâm

Tuần tra song phương trên biên giới Việt - Lào

Tuần tra song phương trên biên giới Việt - Lào

Ngày 25/6, Đồn Biên phòng Hướng Phùng (Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị) phối hợp với Đại đội Biên phòng 320 và Đại đội Biên phòng 321 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Savannakhet (Lào) tổ chức tuần tra song phương trên đoạn biên giới từ mốc quốc giới 593 đến mốc 594; từ mốc 597 đến mốc 598.

Bồi dưỡng cán bộ dân tộc thiểu số đáp ứng yêu cầu tình hình mới

Bồi dưỡng cán bộ dân tộc thiểu số đáp ứng yêu cầu tình hình mới

Là địa phương có trên 60% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, Lào Cai xác định đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong nâng cao hiệu quả công tác quản lý, vận động nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Tạo sức bật cho thương hiệu chè Tủa Chùa, Điện Biên

Tạo sức bật cho thương hiệu chè Tủa Chùa, Điện Biên

Gắn bó với đời sống của đồng bào dân tộc từ nhiều thế hệ, chè Tủa Chùa (Điện Biên) không chỉ là sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa vùng cao; giờ đây còn là cây trồng chủ lực, tạo nguồn thu nhập ổn định và góp phần phát triển kinh tế địa phương.

Đắk Lắk khởi công loạt nhà máy sản xuất công nghiệp giá trị gia tăng cao

Đắk Lắk khởi công loạt nhà máy sản xuất công nghiệp giá trị gia tăng cao

Sáng 25/6, tại Khu công nghiệp Hòa Hiệp 1 (phường Hòa Hiệp, tỉnh Đắk Lắk), Ban Quản lý Khu kinh tế Phú Yên tổ chức Lễ khởi công 3 dự án sản xuất công nghiệp mới gồm: Nhà máy sản xuất phân bón Agrilong - Green World, Nhà máy chế biến thực phẩm đóng hộp Bá Hải, Nhà máy sản xuất sơ mi rơ-moóc và phụ tùng Kotinochi Phú Yên... Đây là các dự án đã được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương đầu tư của đơn vị: Công ty CP Hoàng Long Vina, Công ty CP Bá Hải và Công ty CP Kotinochi.

Chuyển đổi số tạo động lực nâng tầm sản phẩm OCOP

Chuyển đổi số tạo động lực nâng tầm sản phẩm OCOP

Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đang trở thành động lực quan trọng để các xã Lạc Lương và Yên Trị, tỉnh Phú Thọ (trước đây là vùng Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình cũ) mở ra cơ hội phát huy hiệu quả tiềm năng, lợi thế nâng cao giá trị sản phẩm đặc trưng và sức cạnh tranh trong chuyển đổi số và hội nhập kinh tế.

Hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ người hoạt động kháng chiến trước 20/7

Hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ người hoạt động kháng chiến trước 20/7

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tỉnh Quảng Ngãi đang tập trung toàn lực, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị từ cấp tỉnh đến cấp xã nhằm đẩy nhanh tiến độ xóa nhà tạm, nhà dột nát cho con đẻ của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học.

Cao Bằng cấp phát hơn 1.560 tấn gạo hỗ trợ người dân

Cao Bằng cấp phát hơn 1.560 tấn gạo hỗ trợ người dân

Từ ngày 17-30/6, các xã, phường trên địa bàn tỉnh Cao Bằng triển khai cấp phát 1.568 tấn gạo từ nguồn dự trữ quốc gia để hỗ trợ người dân trong thời kỳ giáp hạt năm 2026. Đối tượng thụ hưởng là các hộ nghèo, hộ cận nghèo và gia đình có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn, với mức hỗ trợ 15 kg gạo/người.

Phát triển kinh tế tầm thấp: Mở đường cho một lĩnh vực mới

Phát triển kinh tế tầm thấp: Mở đường cho một lĩnh vực mới

Với địa hình chia cắt, nhiều khu vực cách xa trung tâm hàng chục km, Điện Biên từ lâu đối mặt với bài toán chi phí vận chuyển cao và khả năng tiếp cận dịch vụ còn hạn chế ở vùng sâu, vùng xa. Đây cũng là lý do tỉnh được lựa chọn để triển khai một mô hình thử nghiệm mới: Phát triển kinh tế tầm thấp bằng phương tiện bay không người lái (UAV).

Biên cương vững chãi từ những cụm dân cư

Biên cương vững chãi từ những cụm dân cư

Từ chủ trương mang tính chiến lược của Đảng, Nhà nước, các cụm, điểm dân cư liền kề chốt dân quân biên giới trên địa bàn Tây Ninh đang phát huy hiệu quả rõ nét.

Người uy tín - điểm tựa của bản làng nơi biên giới

Người uy tín - điểm tựa của bản làng nơi biên giới

Ngày 23/6, UBND tỉnh Lai Châu tổ chức Chương trình “Điểm tựa của bản làng” năm 2026 nhằm tôn vinh và tri ân trưởng bản, người có uy tín tiêu biểu khu vực biên giới của tỉnh. Hoạt động thể hiện sự ghi nhận đối với những cá nhân đã và đang đóng góp quan trọng trong xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn bản sắc văn hóa và bảo vệ chủ quyền biên giới quốc gia.

Khai mạc Giải vô địch Kun Khmer các đội mạnh toàn quốc 2026

Khai mạc Giải vô địch Kun Khmer các đội mạnh toàn quốc 2026

Tối 22/6, tại Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật tỉnh Tây Ninh (phường Tân Ninh), Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tây Ninh phối hợp Cục Thể dục Thể thao Việt Nam tổ chức Lễ khai mạc Giải vô địch Kun Khmer các đội mạnh toàn quốc năm 2026. 

Đưa công nghệ số về thôn, bản biên giới

Đưa công nghệ số về thôn, bản biên giới

Từ cửa khẩu quốc tế hiện đại đến các thôn bản vùng sâu, vùng xa nơi biên cương xứ Lạng, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi phương thức quản lý, sản xuất và đời sống của người dân.

Người dân thuận lòng sắp xếp thôn, tổ dân phố

Người dân thuận lòng sắp xếp thôn, tổ dân phố

Các địa phương ở tỉnh Lào Cai đang tập trung triển khai việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, tổ dân phố. Việc sắp xếp nhận được sự quan tâm, đồng thuận của nhân dân trên cơ sở các yếu tố về dân số, diện tích, đặc điểm kinh tế - xã hội, văn hóa và lịch sử của từng địa phương.

Nguồn vốn ưu đãi tiếp sức nông dân phát triển mô hình hiệu quả

Nguồn vốn ưu đãi tiếp sức nông dân phát triển mô hình hiệu quả

Nhờ nguồn vốn tín dụng chính sách xã hội, nhiều nông dân ở tỉnh Vĩnh Long mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, phát triển các mô hình sản xuất hiệu quả, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Không chỉ tạo sinh kế cho từng hộ gia đình, nguồn vốn ưu đãi còn góp phần hình thành các mô hình kinh tế tập thể, thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn và giảm nghèo bền vững.

Xây dựng thế trận biên phòng vững chắc từ hoạt động an sinh

Xây dựng thế trận biên phòng vững chắc từ hoạt động an sinh

Ngày 21/6, các đơn vị thuộc Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, các nhà hảo tâm và tổ chức đoàn thể triển khai nhiều hoạt động an sinh xã hội thiết thực, hướng về người nghèo, gia đình chính sách và học sinh có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn khu vực biên giới biển.

Rộn ràng Ngày hội hái Lê vùng cao Lai Châu

Rộn ràng Ngày hội hái Lê vùng cao Lai Châu

Sáng 20/6, UBND phường Tân Phong (Lai Châu) tổ chức Ngày hội hái lê trong không khí rộn ràng của mùa quả chín. Đây là sự kiện ý nghĩa, không chỉ mở ra không gian văn hóa, du lịch trải nghiệm sinh động mà còn là "cầu nối" đưa thương hiệu quả lê của địa phương đến gần hơn với người tiêu dùng trên khắp mọi miền Tổ quốc.

Cán bộ cơ sở - chìa khóa vận hành bộ máy mới

Cán bộ cơ sở - chìa khóa vận hành bộ máy mới

Sau khi hoàn thành việc sắp xếp đơn vị hành chính và đưa mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đi vào hoạt động, yêu cầu đặt ra không chỉ là tổ chức lại bộ máy mà còn phải xây dựng đội ngũ đủ năng lực để bộ máy mới vận hành hiệu quả.