Sau hơn hai tháng triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hoạt động của bộ máy 69 xã, phường tại tỉnh Hà Tĩnh bước đầu đi vào nền nếp, khẳng định tính đúng đắn của chủ trương này. Tuy nhiên, tại nhiều xã, phường, tình trạng thiếu hụt cán bộ chuyên môn đang trở thành "nút thắt", đòi hỏi những giải pháp kịp thời, đồng bộ để bảo đảm hiệu quả công việc cũng như phục vụ nhân dân.

Áp lực lớn do thiếu nhân lực

Xã Thiên Cầm có nhiều tiềm năng, lợi thế về du lịch, dịch vụ, thu hút đầu tư. Tuy nhiên, tình trạng thiếu hụt nhân lực đang ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của bộ máy chính quyền. Theo khung định biên được giao, xã đang thiếu 13 cán bộ, công chức, trong đó riêng khối chính quyền thiếu tới 9 cán bộ chuyên môn.

Chị Nguyễn Thị Hạnh, công chức Phòng Kinh tế thuộc UBND xã cho hay, lĩnh vực phụ trách chính của chị là nông nghiệp, nhưng việc phải kiêm nhiệm thêm lĩnh vực xây dựng, quy hoạch khiến khối lượng và áp lực công việc tăng cao. Cùng với đó, việc thiếu hụt kiến thức, kinh nghiệm chuyên môn ở lĩnh vực mới cũng dẫn đến khó khăn trong phân bổ thời gian và khó đạt kết quả tốt nhất.

Ông Phạm Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Thiên Cầm chia sẻ: "Mỗi cán bộ, công chức phải kiêm nhiều phần việc, thậm chí trái chuyên môn đào tạo. Điều này gây khó khăn lớn trong công tác tham mưu, làm giảm chất lượng và hiệu quả triển khai nhiệm vụ cho đội ngũ cán bộ ở cơ sở".

Không chỉ ở Thiên Cầm, xã Kỳ Thượng (có diện tích lớn thứ tư toàn tỉnh Hà Tĩnh) cũng đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng. Sau ngày 1/7/2025, xã đã có 11 cán bộ, công chức xin nghỉ theo chế độ, tổng số cán bộ, công chức còn thiếu lên tới 14 người. Nhiều lĩnh vực quan trọng như lâm nghiệp, xây dựng, giao thông, quy hoạch, công nghệ thông tin, y tế… không có cán bộ phụ trách.

Tại Trung tâm phục vụ hành chính công xã Kỳ Thượng, do người dân chưa quen với việc nộp hồ sơ trực tuyến, cán bộ vừa tiếp nhận hồ sơ, vừa hướng dẫn, thậm chí làm thay, khiến thời gian xử lý kéo dài. Bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phó Giám đốc Trung tâm phục vụ hành chính công xã cho biết: "Khối lượng công việc quá nhiều, trong khi nhân lực hạn chế. Hiện, trung tâm còn thiếu 3 biên chế so với định biên. Dù vậy, chúng tôi vẫn nỗ lực thực hiện với phương châm phục vụ tốt nhất cho người dân, đồng thời hướng đến mục tiêu chuyển đổi số, xây dựng nền hành chính hiện đại".

Ông Nguyễn Cao Cường, Chủ tịch UBND xã Kỳ Thượng cho biết: "Khối chính quyền hiện thiếu 8 biên chế so với khung quy định. Đội ngũ hiện có vừa thiếu, vừa yếu, đặc biệt ở các lĩnh vực như kinh tế, khoa học, công nghệ thông tin. Đây thực sự là bài toán khó trong quá trình điều hành, tổ chức thực hiện nhiệm vụ".

Sớm tháo gỡ "nút thắt"

Theo đánh giá, khối lượng công việc tại cấp xã sau sáp nhập tăng cao hơn nhiều so với trước đây. Ngoài hơn 1.000 nhiệm vụ từ cấp huyện cũ chuyển về, các xã còn được giao thực hiện thêm nhiều nội dung mới liên quan đến phân cấp, phân quyền. Trong khi đó, lực lượng cán bộ bổ sung chưa đáp ứng được yêu cầu, dẫn đến tình trạng quá tải và ảnh hưởng đến chất lượng phục vụ.

Ở nhiều nơi, lãnh đạo xã phải trực tiếp xử lý công việc sự vụ thay cho cán bộ chuyên môn. Điều này không chỉ gây áp lực lớn cho đội ngũ quản lý mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng công việc, nhất là các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến quyền lợi của người dân và doanh nghiệp.

Trước thực trạng này, lãnh đạo các địa phương đã đưa ra nhiều kiến nghị, đề xuất. Theo ông Phạm Văn Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Thiên Cầm, giải pháp cấp thiết là cần có cơ chế điều động, biệt phái cán bộ từ cấp trên về cơ sở, đặc biệt ở các lĩnh vực then chốt như quy hoạch, tài chính, công nghệ thông tin, y tế. Bên cạnh đó, tỉnh cũng cần cho phép xã được hợp đồng cán bộ chuyên môn trong thời gian chờ tuyển dụng chính thức.

Ông Nguyễn Cao Cường, Chủ tịch UBND xã Kỳ Thượng nhấn mạnh: "Các cấp, ngành cần quan tâm luân chuyển, biệt phái cán bộ về các xã vùng khó khăn; cần có cơ chế để tổ chức thi tuyển, hợp đồng lao động là con em địa phương nhằm tạo tính ổn định lâu dài. Bên cạnh đó, việc tập huấn, đào tạo, nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ chuyên môn cũng rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu thực tiễn".

Các địa phương cũng kiến nghị tỉnh tiếp tục rà soát, điều chỉnh thủ tục hành chính theo hướng tinh gọn, phù hợp với thực tiễn vận hành; có chế độ, chính sách hỗ trợ phù hợp để cán bộ yên tâm công tác lâu dài tại cơ sở.

Theo báo cáo của Sở Nội vụ, Hà Tĩnh hiện có 26 xã, phường thừa công chức; 32 xã, phường thiếu công chức chuyên môn, tập trung trên nhiều lĩnh vực khác nhau; có 11 xã, phường có đủ cán bộ công chức. Để giải quyết bài toán thừa, thiếu công chức, vừa qua, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã có văn bản chỉ đạo về cử cán bộ, công chức, viên chức biệt phái đến các đơn vị hành chính cấp xã.

UBND tỉnh Hà Tĩnh giao UBND xã, phường phối hợp Đảng ủy cấp xã thực hiện biệt phái, điều động cán bộ, công chức xã từ khối Đảng, Mặt trận Tổ quốc có chuyên ngành, kinh nghiệm phù hợp để tăng cường thực hiện nhiệm vụ khối chính quyền trong nội bộ cấp xã; rà soát, đề xuất, tiếp nhận, bố trí người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã (nguyên là cán bộ, công chức dôi dư do sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã giai đoạn 2023-2025) vào làm cán bộ, công chức cấp xã ở những đơn vị còn thiếu biên chế.

UBND tỉnh giao các sở, ban, ngành, đơn vị sự nghiệp cấp tỉnh rà soát, lập danh sách cán bộ, thông tin chuyên ngành đào tạo, vị trí việc làm và phòng, đơn vị đang bố trí để cử biệt phái cán bộ, công chức, viên chức các chuyên ngành quản lý đất đai, xây dựng, công nghệ thông tin, kế toán – tài chính, luật, giáo dục và đào tạo… tới cơ sở.

Theo đó, UBND tỉnh yêu cầu các sở: Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng, Tài chính, Khoa học và Công nghệ, Giáo dục và Đào tạo mỗi đơn vị cử tối thiểu 3 công chức, viên chức; Thanh tra tỉnh cử tối thiểu 5 công chức; các sở còn lại mỗi sở cử tối thiểu 1 công chức hoặc viên chức; các đơn vị sự nghiệp cấp tỉnh cử tối thiểu 1 viên chức/đơn vị sự nghiệp.

Bà Phan Hiền Anh, Phó Trưởng Phòng Công chức - Viên chức, Sở Nội vụ tỉnh Hà Tĩnh cho biết, hiện nay, các sở, ngành đã gửi danh sách các công chức, viên chức cử đi biệt phái ở cấp xã, đơn vị đang tổng hợp để trình UBND tỉnh. Dự kiến việc đi biệt phái sẽ được thực hiện trong tháng 9/2025. Ngoài ra, tỉnh cũng tiến hành rà soát và điều động các công chức từ xã thừa sang xã thiếu một cách phù hợp; hiện đã điều động được 9 công chức từ nơi thừa sang nơi thiếu. Cùng với đó, tỉnh Hà Tĩnh cũng chỉ đạo UBND cấp xã chủ động tìm nguồn công chức để thu hút; khi Trung ương có quy định cụ thể về khung biên chế và vị trí việc làm của cấp xã, tỉnh sẽ chỉ đạo rà soát, tổ chức tuyển dụng theo quy định đối với các xã còn thiếu./.