Khẩn trương tháo gỡ các điểm nghẽn, tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu nông sản, trước mắt là đối với mặt hàng sầu riêng của khu vực Tây Nguyên. Không được để nông sản của người dân đến vụ thu hoạch nhưng bị ùn ứ, không xuất khẩu được do những bất cập trong cơ chế quản lý, sự chậm trễ trong cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, hoạt động kiểm nghiệm hoặc do thủ tục hành chính còn rườm rà.
Đây là yêu cầu của Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng tại cuộc họp với một số bộ, ngành, cơ quan liên quan về tháo gỡ khó khăn trong xuất khẩu nông sản, chiều 8/7, tại trụ sở Chính phủ.
Cắt giảm thời gian giải quyết thủ tục hành chính
Báo cáo tại cuộc họp về sự cần thiết sửa đổi Nghị định số 38/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định về nhập khẩu cây mang theo bầu đất và mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, đây là yêu cầu hết sức cấp bách nhằm tháo gỡ một trong những điểm nghẽn trong công tác cấp mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói đang ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xuất khẩu nông sản, đặc biệt là mặt hàng sầu riêng đang bước vào chính vụ.
Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, quá trình triển khai Nghị định số 38/2026/NĐ-CP thời gian qua cho thấy, một số quy định chưa phù hợp với thực tiễn sản xuất hiện nay, gây khó khăn trong việc cấp mã số vùng trồng, kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ, gia tăng chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp...
Vì vậy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất sửa đổi nghị định theo hướng ứng dụng công nghệ số nhằm đơn giản hóa tối đa thủ tục, rút ngắn thời gian xử lý, tăng cường phân cấp, ứng dụng công nghệ số và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, vừa tạo thuận lợi cho sản xuất, xuất khẩu, vừa vẫn bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước và đáp ứng đầy đủ yêu cầu của các thị trường nhập khẩu.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định số 38/2026/NĐ-CP là tập trung rà soát, đơn giản hóa toàn bộ trình tự, thủ tục cấp mới và cấp lại mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói. Mục tiêu nhằm cắt giảm thời gian giải quyết thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý thông qua hệ thống dữ liệu số.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất cải cách mạnh mẽ quy trình cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói theo hướng thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử. Khi đó, người dân và doanh nghiệp chỉ cần kê khai hồ sơ trực tuyến, không còn phải nộp hồ sơ giấy như trước. Một số giải pháp đưa ra nhằm rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục; vừa làm rõ trách nhiệm của chính quyền địa phương trong công tác quản lý.
Quan trọng hơn, mô hình mới chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm, vừa bảo đảm yêu cầu quản lý, vừa tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp - Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh.
Tạo cơ sở pháp lý triển khai ngay giải pháp cấp bách
Liên quan đến lộ trình sửa đổi Nghị định số 38/2026/NĐ-CP, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất thực hiện theo trình tự, thủ tục rút gọn, đồng thời vẫn bảo đảm việc đánh giá tác động, lấy ý kiến các đối tượng chịu tác động được thực hiện đầy đủ, thực chất và nghiêm túc; mục tiêu hoàn thành việc sửa đổi Nghị định ngay trong tháng 9/2026.
Tuy nhiên, theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, nếu chờ đến khi Nghị định sửa đổi được ban hành thì sẽ không đáp ứng yêu cầu thực tiễn, bởi chỉ khoảng nửa tháng nữa những lô sầu riêng đầu tiên của Đắk Lắk sẽ xuất khẩu và vào đợt cao điểm; mùa vụ sẽ kết thúc vào khoảng giữa tháng 9/2026.
Xuất phát từ yêu cầu cấp bách đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiến nghị Chính phủ ban hành nghị quyết quy định đơn giản hóa thủ tục hành chính về mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói để tạo cơ sở pháp lý triển khai ngay các giải pháp cấp bách, trong khi chờ nghị định sửa đổi hoàn tất. Nghị quyết này sẽ tập trung sửa đổi căn bản phương thức cấp mã số, đơn giản hóa biểu mẫu; giảm tối đa hồ sơ, thủ tục nhưng vẫn bảo đảm đầy đủ các thông tin cần thiết phục vụ công tác quản lý và truy xuất nguồn gốc.
Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, nghị quyết được ban hành sẽ là cơ sở pháp lý để triển khai đồng bộ quy trình mới, tạo chuyển biến rõ nét trong công tác cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói, góp phần tháo gỡ kịp thời những khó khăn, vướng mắc cho hoạt động xuất khẩu nông sản trong giai đoạn cao điểm hiện nay.
Thảo luận tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Nghị định số 38/2026/NĐ-CP và ban hành nghị quyết quy định đơn giản hóa thủ tục hành chính nhằm kịp thời tháo gỡ những vướng mắc đang ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu nông sản.
Đại diện một số bộ, ngành cho rằng, trọng tâm hiện nay không phải là thiếu thị trường tiêu thụ mà là nâng cao năng lực kiểm soát chất lượng, đáp ứng các yêu cầu ngày càng chặt chẽ của nước nhập khẩu. Trong khi đó, yêu cầu đặt ra là cần tăng cường phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương trong quản lý hoạt động xuất nhập khẩu nông sản, nhất là đối với mặt hàng sầu riêng, nhằm bảo đảm chất lượng, giữ vững uy tín nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế...
Kiểm soát chất lượng nông sản theo hướng công khai, minh bạch
Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp. Ảnh: Minh Đức/TTXVN
Ghi nhận các ý kiến phát biểu tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá, thời gian qua xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tiếp tục là điểm sáng của nền kinh tế. 6 tháng đầu năm 2026, ngành Nông nghiệp và Môi trường có kết quả tăng trưởng tích cực, tạo động lực quan trọng cho tăng trưởng chung của đất nước. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được vẫn còn một số tồn tại, hạn chế, vướng mắc, nhất là trong hoạt động xuất khẩu nông sản liên quan đến cơ chế, thủ tục. Nhiều bất cập phát sinh từ việc thực hiện Nghị định số 38/2026/NĐ-CP.
Phó Thủ tướng nhất trí với việc thực hiện trình tự, thủ tục rút gọn để sửa đổi Nghị định số 38/2026/NĐ-CP, phấn đấu hoàn thành việc sửa đổi toàn diện trong tháng 9/2026.
Tuy nhiên, để kịp thời tháo gỡ những khó khăn trước mắt đối với hoạt động xuất khẩu nông sản, đặc biệt trong bối cảnh sầu riêng đang bước vào chính vụ, Phó Thủ tướng thống nhất chủ trương xây dựng Nghị quyết của Chính phủ về đơn giản hóa thủ tục hành chính đối với mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương tiếp thu đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành tại cuộc họp, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, trình Chính phủ xem xét, ban hành chậm nhất vào ngày 15/7. Đồng thời, rà soát toàn bộ quy trình, quy định liên quan đến việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, cơ sở kiểm nghiệm, kiểm dịch và truy xuất nguồn gốc nông sản; kịp thời sửa đổi nội dung còn chồng chéo, bất cập hoặc không phù hợp thực tiễn.
Đơn giản hóa thủ tục phải đi đôi với nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm kiểm soát tốt chất lượng hàng hóa và giữ vững niềm tin của các thị trường nhập khẩu - Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Sau khi nghị quyết được ban hành, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND các địa phương phát động đợt cao điểm triển khai trong thời gian 30 ngày nhằm hỗ trợ việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.
Trong 30 ngày này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thành lập các tổ công tác trực tiếp xuống địa phương để phối hợp rà soát, hướng dẫn xử lý việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói, cơ sở kiểm nghiệm; đồng thời đánh giá nhu cầu về nhân lực, đề xuất phương án xử lý các tình huống phát sinh. Kế hoạch triển khai phải được xây dựng cụ thể đến từng địa phương, từng đầu mối, bảo đảm rõ nhiệm vụ, rõ trách nhiệm và quyết tâm hoàn thành trong thời gian cao điểm.
Các địa phương, đặc biệt là các tỉnh Tây Nguyên, chịu trách nhiệm trực tiếp trong công tác quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói và cơ sở kiểm nghiệm trên địa bàn. Chủ tịch UBND cấp tỉnh phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện, bảo đảm việc cấp mã số được triển khai kịp thời, đúng quy định, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu.
Đối với Bộ Công Thương, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành trong việc theo dõi, cập nhật thông tin thị trường, nhất là những quy định mới của các thị trường nhập khẩu như Trung Quốc, Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc; tăng cường công tác cảnh báo sớm để các địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp chủ động thích ứng với những thay đổi về chính sách của thị trường nhập khẩu.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Ngoại giao và Bộ Công Thương tiếp tục đẩy mạnh công tác mở cửa, đa dạng hóa và mở rộng thị trường xuất khẩu nông sản, đặc biệt đối với mặt hàng sầu riêng của khu vực Tây Nguyên. Việc mở rộng thị trường phải gắn với nâng cao chất lượng sản phẩm, bảo đảm đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn, quy định của nước nhập khẩu, góp phần tiêu thụ ổn định nông sản cho người dân.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật nhằm tăng cường kiểm soát chất lượng nông sản theo hướng công khai, minh bạch, đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển xuất khẩu nông sản bền vững./.
