Làng khăn xếp “độc nhất” miền Bắc tất bật vào vụ Tết

Công đoạn vẽ, trang trí hoạ tiết cho khăn xếp là công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo tay từ người thợ. Ảnh: Công Luật-TTXVN
Công đoạn vẽ, trang trí hoạ tiết cho khăn xếp là công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo tay từ người thợ. Ảnh: Công Luật-TTXVN

Làng Giáp Nhất, thị trấn Nam Giang, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định được biết đến là nơi duy nhất ở miền Bắc có nghề truyền thống làm khăn xếp. Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, đến nay, nghề vẫn được lưu truyền và phát triển. Cuối năm cũng là lúc làng nghề bận rộn nhất với nhiều đơn hàng phục vụ thị trường Tết và những lễ hội đầu năm.

Làng khăn xếp “độc nhất” miền Bắc tất bật vào vụ Tết ảnh 1Thời điểm này, làng nghề khăn xếp Giáp Nhất tất bật sản xuất hàng phục vụ nhu cầu thị trường trong lễ cưới hỏi và các lễ hội đầu năm. Ảnh: Công Luật-TTXVN

Hình ảnh áo the, khăn xếp trong lễ hội, đám cưới, mừng thọ từ lâu trở thành nét văn hóa đặc trưng của dân tộc. Nếu như áo the được sản xuất rộng rãi tại miền Bắc, khăn xếp chỉ sản xuất ở làng Giáp Nhất. Theo các cụ cao niên, làng khăn xếp hoạt động nhộn nhịp nhất vào thế kỷ XIX, khi ấy mỗi nhà đều sở hữu nhiều khuôn để làm khăn. Từ sau năm 1950, do cuộc sống khó khăn, sản phẩm làm ra ít tiêu thụ được, người dân dần bỏ nghề. Từ năm 1990, nhu cầu thị trường tăng mạnh, người dân dần quay lại với nghề truyền thống.

Anh Đoàn Văn Thủy, chủ cơ sở làm khăn xếp tại làng Giáp Nhất cho biết, khăn xếp có ba loại: Khăn dành cho nam, khăn dành cho nữ và loại khăn cả nam, nữ đều đội được. Khăn xếp truyền thống thường được làm bằng vải lụa với ba màu cơ bản là vàng, đỏ và đen. Số lượng vòng xếp từ 7-9, tùy thuộc độ tuổi cũng như giới tính của người sử dụng, điểm nhấn khăn xếp là hình chữ “nhân” với ý nghĩa tượng trưng cho nhân đức của con người.

Làng khăn xếp “độc nhất” miền Bắc tất bật vào vụ Tết ảnh 2Anh Đoàn Văn Hữu, người dân làng Giáp Nhất thực hiện công đoạn bọc vành ngoài khăn xếp. Ảnh: Công Luật-TTXVN

Để tạo ra một chiếc khăn xếp phải trải qua các công đoạn như: Cắt xốp, máy vải, quấn xếp, bọc vành ngoài, vẽ hoa văn… Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ và tập trung cao của người thợ. Đặc biệt, trong khâu quấn xếp, người thợ cần tập trung, cần mẫn, tỉ mỉ, chặt tay để các nếp không bị xô lệch. Một chiếc khăn xếp sau khi hoàn thành phải chắc chắn, độ dày các lớp đều nhau, cao độ của từng lớp hợp lý.

Chất liệu làm khăn trước đây là nhiễu, vải lượt, sa tanh. Cốt khăn được làm bằng giấy, thậm chí là cuốn rơm. Ngày nay, khăn xếp được làm bằng chất liệu tốt hơn như sa tanh bóng, phi, nhung, gấm... cốt khăn làm bằng mút xốp. Trước đây, khăn xếp chủ yếu được làm với duy nhất một màu đen cho đàn ông đội nhưng để thích ứng nhu cầu của xã hội, khăn xếp dần dần chuyển sang đủ các loại màu với mục đích sử dụng khác nhau: Khăn đen, khăn quàng dùng trong tế lễ (nam giới đội), khăn cô dâu, khăn chú rể, khăn biểu diễn, khăn tế, khăn hầu đồng.

Người làng Giáp Nhất bận rộn quanh năm với việc làm khăn xếp nhưng chỉ bán chạy nhất vào dịp cuối năm, tháng Ba và tháng Tám hàng năm, thời điểm diễn ra nhiều lễ hội. Trong thời gian này, nhân công của các cơ sở sản xuất phải làm thêm giờ, thậm chí làm cả đêm kịp giao cho khách hàng. Sản phẩm khăn xếp làm ra chủ yếu được đưa lên các đầu mối ở Hà Nội rồi xuất đi cả nước.

Ông Đoàn Thành Sơn, một trong những người đầu tiên mở xưởng làm khăn xếp tại làng Giáp Nhất chia sẻ, hiện cơ sở sản xuất của ông có khoảng 20 hộ nhận nguyên liệu về làm. Trung bình mỗi ngày, cơ sở sản sản xuất được khoảng 200 chiếc khăn xếp với nhiều loại khác nhau, mỗi chiếc có giá bán trên dưới 20.000 đồng, tùy từng loại, kích cỡ.

Loại khăn xếp cao cấp có giá lên đến 200.000 đồng/chiếc, tuy nhiên mặt hàng này chỉ làm theo yêu cầu của khách hàng.

Làng khăn xếp “độc nhất” miền Bắc tất bật vào vụ Tết ảnh 3Công đoạn vẽ, trang trí hoạ tiết cho khăn xếp là công đoạn đòi hỏi sự tỉ mỉ, khéo tay từ người thợ. Ảnh: Công Luật-TTXVN

Tại làng Giáp Nhất có khoảng 7 cơ sở làm khăn xếp lớn, tạo việc làm cho hàng trăm lao động địa phương. Các cơ sở thường thuê nhân công theo mô hình khoán sản phẩm, mỗi người chỉ làm chuyên một công đoạn, thu nhập tùy theo số lượng sản phẩm làm ra. Nhờ đó, nhân công có thể nhận nguyên liệu mang về nhà làm, tuy công việc lương không cao nhưng lại rất phù hợp với những người đã hết tuổi lao động.

Bà Nguyễn Thị Toàn, người dân làng Giáp Nhất chia sẻ, ngoài sản xuất nông nghiệp, bà thường xuyên nhận làm khăn xếp cho các cơ sở trong làng để kiếm thêm thu nhập. Công việc của bà là máy khăn xếp, thu nhập mỗi ngày dao động 100-150 nghìn đồng, tuy số tiền không nhiều nhưng công việc nhàn, chủ động thời gian làm những việc khác.

Làng khăn xếp “độc nhất” miền Bắc tất bật vào vụ Tết ảnh 4Công đoạn tạo khuôn làm khăn xếp của các nghệ nhân làng Giáp Nhất. Ảnh: Công Luật-TTXVN

Làng nghề làm khăn xếp Giáp Nhất đang đứng trước nhiều khó khăn, thách thức, giá một chiếc khăn không cao nên tiền công của người làm tương đối thấp. Mỗi ngày, trung bình một người làm nhận được 100-150 nghìn đồng, tùy số lượng thành phẩm. Mức thu nhập thấp là nguyên nhân khiến lớp trẻ của làng không còn quá mặn mà với nghề truyền thống.

Ông Bùi Văn Minh, Phó Chủ tịch UBND thị trấn Nam Giang cho biết, năm 2021, sản phẩm khăn xếp của làng nghề Giáp Nhất được UBND tỉnh công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao. Đây là sự ghi nhận những nỗ lực của người dân cũng như hiệu quả các sản phẩm của làng nghề trên thị trường, khuyến khích bà con tiếp tục sản xuất, giữ lửa nghề truyền thống.

Công Luật

Công Luật ((TTXVN))

Có thể bạn quan tâm

Kết nối nguồn lực, chung tay giảm nghèo

Kết nối nguồn lực, chung tay giảm nghèo

Tỉnh Phú Thọ tiếp tục huy động các nguồn lực xã hội để chăm lo cho hộ nghèo, cận nghèo và những hoàn cảnh khó khăn. Bên cạnh hỗ trợ nhà ở, sinh kế, học tập, việc rà soát từng trường hợp để có hình thức giúp đỡ phù hợp đang được chú trọng, nhằm bảo đảm chính sách an sinh đến đúng đối tượng, góp phần giảm nghèo bền vững.

HĐND tỉnh Lào Cai thông qua 23 nghị quyết quan trọng

HĐND tỉnh Lào Cai thông qua 23 nghị quyết quan trọng

Chiều 15/10, Hội đồng nhân dân tỉnh Lào Cai khóa XVII, nhiệm kỳ 2026 - 2031 tổ chức Kỳ họp thứ 6 (kỳ họp chuyên đề) và thông qua 23 nghị quyết quan trọng về phát triển kinh tế, xã hội cho những tháng còn lại của năm 2026.

Kết nối nguồn lực, đưa y tế và nhu yếu phẩm về vùng biên giới biển

Kết nối nguồn lực, đưa y tế và nhu yếu phẩm về vùng biên giới biển

Trong hai ngày 14 và 15/10/2026, tại phường Vĩnh Phước, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Cần Thơ phối hợp cùng chính quyền địa phương, các đơn vị đồng hành và Đoàn Y bác sĩ thiện nguyện thành phố Hồ Chí Minh tổ chức chương trình “Khám bệnh, chữa bệnh nhân đạo, cấp thuốc miễn phí và tặng quà từ thiện" cho người dân có hoàn cảnh khó khăn khu vực biên giới biển.

Trải nghiệm độc đáo trong mùa nước nổi miền Tây

Trải nghiệm độc đáo trong mùa nước nổi miền Tây

Mỗi mùa nước nổi về, những cánh đồng vùng đầu nguồn biên giới An Giang lại mênh mông sóng nước. Giữa không gian đồng quê khoáng đạt, tắm đồng trở thành thú vui của người dân và trải nghiệm độc đáo thu hút du khách.

Gia Lai: Xác minh được liệt sĩ Nguyễn Thanh Trì tại Ia Dom

Gia Lai: Xác minh được liệt sĩ Nguyễn Thanh Trì tại Ia Dom

Ngày 14/10, thông tin từ Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh cho biết, lực lượng chức năng tỉnh Gia Lai đã xác minh được thông tin trên tấm bia nhôm tìm thấy cùng hài cốt liệt sĩ tại xã Ia Dom, xác định tên liệt sĩ là Nguyễn Thanh Trì, hy sinh ngày 18/5/1970.

Phổ cập kỹ năng số từ tuyên truyền sang trải nghiệm an toàn

Phổ cập kỹ năng số từ tuyên truyền sang trải nghiệm an toàn

Từ hướng dẫn người dân cài đặt, sử dụng VNeID, thực hiện dịch vụ công trực tuyến đến hỗ trợ thanh toán không dùng tiền mặt, các tổ công nghệ số cộng đồng tại Tây Ninh đang từng bước đưa chuyển đổi số đi vào đời sống bằng những việc làm cụ thể.

Gia Lai đặt mục tiêu giảm tỷ suất tử vong trẻ dưới 5 tuổi

Gia Lai đặt mục tiêu giảm tỷ suất tử vong trẻ dưới 5 tuổi

Năm 2025, tỷ suất tử vong trẻ dưới 5 tuổi tại khu vực phía Tây tỉnh Gia Lai là 21,9%, cao hơn mức 14,6% ở khu vực phía Đông. Tương tự, tỷ suất tử vong trẻ dưới 1 tuổi tại khu vực phía Tây là 16,8%, trong khi khu vực phía Đông là 11,2%. Sự chênh lệch này cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe trẻ em tại các địa bàn khó khăn.

Gỡ khó cho hành trình đến lớp ở Lượng Minh

Gỡ khó cho hành trình đến lớp ở Lượng Minh

Nằm cạnh khe suối, ở khu vực trũng thấp, Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Lượng Minh, xã Lượng Minh, tỉnh Nghệ An thường xuyên đối mặt nguy cơ ngập lụt mỗi khi mưa lớn.

Quảng Trị: Mưa lũ gây thiệt hại, nhiều bản làng bị cô lập

Quảng Trị: Mưa lũ gây thiệt hại, nhiều bản làng bị cô lập

Chiều 10/10, Văn phòng Thường trực Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự tỉnh Quảng Trị cho biết, mưa lớn kéo dài đã gây sạt lở nhiều tuyến giao thông, chia cắt một số bản làng tại các xã miền núi, đồng thời gây thiệt hại về sản xuất nông nghiệp và công trình thủy lợi. Đặc biệt, một phụ nữ ở xã Dân Hóa bị nước lũ cuốn trôi, hiện các lực lượng chức năng đang khẩn trương tổ chức tìm kiếm.

Quảng Trị: Mưa lũ diễn biến phức tạp, nhiều khu vực bị ngập

Quảng Trị: Mưa lũ diễn biến phức tạp, nhiều khu vực bị ngập

Ngày 10/10, mưa lớn kéo dài khiến tình hình lũ trên các sông ở tỉnh Quảng Trị tiếp tục diễn biến phức tạp, nhiều ngầm tràn, tuyến đường bị ngập sâu, ảnh hưởng đến giao thông và đời sống người dân. Trước nguy cơ mất an toàn do mưa lũ, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng đang tăng cường kiểm tra, cảnh báo, triển khai các biện pháp ứng phó nhằm bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của người dân.