Du lịch đang đứng trước yêu cầu chuyển từ khai thác đơn lẻ từng điểm đến sang hình thành những hành trình có tính liên kết, trong đó các địa phương cùng chia sẻ tài nguyên, thị trường và giá trị. Với Thái Nguyên, Bắc Ninh, Phú Thọ, Tuyên Quang, Cao Bằng và Lạng Sơn, sự đa dạng về cảnh quan, văn hóa, lịch sử và sản phẩm tạo điều kiện hình thành không gian du lịch liên vùng. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành những sản phẩm có sức cạnh tranh, các địa phương vẫn cần giải quyết những điểm nghẽn về hạ tầng, sản phẩm, dịch vụ, doanh nghiệp và cơ chế phối hợp.
Mỗi địa phương một lợi thế, cùng tạo nên một hành trình
Điểm thuận lợi lớn nhất của liên kết 6 tỉnh là sự phong phú và bổ trợ lẫn nhau về tài nguyên. Thái Nguyên có văn hóa trà, di tích lịch sử cách mạng, cảnh quan hồ, rừng và du lịch cộng đồng; Phú Thọ là vùng Đất Tổ với các giá trị văn hóa gắn với thời đại Hùng Vương và Hát Xoan; Bắc Ninh nổi bật với Dân ca Quan họ, không gian văn hóa Kinh Bắc và các làng nghề truyền thống; Tuyên Quang có thế mạnh về lịch sử cách mạng, văn hóa các dân tộc và sinh thái; Cao Bằng hấp dẫn bởi núi đá, thác, hang động, di tích lịch sử và văn hóa bản địa; Lạng Sơn có lợi thế về cảnh quan miền núi, văn hóa dân tộc và du lịch biên giới... Nếu khai thác riêng lẻ, mỗi địa phương có thể tạo nên những chuyến đi ngắn ngày. Khi kết nối, những giá trị này có thể hình thành các hành trình dài hơn, nhiều lớp trải nghiệm, qua đó tăng thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách.
Theo ông Phạm Văn Thủy, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, liên kết cần chuyển từ việc các địa phương cùng quảng bá sang hình thành sản phẩm chung, thị trường chung và chuỗi giá trị chung. Đây là sự thay đổi từ tư duy “liên kết địa phương” sang “liên kết điểm đến”, cùng tạo ra những hành trình đủ hấp dẫn để giữ chân du khách lâu hơn trong cả vùng.
Trong cấu trúc đó, mỗi địa phương có thể đảm nhận một vai trò khác nhau. Theo ông Tô Vũ Ninh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cao Bằng, với vị trí địa lý và lợi thế riêng, Cao Bằng có thể trở thành điểm cuối đối với du khách từ các tỉnh phía Nam đi lên, đồng thời là điểm đầu đối với dòng khách quốc tế, nhất là khách từ Trung Quốc. Từ Cao Bằng, du khách có thể tiếp tục hành trình xuống các tỉnh trong khu vực, tạo nên những tuyến du lịch hai chiều.
Cách tiếp cận này cho thấy liên kết 6 tỉnh không chỉ là kết nối các điểm đến mà còn có thể kết nối các dòng khách. Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh có lợi thế tiếp cận các thị trường khách lớn; Tuyên Quang, Lạng Sơn, Cao Bằng có thể mở rộng hành trình với các sản phẩm sinh thái, lịch sử, văn hóa và cộng đồng. Mỗi địa phương vừa là điểm đến, vừa có thể trở thành mắt xích trong một hành trình lớn hơn.
Theo bà Hà Thị Bích Hồng, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Thái Nguyên, sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh có không gian phát triển rộng lớn hơn, hội tụ nhiều lợi thế về công nghiệp, đô thị, nông nghiệp, lâm nghiệp, tài nguyên sinh thái, văn hóa và du lịch. Đây là điều kiện để tăng cường kết nối giữa khu vực phía Nam có nền công nghiệp phát triển với khu vực phía Bắc giàu tiềm năng về rừng, hồ, di sản, văn hóa các dân tộc và du lịch cộng đồng. Ngoài ra, điều quan trọng là sự hợp tác giữa các địa phương cần được cụ thể hóa thành những sản phẩm chung có chủ đề, có thương hiệu và khả năng khai thác thực tế.
Bên cạnh đó, hạ tầng giao thông được cải thiện là điều kiện quan trọng để hiện thực hóa lợi thế này. Các tuyến cao tốc, quốc lộ và đường kết nối liên tỉnh ngày càng hoàn thiện sẽ giúp rút ngắn thời gian di chuyển, mở rộng khả năng tiếp cận các điểm đến và tạo điều kiện để doanh nghiệp xây dựng chương trình du lịch nhiều ngày. Tuy nhiên, giao thông thuận lợi mới chỉ là điều kiện cần. Để một tuyến đường thực sự trở thành tuyến du lịch, các điểm đến trên hành trình phải có sản phẩm đủ hấp dẫn, dịch vụ đủ chất lượng và thông tin thuận tiện để du khách lựa chọn.
Xây chuỗi giá trị du lịch
Tài nguyên phong phú nhưng không phải tài nguyên nào cũng tự trở thành sản phẩm. Một di tích, làng nghề, vùng chè hay bản làng chỉ thực sự tạo ra giá trị khi được tổ chức thành trải nghiệm phù hợp với nhu cầu thị trường.
Vì vậy, liên kết 6 tỉnh cần hướng tới những chủ đề xuyên suốt như hành trình di sản và văn hóa, du lịch về nguồn, khám phá thiên nhiên - sinh thái, du lịch cộng đồng, trải nghiệm ẩm thực và sản vật địa phương. Mỗi tỉnh đảm nhận một mắt xích, nhưng sản phẩm cuối cùng phải được thiết kế như một hành trình thống nhất.
Bản làng Thái Hải thuộc xã Tân Cương, tỉnh Thái Nguyên được vinh danh Làng du lịch tốt nhất thế giới đầu tiên của Việt Nam, đây là mô hình du lịch cộng đồng đặc sắc. Bà Lê Thị Nga, Phó trưởng bản Thái Hải cho biết, du khách ngày càng quan tâm đến trải nghiệm văn hóa và đời sống cộng đồng. Nếu các điểm du lịch liên kết tốt, mỗi địa phương vừa có thể giới thiệu bản sắc riêng, vừa trở thành một phần trong hành trình khám phá rộng hơn của du khách. Đây cũng là hướng để các điểm du lịch cộng đồng tránh trùng lặp sản phẩm, tập trung vào thế mạnh riêng và kết nối với những điểm đến khác.
Trong chuỗi liên kết, doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp đưa sản phẩm ra thị trường. Tuy nhiên, sự phối hợp giữa doanh nghiệp các tỉnh vẫn cần được củng cố, từ chia sẻ nguồn khách, xây dựng tour, phối hợp quảng bá đến thống nhất chất lượng dịch vụ.
Theo ông Đỗ Trọng Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch tỉnh Thái Nguyên, doanh nghiệp cần những sản phẩm liên vùng được xây dựng bài bản, có sự phối hợp giữa các địa phương. Khi hành trình có chất lượng, giao thông thuận lợi và thông tin được kết nối, doanh nghiệp sẽ thuận lợi hơn trong việc đưa sản phẩm ra thị trường, đồng thời tăng thời gian lưu trú và mức chi tiêu của du khách.
Một thách thức khác là sự chênh lệch về chất lượng dịch vụ giữa các điểm đến. Một hành trình có thể hấp dẫn ở điểm đầu nhưng nếu lưu trú, ăn uống, hướng dẫn, vận chuyển hoặc vệ sinh môi trường tại những điểm tiếp theo chưa đáp ứng yêu cầu, trải nghiệm của du khách sẽ bị ảnh hưởng. Do đó, liên kết không thể chỉ dừng ở việc nối các điểm đến trên bản đồ mà phải là sự kết nối về chất lượng dịch vụ, tiêu chuẩn phục vụ, phương thức quảng bá và trách nhiệm của từng mắt xích trong chuỗi.
Theo ông Phạm Văn Thủy, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, 6 địa phương cần xây dựng kế hoạch hành động hằng năm, trong đó xác định rõ: Việc gì? địa phương nào chủ trì? địa phương nào phối hợp? doanh nghiệp nào tham gia? nguồn lực nào thực hiện và thời gian hoàn thành?. Đặc biệt, cần duy trì cơ chế đánh giá định kỳ, thực chất kết quả hợp tác. Những mô hình hiệu quả sẽ tiếp tục được hoàn thiện, mở rộng và quảng bá. Ngoài ra, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ là công cụ quan trọng để nâng cao sức cạnh trạnh của điểm đến, đây chính là nền tảng để hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh và nâng cao trải nghiệm của du khách.
Từ kết nối giao thông đến kết nối điểm đến, từ doanh nghiệp đến cộng đồng, mục tiêu cuối cùng không chỉ là đưa thêm du khách đến từng địa phương mà tạo ra những chuyến đi dài hơn, sâu hơn và giàu trải nghiệm hơn. Đây cũng là nền tảng để du lịch liên vùng phát triển bền vững, gắn lợi ích kinh tế với bảo tồn di sản, giữ gìn bản sắc và tạo sinh kế lâu dài cho cộng đồng./.
