Tại Phú Thọ, từ mô hình liên kết tiêu thụ măng ở xã Mường Vang đến hoạt động phát triển kinh tế tập thể trên địa bàn tỉnh, việc nâng cao năng lực hợp tác xã, mở rộng thị trường và gắn sản xuất với nhu cầu tiêu dùng là yêu cầu đặt ra nhằm phát huy hiệu quả các mô hình liên kết.
Nâng cao giá trị
Tại xóm Thung, xã Mường Vang, tỉnh Phú Thọ, cây măng là nguồn thu nhập quan trọng của nhiều hộ dân. Người dân nơi đây thu hoạch hai vụ măng chính trong năm: măng đắng từ khoảng tháng 12 đến tháng 4 năm sau và măng ngọt từ tháng 7 đến tháng 9. Sản lượng tương đối lớn nhưng để nâng cao hiệu quả kinh tế, việc tổ chức thu mua, sơ chế và tìm kiếm đầu ra ổn định có vai trò quan trọng.
Hợp tác xã Nông lâm nghiệp Quý Hòa được thành lập năm 2023, hiện có 14 thành viên, tổ chức thu mua măng của phần lớn các hộ dân trong xóm Thung và tạo việc làm cho gần 20 lao động địa phương. Theo ông Bùi Văn Nhật, Giám đốc Hợp tác xã Nông lâm nghiệp Quý Hòa, trước đây giá măng tươi có thời điểm chỉ đạt 3.000- 4.000 đồng/kg; từ khi hợp tác xã tham gia thu mua, giá phổ biến tăng lên 8.000 đồng/kg. Mỗi năm, hợp tác xã thu mua khoảng 200 tấn măng tươi với tổng giá trị khoảng 800 triệu đến 1 tỷ đồng. Măng được sơ chế, chế biến để tiêu thụ chủ yếu tại thị trường Hà Nội và Hải Phòng. Hiện hợp tác xã có hai sản phẩm măng chua và măng khô được công nhận đạt OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) 3 sao.
Việc có đầu mối thu mua và chế biến giúp người dân có thêm kênh tiêu thụ, đồng thời tạo điều kiện nâng giá trị sản phẩm so với bán nguyên liệu tươi. Hiệu quả kinh tế từ cây măng cũng được thể hiện qua mô hình sản xuất của gia đình chị Bùi Thị Thật ở xóm Thung. Với gần 10 ha trồng măng lành anh và măng bương, vào thời điểm thu hoạch, gia đình chị thu từ 10-15 triệu đồng mỗi ngày. Mỗi năm 2 vụ măng, gia đình chị thu nhập bình quân đạt khoảng 400 triệu đồng/năm.
Theo thông tin từ địa phương, tổng sản lượng măng khai thác tại khu vực Đồi Thung đạt trên 700 tấn mỗi năm; trong đó, Hợp tác xã Nông lâm nghiệp Quý Hòa thu mua khoảng 200 tấn, Công ty Măng Kim Bôi và các thương lái cũng tham gia thu mua sản phẩm của người dân. Việc có nhiều đầu mối tiêu thụ giúp người trồng măng có thêm lựa chọn nhưng cũng đặt ra yêu cầu tăng cường liên kết giữa các hộ sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp để tổ chức thu mua, chế biến hiệu quả hơn.
Ông Bùi Văn Nhật, Giám đốc Hợp tác xã Nông lâm nghiệp Quý Hòa, xã Mường Vang cho biết: Một trong những khó khăn của hợp tác xã hiện nay là nguồn vốn còn hạn chế, trang thiết bị phục vụ sơ chế và bảo quản chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu, nhất là thiết bị sấy măng. Đặc biệt, măng tươi sau thu hoạch cần được sơ chế kịp thời để hạn chế đổi màu, ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Do đó, hợp tác xã mong muốn mở rộng đối tác tiêu thụ, đa dạng hóa sản phẩm chế biến và nâng cao chất lượng để đáp ứng yêu cầu thị trường.
Lao động địa phương sơ chế, bóc vỏ măng tươi tại xưởng chế biến của Hợp tác xã Nông lâm nghiệp Quý Hòa (xã Mường Vang, tỉnh Phú Thọ). Ảnh: TTXVN phát
Phó trưởng phòng Kinh tế xã Mường Vang, ông Bùi Văn Công cho biết: Địa phương sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan, kết nối thị trường tiêu thụ và hỗ trợ Hợp tác xã phát triển sản phẩm OCOP. Đây là hướng đi nhằm phát huy lợi thế nông sản tại chỗ, đồng thời tăng cường vai trò của Hợp tác xã trong kết nối người sản xuất với thị trường.
Thực tế tại Đồi Thung cho thấy, hợp tác xã có thể góp phần cải thiện giá thu mua và tạo thêm đầu ra cho nông sản. Tuy nhiên, để duy trì hiệu quả lâu dài, cần tiếp tục nâng cao năng lực sơ chế, bảo quản, chế biến và mở rộng thị trường, qua đó tăng khả năng tiêu thụ sản phẩm cho người dân.
Mở rộng liên kết
Theo báo cáo của Liên minh Hợp tác xã tỉnh Phú Thọ, trong 9 tháng năm 2026, toàn tỉnh thành lập mới 50 hợp tác xã, nâng tổng số lên 2.111 hợp tác xã; trong đó, có 1.798 hợp tác xã đang hoạt động. Riêng lĩnh vực nông nghiệp có 1.367 hợp tác xã, với 1.145 hợp tác xã đang hoạt động, tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong tổ chức sản xuất, cung ứng dịch vụ và liên kết tiêu thụ nông sản.
Đáng lưu ý, hợp tác xã nông nghiệp đang từng bước đổi mới phương thức hoạt động, ứng dụng khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa và tổ chức sản xuất theo hướng hàng hóa. Một số đơn vị chú trọng xây dựng sản phẩm OCOP, nâng cao chất lượng, tìm kiếm đối tác tiêu thụ và mở rộng thị trường. Theo báo cáo, doanh thu bình quân của một hợp tác xã nông nghiệp đạt khoảng 1,6 tỷ đồng/năm, lợi nhuận bình quân khoảng 300 triệu đồng/năm.
Sản phẩm Măng chua Quý Hòa, đặc sản vùng Đồi Thung (xã Mường Vang, tỉnh Phú Thọ) đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, mở ra hướng đi nâng cao giá trị cho cây măng địa phương. Ảnh: TTXVN phát
Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Phú Thọ Trần Văn Tú cho biết: Khu vực kinh tế tập thể, hợp tác xã tiếp tục có những chuyển biến về quy mô và phương thức hoạt động. Nhiều hợp tác xã quan tâm đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm và kết nối tiêu thụ. Khu vực hợp tác xã và quỹ tín dụng nhân dân tạo việc làm thường xuyên cho gần 60.000 người, ngoài ra còn tạo việc làm thời vụ cho trên 20.000 lao động.
Tuy nhiên, phần lớn hợp tác xã vẫn có quy mô nhỏ, năng lực quản trị và ứng dụng công nghệ chưa đồng đều; việc tiếp cận nguồn vốn dài hạn, đất đai và các chính sách hỗ trợ còn khó khăn. Năng lực xây dựng phương án sản xuất, phát triển sản phẩm và tìm kiếm thị trường của một bộ phận Hợp tác xã còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng liên kết với doanh nghiệp và mở rộng tiêu thụ.
Ông Trần Văn Tú cho biết thêm, trong những tháng cuối năm 2026, Liên minh Hợp tác xã tỉnh Phú Thọ xác định tiếp tục hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng năng lực quản lý; tạo điều kiện để hợp tác xã tiếp cận nguồn vốn; thúc đẩy chuyển đổi số, xúc tiến thương mại và kết nối tiêu thụ sản phẩm. Cùng với đó, khuyến khích hợp tác xã nâng cao tiêu chuẩn chất lượng, phát triển sản phẩm OCOP, hướng tới sản xuất an toàn và các mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.
Theo ông Trần Văn Tú, để hợp tác xã phát huy vai trò trong phát triển kinh tế nông nghiệp, hoạt động hỗ trợ cần gắn với nhu cầu thực tế về vốn, công nghệ, quản trị và thị trường. Bên cạnh nỗ lực của hợp tác xã trong tổ chức sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, sự phối hợp giữa người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý sẽ góp phần củng cố các mối liên kết, tạo điều kiện để nông sản được tiêu thụ hiệu quả hơn.
Từ mô hình thu mua, chế biến măng tại xã Mường Vang đến hoạt động phát triển kinh tế tập thể trên địa bàn tỉnh, thực tế cho thấy liên kết giữa hợp tác xã và người dân chỉ có thể duy trì hiệu quả khi gắn với đầu ra thị trường và khả năng nâng cao giá trị sản phẩm. Củng cố năng lực hợp tác xã, mở rộng hợp tác với doanh nghiệp và tổ chức tốt khâu tiêu thụ sẽ góp phần cải thiện thu nhập cho người sản xuất, phát huy lợi thế nông sản địa phương.
