Với lợi thế về đất đai, khí hậu, nguồn lao động và kinh nghiệm sản xuất, xã Tân Lạc, tỉnh Phú Thọ có nhiều điều kiện phát triển nông nghiệp hàng hóa, nổi bật là vùng bưởi đỏ đặc sản cùng các sản phẩm rau, củ, quả và chăn nuôi.
Qua đó, Tân Lạc đang từng bước định hướng phát triển nông nghiệp theo hướng hữu cơ, củng cố kinh tế hợp tác, hình thành vùng nguyên liệu tập trung và tăng cường liên kết giữa nông dân, hợp tác xã với doanh nghiệp. Đây được xem là hướng đi nhằm nâng cao giá trị nông sản, mở rộng thị trường tiêu thụ và tạo sinh kế bền vững cho người dân.
Nâng cao giá trị nông sản
Tân Lạc vốn được biết đến là vùng sản xuất nông nghiệp có nhiều sản phẩm đặc trưng; trong đó, bưởi đỏ là cây trồng chủ lực với diện tích trên 500 ha. Cây bưởi không chỉ mang lại nguồn thu cho hàng nghìn hộ dân mà còn tạo dựng thương hiệu riêng, trở thành sản phẩm gắn với lợi thế của địa phương.
Tuy nhiên, khoảng 3 năm trở lại đây, việc tiêu thụ bưởi đỏ gặp khó khăn, giá bán giảm, hiệu quả sản xuất không cao khiến một bộ phận người dân thiếu động lực đầu tư, chăm sóc. Một số diện tích bưởi già cỗi, thoái hóa được chuyển đổi sang cây trồng khác. Vùng sản xuất từng đem lại nguồn thu đáng kể có thời điểm đứng trước nguy cơ thu hẹp.
Niên vụ 2025, bưởi đỏ Tân Lạc được mùa, đạt tiêu chuẩn chất lượng và mẫu mã.
Trước thực tế này, xã Tân Lạc triển khai nhiều giải pháp duy trì, bảo vệ vùng bưởi, đồng thời nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm. Địa phương chú trọng ứng dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng vườn ươm, bảo tồn cây đầu dòng, thay thế diện tích già cỗi, phát triển vườn mẫu, nâng cao chất lượng sơ chế, bảo quản và đóng gói. Cùng với bảo vệ nhãn hiệu tập thể, Tân Lạc hướng tới đăng ký chỉ dẫn địa lý, xây dựng mã số vùng trồng, tăng cường truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và xúc tiến thương mại.
Một số mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn GlobalGAP, ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số và chế biến sâu cũng từng bước được quan tâm. Những nỗ lực này bước đầu mang lại tín hiệu tích cực khi sản phẩm bưởi Tân Lạc đã có những chuyến hàng tiếp cận thị trường Liên minh châu Âu (EU).
Dù chưa thể ngay lập tức giải quyết căn cơ bài toán đầu ra, việc tiếp cận thị trường có yêu cầu cao góp phần khẳng định tiềm năng, chất lượng sản phẩm và củng cố niềm tin cho người sản xuất. Phó Chủ tịch UBND xã Tân Lạc, Phạm Ngọc Tùng cho biết, địa phương hiện có trên 1.400 ha cây ăn quả có múi và 8 sản phẩm OCOP; có 15 hợp tác xã nông nghiệp, trong đó 10 hợp tác xã đang hoạt động.
Một số hợp tác xã, tổ hợp tác đã được cấp mã số vùng trồng với tổng diện tích khoảng 133 ha. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương tổ chức lại sản xuất, hình thành vùng nguyên liệu tập trung và nâng cao giá trị nông sản; trong đó, sản xuất theo hướng hữu cơ được xác định là một trong những giải pháp tạo ra sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu thị trường và nâng cao thu nhập cho người dân.
Chuỗi liên kết, tạo nền tảng cho nông nghiệp hữu cơ
Vừa qua, tại xã Tân Lạc, Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam phối hợp với Hội Nông dân tỉnh tổ chức chương trình kết nối thị trường, tiêu thụ sản phẩm cho các hợp tác xã, tổ hợp tác, nhóm hộ canh tác hữu cơ PGS trên địa bàn tỉnh Phú Thọ. Chương trình có sự tham gia của đại diện Hiệp hội hữu cơ quốc tế Naturland tại Việt Nam, Ban Điều phối PGS CLARD, PGS Việt Nam cùng nhiều doanh nghiệp thu mua, phân phối nông sản.Tiến sĩ Hà Phúc Mịch, Chủ tịch Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam cho biết, xã Tân Lạc có nhiều điều kiện để triển khai và mở rộng sản xuất nông nghiệp hữu cơ.
Điều quan trọng là địa phương cần lựa chọn những vùng sản xuất phù hợp, sản phẩm có lợi thế để đầu tư bài bản, từng bước nâng cao giá trị thay vì chỉ tập trung tăng sản lượng.
Thực tế cho thấy một số sản phẩm rau, củ, quả, thịt gà, thịt bò và sản phẩm chế biến từ nông sản trên địa bàn xã bước đầu được thị trường đón nhận. Một số doanh nghiệp, chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch và hữu cơ đã hợp tác, thu mua sản phẩm của các hợp tác xã, tổ hợp tác và nhóm hộ, tạo động lực để người dân thay đổi phương thức sản xuất, chú trọng hơn đến chất lượng và an toàn. Trong đó, chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch BigGreen và chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch Bác Tôm đã hợp tác, thu mua nông sản của các hợp tác xã, tổ hợp tác và nhóm hộ tại Tân Lạc.
Bưởi đỏ Tân Lạc đạt tiêu chuẩn VietGap, chất lượng đảm bảo xuất bán cho thị trường trong nước và ngoài nước.
Ông Nguyễn Tiến Hưng, Giám đốc chuỗi cửa hàng thực phẩm sạch BigGreen đánh giá cao chất lượng các sản phẩm, nhất là rau, củ, quả và sản phẩm chăn nuôi được sản xuất theo hướng sạch, hữu cơ. Tuy nhiên, quy mô sản xuất hữu cơ của Tân Lạc vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Các hợp tác xã, tổ hợp tác và nhóm hộ còn hoạt động tương đối đơn lẻ, thiếu nhân tố dẫn dắt để hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến chế biến, tiêu thụ. Người sản xuất cần mạnh dạn chuyển đổi quy trình, mở rộng liên kết, ứng dụng công nghệ và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Doanh nghiệp sẵn sàng đồng hành, bao tiêu và xây dựng vùng nguyên liệu, song rất cần sự hỗ trợ của cấp ủy, chính quyền địa phương.Những tín hiệu bước đầu cho thấy nông sản sản xuất theo hướng hữu cơ tại Tân Lạc đã có chỗ đứng nhất định trong hệ thống phân phối thực phẩm sạch. Song để mở rộng thị trường, sản phẩm phải đáp ứng đồng thời nhiều yêu cầu: chất lượng đồng đều, sản lượng ổn định, bảo đảm quy cách, truy xuất được nguồn gốc và cung ứng đúng thời gian. Đây là vấn đề Tân Lạc cần tập trung tháo gỡ. Địa phương có những điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp hữu cơ, từ đất đai, sản phẩm, nguồn lao động đến thị trường bước đầu được hình thành. Tuy nhiên, quy mô sản xuất còn nhỏ, phân tán; vùng nguyên liệu chưa đủ lớn; năng lực của một số hợp tác xã còn hạn chế và liên kết giữa sản xuất với chế biến, tiêu thụ chưa thực sự bền chặt.
Vì vậy, phát triển nông nghiệp hữu cơ tại Tân Lạc không đơn thuần là mở rộng diện tích mà quan trọng hơn là hình thành chuỗi giá trị tương đối hoàn chỉnh. Trong chuỗi này, nông dân là chủ thể sản xuất; hợp tác xã tập hợp nông hộ, tổ chức sản xuất và xây dựng vùng nguyên liệu; doanh nghiệp kết nối thị trường, chế biến và tiêu thụ; chính quyền đóng vai trò kiến tạo cơ chế, chính sách và hỗ trợ phát triển vùng sản xuất./.
