Mùa lúa rẫy của đồng bào T’rin ở Khánh Hòa

Lúa sau khi tuốt đầy vào gùi được đổ vào bao để đưa về nhà phơi. Ảnh: Phan Sáu – TTXVN
Lúa sau khi tuốt đầy vào gùi được đổ vào bao để đưa về nhà phơi. Ảnh: Phan Sáu – TTXVN

Đồng bào T'rin (nhóm địa phương thuộc dân tộc K'Ho) ở hai thôn Gia Lố, Gia Rích, xã Giang Ly, huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa, theo phong tục cứ gieo hạt lúa vào đất, nhờ sương trời gió núi, những giống lúa vươn mình nảy mầm xanh rồi đơm bông, kết thành những “hạt ngọc” to, chắc nịch; khi nấu chín có mùi thơm đặc trưng đại ngàn. Đồng bào gọi đó là lúa rẫy, đằng sau những cây lúa rẫy là một bề dày bản sắc văn hóa dân tộc.

Mùa lúa rẫy của đồng bào T’rin ở Khánh Hòa ảnh 1Một cọng lúa rẫy với những hạt lúa to, căng tròn, dấu hiệu lúa được mùa. Ảnh: Phan Sáu - TTXVN

Năm nay, vụ lúa rẫy của đồng bào T’rin được mùa, cùng với gạo giữ rừng, gạo hỗ trợ của Nhà nước, bà con nơi đây đã không còn lo cái đói, đặc biệt là những ngày giáp hạt. Đến Giang Ly những ngày đầu tháng 1, lúa mới được phơi trong các sân, mùi cơm lúa rẫy chín tỏa ra ngào ngạt, lan khắp thôn, bản bởi lúa được trồng hoàn toàn tự nhiên theo hướng hữu cơ, không sử dụng phân bón, thuốc trừ sâu. Mặc khác, hạt gạo được giã thủ công nên giữ được hàm lượng chất dinh dưỡng cao.

Năm 2021, xã Giang Ly có khoảng 32 ha lúa rẫy. Diện tích trồng lúa biến động theo từng năm, bởi tập quán trồng trọt của đồng bào. Mỗi năm, lúa rẫy chỉ được trồng đúng một mùa vụ, từ tháng 6 đến tháng 12 hoặc sớm hơn từ tháng 5 đến tháng 11.

Mùa lúa rẫy của đồng bào T’rin ở Khánh Hòa ảnh 2Bà con, họ hàng đổi công tuốt lúa rẫy cho nhau để thu hoạch vụ mùa được nhanh và tránh lúa chín rụng trên rẫy. Ảnh: Phan Sáu – TTXVN

Quy trình trồng lúa rẫy khái quát ngắn gọn thì rất đơn giản. Vào đầu mùa vụ, đồng bào chọn những con đồi thoải vừa dốc, kết hợp trồng lúa rẫy khi cây keo còn thấp. Khi mưa xuống, đất mềm và tơi hơn, bà con lấy những hạt lúa giống đã tuyển chọn gieo vào đất. Không có cày bừa như lúa nước, chỉ có hình ảnh người đàn ông đi trước đào lỗ, người phụ nữ bỏ hạt lúa xuống rồi lấp đất lại. Trải qua quá trình dầm mưa, dãi nắng, cây lúa hội đủ linh khí của đất trời, đơm bông, tỏa hương thơm ngào ngạt, đúng tháng thứ 6 của chu kỳ sinh trưởng. Cả quá trình trồng lúa rẫy, cây lúa không hề được chăm bón phân thuốc, chỉ được làm cỏ.

Mùa lúa rẫy của đồng bào T’rin ở Khánh Hòa ảnh 3

Các mẹ, các chị người đồng bào T' rin tuốt lúa đưa vào gùi thay vì cắt lúa như dưới đồng bào. Ảnh: Phan Sáu – TTXVN

Mùa thu hoạch đến, lúa chín vàng ươm cả những vạt đồi. Người trong thôn đổi công cho nhau để thu hoạch lúa nên thời vụ diễn ra rất nhanh. Tranh thủ thời tiết thuận lợi, họ dựng chòi trên rẫy, thay phiên nhau tuốt từng bông lúa bỏ vào gùi chứ không dùng liềm để cắt lúa như ở miền xuôi. Cây lúa sau thu hoạch, tự mục thành phân bón cho các cây keo trên triền đồi. Lúa được phơi khô, người T’rin chọn những hạt lúa to, căng tròn phơi khô cất giữ trong ống lồ ô làm giống cho vụ sau.

Mùa lúa rẫy của đồng bào T’rin ở Khánh Hòa ảnh 4

Một góc lúa rẫy của nhà chị Cà Thêm, xã Giang Ly, huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa vào mua thu hoạch hồi đầu tháng 1. Ảnh: Phan Sáu – TTXVN

Chị Cà Thêm cho biết, trước mùa vụ năm nay, thời tiết không có mưa nên vụ mùa bị chậm hơn mọi năm, cả mùa vụ chỉ làm cỏ 2 lần. Những ngày đầu tháng 1, tranh thủ thời tiết thuận lợi, từ sáng sớm chị cùng người thân ra đồng. Chỉ trong một buổi sáng, đám ruộng rộng cả một ngọn đồi đã thu hoạch xong. “Thời tiết năm nay không đảm bảo nhưng năng suất lúa vẫn đạt ở mức khá. Bà con vui mừng, phấn khởi lắm! Nhà tôi gieo hơn 5 gùi giống nay cũng tuốt được 20 bao lúa tươi. Mọi người gùi lúa trĩu lưng mà gương mặt ai cũng rạng rỡ”, chị Cà Thêm cười nói vui vẻ.

Mùa lúa rẫy của đồng bào T’rin ở Khánh Hòa ảnh 5

Một góc lúa rẫy của nhà chị Cà Thêm, xã Giang Ly, huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa vào mua thu hoạch hồi đầu tháng 1. Ảnh: Phan Sáu – TTXVN

Đổi công tuốt lúa cho nhà chị Cà Thêm, chị Cà Hôm cho biết, việc trồng lúa này có từ ngày xưa, ông bà truyền lại cho hạt giống để gieo trồng. Người trong thôn từ nhỏ ai cũng biết cách trồng lúa rẫy, keo, bắp (ngô), mì (sắn)... Tùy thời tiết có năm được mùa, có năm mất mùa. Trong suốt 6 tháng lúa sinh trưởng, người T’rin đi làm thuê, trồng rừng keo, phát rẫy để kiếm sống nên cuộc sống của các gia đình nơi đây, những năm gần đây cũng gọi là no đủ.

Mùa lúa rẫy của đồng bào T’rin ở Khánh Hòa ảnh 6Chị Cà Nơ tuốt lúa rẫy đổi công cho chị Cà Thêm, xã Giang Ly, huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: Phan Sáu – TTXVN

Theo các già làng ở Khánh Vĩnh, văn hóa lúa rẫy đặc sắc nhất phải là thời điểm Lễ cúng lúa mới. Hàng năm, sau khi thu hoạch xong, nếu lúa đạt sản lượng cao, người T’rin tổ chức ăn mừng trong gia đình để cảm ơn trời đất đã ban cho một vụ mùa bội thu. Vào những ngày lễ quan trọng trong năm như: Lễ ăn đầu lúa mới, lễ bỏ mả, lễ báo hiếu. Các lễ vật thường cúng dâng các vị thần là gà, vịt, heo và không thể thiếu hạt cơm lúa rẫy, rượu cần làm từ lúa rẫy...

Mùa lúa rẫy của đồng bào T’rin ở Khánh Hòa ảnh 7

Bà Cà Dy hướng dẫn cách người đồng bào T' rin đồng lúa rẫy, chỉ cần đào lỗ, thả hạt lúa và chờ 6 tháng để thu hoạch. Ảnh: Phan Sáu – TTXVN

Ông Pi Năng Hà Duy, Phó Chủ tịch UBND xã Giang Ly cho biết, do đặc điểm riêng về địa hình và phong tục tập quán sản xuất nên người dân vẫn duy trì lúa rẫy. Tuy năng suất không cao, toàn xã có 32 ha chỉ đạt sản lượng 78 tấn nhưng việc trồng xen canh lúa rẫy có sức sống tốt với cây keo, tận dụng được đất rừng để sản xuất lương thực. Xét về mặt kinh tế chưa cao nhưng nó đảm bảo cho người dân không bị thiếu đói. Chúng tôi đang tìm cách nâng dần năng suất cho cây lúa rẫy để người dân không những đủ ăn mà còn có thể bán để kiếm thêm thu nhập.

Mùa lúa rẫy của đồng bào T’rin ở Khánh Hòa ảnh 8

Lúa sau khi tuốt đầy vào gùi được đổ vào bao để đưa về nhà phơi. Ảnh: Phan Sáu – TTXVN

Trước thực tế diện tích trồng lúa đã nhường lại cho nhiều loại cây có giá trị kinh tế cao hơn, địa phương khuyến khích người dân cố gắng giữ gìn bản sắc, phong tục truyền thống đẹp từ xa xưa của đồng bào mình. Cùng với đó, địa phương cũng ưu tiên xét duyệt việc cho vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Chính sách xã hội Khánh Vĩnh để duy trì sản xuất đối với những hộ có nhu cầu.

Mùa lúa rẫy của đồng bào T’rin ở Khánh Hòa ảnh 9

Tùy vào diện tích, lúa rẫy với số lượng ít hoặc nhiều được người đồng bào sau khi tuốt xong đưa về phơi nắng tại nhà. Ảnh: Phan Sáu – TTXVN

“UBND xã sẽ phổ biến những kiến thức, kỹ thuật canh tác mới, phù hợp để năng suất lúa được cao hơn. Trong tương lai, với tiềm năng về du lịch khám phá vẻ đẹp thiên nhiên đồi núi, địa phương sẽ tích cực đề xuất với chính quyền các cấp cần có cơ chế phù hợp, tích cực nghiên cứu, lập đề án gắn sản xuất lúa rẫy với phát triển du lịch cộng đồng, để vừa đảm bảo kinh tế, vừa góp phần giữ gìn, duy trì và phát huy được những bản sắc văn hóa dân tộc của cha ông", ông Pi Năng Hà Duy nói.

Phan Sáu

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Tạo lập nguồn dữ liệu đất đai sạch

Tạo lập nguồn dữ liệu đất đai sạch

Với mục tiêu tạo lập nguồn dữ liệu sạch, phục vụ phát triển chính quyền số, kinh tế số và xã hội số; đồng thời, hoàn thành cơ sở dữ liệu đất đai trên địa bàn toàn tỉnh, ngày 3/4, Thái Nguyên đã phát động Chiến dịch 100 ngày số hóa, làm sạch, chuẩn hóa dữ liệu và 180 ngày hoàn thiện việc đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính, hoàn thành cơ sở dữ liệu đất.

Chủ động phòng, chống dịch bệnh thủy đậu tại trường học

Chủ động phòng, chống dịch bệnh thủy đậu tại trường học

Chiều 3/4, Sở Y tế tỉnh Đắk Lắk cho biết, các đơn vị nghiệp vụ của Sở đang khẩn trương xử lý ổ dịch thủy đậu tại một điểm trường của Trường Tiểu học Lê Văn Tám (xã Ea Riêng). Đây là ổ dịch trong trường học nên có nguy cơ lây lan nhanh nếu không được xử lý kịp thời.

Giải bài toán thiếu điện mùa nắng nóng

Giải bài toán thiếu điện mùa nắng nóng

Trong bối cảnh dự báo diễn biến thời tiết năm 2026 có nhiều cực đoan, bất lợi; tình hình cung ứng điện còn nhiều thách thức, Công ty Điện lực Lào Cai đang triển khai nhiều giải pháp, sẵn sàng các điều kiện để ứng phó khi xảy ra sự cố thiên tai và trong chế độ cực kỳ khẩn cấp trên địa bàn tỉnh đáp ứng tối đa nhu cầu sử dụng điện của khách hàng.

Điện Biên ra quân trồng mới 12.000 ha cây trồng chủ lực

Điện Biên ra quân trồng mới 12.000 ha cây trồng chủ lực

Ngày 3/4, từ điểm phát động tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên đồng loạt ra quân trồng mới cà phê, mắc ca trên phạm vi toàn tỉnh, cụ thể hóa định hướng phát triển cây trồng chủ lực, nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp. Đây là hoạt động nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 11 của Tỉnh ủy về cơ cấu lại ngành nông nghiệp giai đoạn 2026–2030, hướng tới phát triển các cây trồng chủ lực, nâng cao giá trị sản xuất.

Lan tỏa tiếng dân tộc Tày nơi tuyến đầu biên giới Xứ Lạng

Lan tỏa tiếng dân tộc Tày nơi tuyến đầu biên giới Xứ Lạng

Ngày 2/4, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn tổ chức Hội thi tiếng dân tộc Tày năm 2026. Đây là hoạt động thiết thực nhằm đánh giá kết quả học tập, bồi dưỡng tiếng dân tộc thiểu số nói chung và tiếng dân tộc Tày nói riêng tại các cơ quan, đơn vị Bộ đội Biên phòng trên địa bàn.

Dồn lực hoàn thành 60 căn nhà cho đồng bào M’Nông ở vùng biên Quảng Trực

Dồn lực hoàn thành 60 căn nhà cho đồng bào M’Nông ở vùng biên Quảng Trực

Chủ đầu tư dự án Điểm dân cư liền kề chốt dân quân biên giới tại xã Quảng Trực, tỉnh Lâm Đồng đang tập trung nhân lực, vật lực đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành 60 căn nhà và bàn giao cho người dân trước dịp kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2026).

Giữ màu xanh cho những cánh rừng Thái Nguyên

Giữ màu xanh cho những cánh rừng Thái Nguyên

Những cánh rừng xanh đang hồi sinh mạnh mẽ nhờ sự chung tay của lực lượng kiểm lâm và người dân Thái Nguyên. Không chỉ bảo vệ tài nguyên, rừng còn mở ra sinh kế bền vững, giúp đồng bào từng bước đổi thay cuộc sống.

Mận chín sớm được mùa, được giá, người trồng mận Sơn La rất phấn khởi

Mận chín sớm được mùa, được giá, người trồng mận Sơn La rất phấn khởi

Xã Phiêng Khoài (Sơn La), hiện có hơn 2.600 ha trồng cây mận, trong đó, diện tích mận trái vụ chiếm trên 20%. Việc áp dụng kỹ thật canh tác trái vụ, rải vụ, chín sớm, đã và đang mở ra hướng đi hiệu quả, giúp nông dân nâng cao giá trị sản phẩm, giảm áp lực tiêu thụ tập trung cùng một thời điểm, dẫn đến giá thành giảm, cạnh tranh cao. Niên vụ 2026, mận chín sớm được mùa, được giá, người trồng mận rất phấn khởi. 

Tiếp thêm động lực cho học sinh vùng biên Tuyên Quang

Tiếp thêm động lực cho học sinh vùng biên Tuyên Quang

Sau hơn 3 tháng triển khai Nghị định 339/2025/NĐ-CP của Chính phủ về hỗ trợ bữa ăn trưa cho học sinh tiểu học và trung học cơ sở tại các xã biên giới đất liền, nhiều trường học vùng cao của tỉnh Tuyên Quang đã ghi nhận những chuyển biến tích cực. Chính sách không chỉ góp phần cải thiện điều kiện học tập cho học sinh mà còn tạo động lực nâng cao chất lượng giáo dục ở những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Thanh Hóa còn 760 hộ dân miền núi chưa có điện lưới quốc gia

Thanh Hóa còn 760 hộ dân miền núi chưa có điện lưới quốc gia

Theo thống kê của Sở Công Thương và Công ty Điện lực Thanh Hóa, trên địa bàn tỉnh vẫn còn 761 hộ dân sống tại 23 bản, thuộc 9 xã miền núi chưa được sử dụng điện lưới quốc gia, chủ yếu thuộc các xã biên giới như Yên Nhân, Trung Lý, Tam Chung, Tam Lư và xã Mường Lý...

Nhiều hộ dân miền núi Thanh Hóa chưa được sử dụng điện lưới quốc gia

Nhiều hộ dân miền núi Thanh Hóa chưa được sử dụng điện lưới quốc gia

Tại khu vực các xã miền núi của tỉnh Thanh Hóa vẫn còn 761 hộ dân sống tại các cụm dân cư, thuộc 23 thôn, bản chưa được sử dụng điện lưới quốc gia. Những hộ gia đình này chủ yếu sống tại vùng đặc biệt khó khăn có địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt nên việc kéo điện đang còn gặp khó khăn. Họ mong một ngày nào đó có điện lưới để thắp sáng, sử dụng những tiện nghi của đời sống giữa đại ngàn vùng cao.

Nhanh chóng hỗ trợ nhân dân Pắc Ngà (Sơn La) khắc phục hậu quả dông lốc

Nhanh chóng hỗ trợ nhân dân Pắc Ngà (Sơn La) khắc phục hậu quả dông lốc

Trận dông lốc với cường độ mạnh xảy ra ngày 29/3 đã gây thiệt hại về nhà ở của người dân xã Pắc Ngà, tỉnh Sơn La. Thống kê ban đầu, dông lốc xuất hiện trong thời gian ngắn nhưng cường độ mạnh đã làm sập đổ, nghiêng và tốc mái 12 căn nhà của các hộ dân tại 3 bản: Lừm Thượng A, Lừm Thượng B và Suối Tải.

Lan tỏa yêu thương từ 'Tủ đồ sơ sinh 0 đồng'

Lan tỏa yêu thương từ 'Tủ đồ sơ sinh 0 đồng'

Chương trình “Tủ đồ sơ sinh 0 đồng - Chia sẻ yêu thương” được Trung tâm Y tế Tu Mơ Rông (tỉnh Quảng Ngãi) triển khai và duy trì 5 tháng nay đã thực sự phát huy hiệu quả, giúp nhiều sản phụ thuộc diện hộ nghèo, cận nghèo an tâm hơn khi đến sinh con tại đây.

Nghệ An: Dông lốc kèm mưa đá tại xã miền núi Quỳ Châu

Nghệ An: Dông lốc kèm mưa đá tại xã miền núi Quỳ Châu

Chiều 29/3, trên địa bàn miền núi xã Quỳ Châu (tỉnh Nghệ An) bất ngờ xảy ra một trận dông kèm theo mưa đá. Mưa đá diễn ra trong thời gian gần 10 phút, khiến người dân khá bất ngờ bởi hiện tượng thời tiết cực đoan này xảy ra quá nhanh, bầu trời nhanh chóng chuyển tối, gió mạnh nổi lên liên tục và trước đó thời tiết ở các khu vực đã trải qua nhiều giờ nắng gắt.

Dông lốc gây nhiều thiệt hại ở Lào Cai

Dông lốc gây nhiều thiệt hại ở Lào Cai

Vào khoảng 16 giờ 40 phút chiều 29/3, tại các phường Nghĩa Lộ, Trung Tâm, Cầu Thia và xã Liên Sơn của tỉnh Lào Cai (khu vực thị xã Nghĩa Lộ, Yên Bái cũ), cơn dông lốc mạnh xảy ra làm một công nhân vệ sinh môi trường bị thương, nhiều cây xanh bị gãy, đổ và hàng trăm ngôi nhà dân bị tốc mái.

Nhộn nhịp phiên chợ đậm đà hồn quê

Nhộn nhịp phiên chợ đậm đà hồn quê

Đến hẹn lại lên, cứ vào chủ nhật hàng tuần, khi sương núi còn bảng lảng trên những triền đá, chợ phiên Phương Độ (Hà Giang 1, Tuyên Quang) đã bừng thức trong nhịp bước rộn ràng của đồng bào người Tày, Dao… ở các bản làng xa gần về họp chợ. 

Cách giữ xanh rừng Sêrêpôk khi lực lượng mỏng

Cách giữ xanh rừng Sêrêpôk khi lực lượng mỏng

Nằm ở phía Tây Bắc của tỉnh Lâm Đồng, rừng Sêrêpôk bao bọc lưu vực của con sông cùng tên Sêrêpôk bí ẩn, bởi hướng chảy ngược về thượng nguồn trước khi vượt qua biên giới Campuchia để đổ ra biển.

Hiện thực hóa Kết luận 81-TB/TW - Bài cuối: Xóa trường tạm, dựng tương lai ​

Hiện thực hóa Kết luận 81-TB/TW - Bài cuối: Xóa trường tạm, dựng tương lai ​

Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Nghị quyết số 298/NQ-CP về kế hoạch hành động của Chính phủ, tỉnh Thanh Hóa đã khẩn trương triển khai khảo sát, lập danh mục đề xuất, trình Chính phủ và được phê duyệt đầu tư xây dựng 16 trường nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở cho 16 xã biên giới. Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị và sự đồng thuận của người dân, đến nay nhiều công trình khởi công năm 2025 đã đạt tiến độ gần 30%, cố gắng bàn giao trước năm học tới.

Hiện thực hóa Kết luận 81-TB/TW - Bài 2: Dệt ước mơ nơi phên giậu Tổ quốc

Hiện thực hóa Kết luận 81-TB/TW - Bài 2: Dệt ước mơ nơi phên giậu Tổ quốc

Giải bài toán từ những lớp học chông chênh và hành trình đến trường đầy trắc trở của học sinh vùng cao biên giới, chủ trương đầu tư xây dựng 248 trường phổ thông liên cấp nội trú cho các xã biên giới theo Thông báo Kết luận số 81-TB/TW ngày 18/7/2025 của Bộ Chính trị đã biến giấc mơ của thầy, cô giáo và học sinh trở thành hiện thực. Tại các xã biên giới của tỉnh Thanh Hóa, địa bàn rộng, nhiều điểm trường lẻ, dân cư phân tán, đây là giải pháp khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, là bước tái cấu trúc không gian giáo dục theo hướng tập trung, hiệu quả.

Hiện thực hóa Kết luận 81-TB/TW - Bài 1: Vượt khó giữ nhịp học không bị đứt quãng

Hiện thực hóa Kết luận 81-TB/TW - Bài 1: Vượt khó giữ nhịp học không bị đứt quãng

Thực tế tại các điểm trường vùng cao biên giới có địa hình chia cắt, thường xuyên gánh chịu mưa lũ, các em học sinh phải vượt quãng đường xa đến lớp, điều kiện học tập thiếu thốn, giáo viên chưa có nơi ở ổn định… Thông báo Kết luận số 81-TB/TW của Bộ Chính trị thống nhất chủ trương đầu tư xây dựng 248 trường phổ thông nội trú liên cấp tại 248 xã biên giới đất liền cho thấy hướng đi đúng và trúng với nhu cầu thực tiễn.

Hiện thực hóa khát vọng 'con chữ' nơi biên viễn

Hiện thực hóa khát vọng 'con chữ' nơi biên viễn

Thực hiện chủ trương đầu tư xây dựng 248 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới đất liền tren cả nước, tỉnh Thanh Hóa đã trình Chính phủ đầu tư 16 Trường nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở cho 16 xã biên giới. Với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, Đến nay, nhiều công trình đã đạt tiến độ gần 30%, cố gắng bàn giao trước năm học tới.