Vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi tỉnh Phú Yên gồm 3 huyện Đồng Xuân, Sơn Hòa và Sông Hinh, với tổng cộng 23 xã. Nơi đây có 33 dân tộc anh em sinh sống, trong đó có 32 dân tộc thiểu số (chủ yếu là Ê Đê, Chăm, Ba Na, Tày, Nùng, Dao…) với hơn 60.000 người. Sau 50 năm Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, từ sự quan tâm hỗ trợ của Đảng và Nhà nước, đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số phát triển ổn định, diện mạo các vùng miền núi ngày càng khởi sắc.
Vùng căn cứ cách mạng “thay da đổi thịt”
Xã Phú Mỡ (huyện Đồng Xuân) trước đây là Khu căn cứ cách mạng Thồ Lồ của quân và dân ta trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Từ sau Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước năm 1975 đến nay, xã Phú Mỡ có gần 3.200 hộ dân sinh sống, làm ăn, trong đó có hơn 99% là người dân tộc thiểu số, hộ nghèo trên 80%. Là xã khu vực III thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (xã đặc biệt khó khăn), Phú Mỡ được chính quyền địa phương triển khai thực hiện nhiều chương trình mục tiêu quốc gia nhằm từng bước xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế, xây dựng nông thôn mới.
Theo UBND huyện Đồng Xuân, triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (Chương trình 1719), xã Phú Mỡ được ưu tiên đầu tư nhiều dự án, công trình về hạ tầng giao thông, phát triển sản xuất, đa dạng sinh kế, giáo dục, y tế, giải quyết tình trạng thiếu đất sản xuất, hỗ trợ xây dựng nhà ở, phục vụ nước sinh hoạt… Giai đoạn 2021 - 2025, xã được đầu tư 32 công trình, dự án với tổng nguồn vốn trên 35 tỷ đồng. Nhờ vậy, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao.
Ông Ka Pá Lực (thôn Phú Đồng, xã Phú Mỡ) chia sẻ, từ khi Chương trình 1719 được triển khai, cơ sở hạ tầng của xã được đầu tư, nâng cấp. Các công trình giao thông nông thôn giúp người dân đi lại thuận tiện, vận chuyển nông sản dễ dàng, giảm được chi phí khai thác, thu hoạch, giá thành sản phẩm được nâng lên. Người dân sản xuất cũng được thuận lợi khi đảm bảo nước tưới từ các công trình thủy lợi. Nhiều hộ dân khó khăn như ông Lực được hỗ trợ sinh kế, cho vay lãi suất thấp để mở rộng quy mô sản xuất, từ đó nâng cao thu nhập.
Xã Đa Lộc (huyện Đồng Xuân) cũng là vùng đất giàu truyền thống cách mạng, là căn cứ kháng chiến của quân và dân ta cho đến Ngày giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Đa Lộc là xã đặc biệt khó khăn của huyện, triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, đến cuối năm 2024, xã đã đạt được 14/19 tiêu chí; trong đó có những tiêu chí quan trọng như: giao thông, cơ sở vật chất văn hóa, nghèo đa chiều, giáo dục và đào tạo, y tế, môi trường và an toàn thực phẩm... Những đổi thay rõ rệt nhất do chương trình này đem lại là đời sống của người dân ngày càng cải thiện, đường làng, ngõ xóm sạch đẹp, khang trang.
Những năm qua, hộ gia đình ông Ngô Minh Hải (thôn 3, xã Đa Lộc) phát triển kinh tế rừng và trang trại bằng việc trồng hơn 5 ha keo, 2 ha lúa, chăn nuôi 10 con bò cùng hơn 200 con gà, vịt. Nhờ áp dụng kỹ thuật canh tác trong trồng trọt và chăn nuôi theo hướng an toàn, nông sản gia đình ông làm ra đã tiêu thụ ổn định trên thị trường. Địa phương cũng đầu tư đường bê tông nông thôn, điện, nước tưới tiêu đảm bảo nên việc sản xuất của ông được thuận lợi.
Theo Bí thư Đảng ủy xã Đa Lộc Phạm Thế Vụ, năm 2025, xã phấn đấu giữ vững các tiêu chí nông thôn mới đã đạt được, thực hiện đạt các tiêu chí còn lại và đăng ký về đích nông thôn mới. Địa phương sẽ tăng cường triển khai các dự án liên kết phát triển sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, phấn đấu người dân đạt mức thu nhập theo chuẩn nông thôn mới là 50 triệu đồng/người/năm. Bên cạnh đó, xã vận động nhiều nguồn lực để xóa gần 20 nhà tạm, nhà dột nát cho các hộ nghèo tại địa phương, qua đó đạt tiêu chí về nhà ở dân cư và các tiêu chí khác.
"Hoa thơm quả ngọt” từ chính sách
Thực hiện Chương trình 1719 giai đoạn 2021 - 2025, huyện Sơn Hòa được phân bổ gần 160 tỷ đồng từ nguồn ngân sách Trung ương để đầu tư các công trình hạ tầng cơ sở, phát triển sản xuất, ổn định dân cư, cải thiện sinh kế, giảm nghèo… Huyện đã xây dựng nhà ở mới cho gần 300 hộ nghèo; thực hiện 111 công trình giao thông nông thôn phục vụ việc đi lại và sản xuất cho người dân.
Phó Chủ tịch UBND huyện Sơn Hòa Sô Minh Chiến cho biết, huyện có gần 23.000 người dân tộc thiểu số, chiếm hơn 37% dân số toàn huyện. Chương trình 1719 đã góp phần giảm tỷ lệ hộ nghèo tại địa phương. Đến cuối năm 2024, hộ nghèo của huyện chỉ còn hơn 10%, hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số mỗi năm giảm 3,6%. Bên cạnh phát triển kinh tế, huyện chú trọng bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống dân tộc, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ là người đồng bào dân tộc thiểu số.
Huyện Đồng Xuân (Phú Yên) huy động nhiều nguồn lực xóa nhà tạm cho người dân. Ảnh: Tường Quân - TTXVN
Huyện Sông Hinh được thành lập vào tháng 2/1985, tách ra từ huyện Tây Sơn (tỉnh Phú Khánh). Trải qua 40 năm xây dựng và phát triển, cơ cấu kinh tế của huyện chuyển dịch theo hướng tích cực, giá trị sản xuất các ngành tăng dần qua từng năm. Đến năm 2025, tổng giá trị sản xuất các ngành ước đạt hơn 11.200 tỷ đồng; tổng thu ngân sách nhà nước đạt 130 tỷ đồng. Hệ thống giao thông được bê tông và nhựa hóa; hộ nghèo theo tiêu chí đa chiều giảm xuống còn 4,95%.
Ông Cao Nguyên Lâm (xã Ea Bar, huyện Sông Hinh) là một trong nhiều hộ dân đi đầu trong việc chuyển đổi vùng sản xuất không hiệu quả sang trồng cây sầu riêng đem lại hiệu quả cao. Hiện, ông có gần 20 ha sầu riêng, trong đó có hơn 6 ha đã ra quả, thu nhập hằng năm từ 1 - 2 tỷ đồng. Ông chia sẻ, chính quyền địa phương quan tâm hỗ trợ từ kỹ thuật sản xuất, cây giống, tiêu thụ sản phẩm, xây dựng thương hiệu, ứng dụng khoa học, kỹ thuật. Nhờ vậy, người dân mạnh dạn mở rộng diện tích, tạo nhiều việc làm cho lao động.
Bí thư Huyện ủy Sông Hinh Nay Y Blung phấn khởi cho biết, với những thành tích đạt được trong phát triển kinh tế - xã hội từ khi thành lập đến nay, huyện Sông Hinh vinh dự được Đảng, Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động vào các năm 2000, 2004, 2010; Huân chương Độc lập hạng Ba vào năm 2015. Năm 2025, huyện Sông Hinh tiếp tục được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba vì có thành tích xuất sắc trong phát triển kinh tế nông nghiệp vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Sau 50 năm thống nhất đất nước, những vùng căn cứ cách mạng đầy bom mìn, những mảnh đất khô cằn sỏi đá vùng núi cao trước kia đang từng ngày đổi thay. Nơi đó, cái nghèo, cái đói được đẩy lùi, nhường chỗ cho những căn nhà mới đầm ấm, những con đường khang trang, sạch đẹp. Những cánh đồng lúa, vườn đồi trĩu nặng trái cây, đem đến mùa Xuân ấm no, hạnh phúc.
Tường Quân
