Phát huy giá trị ‘di sản sống’ của người Hoa ở Chợ Lớn

Không gian văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Hoa ở khu vực Chợ Lớn là một trong những “kho báu” giàu tiềm năng, tạo động lực cho sự phát triển kinh tế đô thị ở TP Hồ Chí Minh.

Phát huy giá trị ‘di sản sống’ của người Hoa ở Chợ Lớn

Không gian văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Hoa ở khu vực Chợ Lớn là một trong những “kho báu” giàu tiềm năng, tạo động lực cho sự phát triển kinh tế đô thị ở TP Hồ Chí Minh.

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam đã trở thành nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh và động lực then chốt cho sự phát triển nhanh, bền vững, hiện đại trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết nhấn mạnh việc xây dựng văn hóa “hiện đại”, lấy người dân làm trung tâm, gắn kết chặt chẽ với kinh tế, chính trị và bảo đảm quốc phòng - an ninh.

Tiềm năng lớn để phát triển du lịch văn hóa

Nhiều năm qua, Đảng bộ, chính quyền TP Hồ Chí Minh đã thực hiện nhiều chương trình, giải pháp nhằm gìn giữ và phát huy những giá trị văn hóa đặc sắc gắn với đời sống tinh thần của bà con người Hoa thông qua các Lễ hội truyền thống, không chỉ đáp ứng nhu cầu tinh thần của bà con mà còn tạo điểm nhấn thu hút du khách.

Theo UBND phường Chợ Lớn, địa bàn phường hiện có hơn 81.500 nhân khẩu, trong đó gần 25.000 người thuộc các dân tộc thiểu số, chủ yếu là cộng đồng người Hoa. Khu vực này sở hữu hệ thống 38 cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng, bao gồm 11 hội quán người Hoa.

disansongnguoihoa5.jpg
Hội quán Nghĩa An - địa chỉ tín ngưỡng quen thuộc của bà con người Hoa và du khách vào mỗi dịp lễ lớn.

Các hội quán người Hoa vừa là nơi sinh hoạt tín ngưỡng, vừa là trung tâm kết nối xã hội, lưu giữ ký ức văn hóa và thể hiện bản sắc tộc người. Đáng chú ý, hiện phường Chợ Lớn có 7 hội quán được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia và 1 hội quán cấp thành phố đang được bảo tồn theo quy định. Đây là nguồn tài nguyên văn hóa vật thể quý giá, góp phần tạo nên diện mạo đặc trưng của Chợ Lớn.

Song song đó, đời sống văn hóa phi vật thể tại đây cũng rất phong phú, với các lễ hội truyền thống, hoạt động nghệ thuật dân gian, phong trào văn hóa - văn nghệ quần chúng phát triển mạnh. Những sự kiện như Lễ hội Nguyên Tiêu hay các lễ hội tín ngưỡng khác không chỉ đáp ứng nhu cầu tinh thần của người dân mà còn tạo điểm nhấn thu hút du khách.

Ông Dương Rạch Sanh, người có nhiều năm sưu tầm kỷ vật của cộng đồng người Hoa cho rằng, những năm gần đây, công tác bảo tồn văn hóa đã được các ban, nghành Thành phố quan tâm rõ rệt, các hoạt động lễ hội được tổ chức bài bản hơn, góp phần lan tỏa giá trị truyền thống và tạo cơ hội để thế hệ trẻ người Hoa tiếp cận, kế thừa di sản.

disansongnguoihoa1.jpg
disansongnguoihoa2.jpg
Các diễn viên quần chúng người Hoa hóa thân thành các nhân vật trong truyền thuyết của loại hình “Anh ca vũ”, đây là loại hình nghệ thuật diễn xướng dân gian đặc trưng của người Triều Châu, lần đầu tiên có mặt tại Lễ hội Nguyên Tiêu 2026 tại Chợ Lớn.

Tại Lễ hội Nguyên Tiêu năm 2026, sự xuất hiện của loại hình “Anh ca vũ”, đây là loại hình nghệ thuật diễn xướng dân gian đặc trưng của người Triều Châu. Việc đưa loại hình này ra không gian đường phố không chỉ làm sống động cho lễ hội mà còn giúp cộng đồng hiểu sâu hơn về di sản văn hóa của mình.

Theo ông Sanh, khu vực Chợ Lớn có tiềm năng rất lớn để phát triển du lịch văn hóa. Mỗi con hẻm, mỗi ngành nghề, mỗi món ăn đều mang theo một câu chuyện riêng của cộng đồng người Hoa. Tuy nhiên, ông Sanh cũng nhìn nhận, do quá trình đô thị hóa đã khiến nhiều ngôi nhà cổ ở Chợ Lớn, từng được ví như phố cổ Hội An đang dần bị mai một.

Từ thực tế đó, ông Sanh cũng đề xuất cần chú trọng bảo tồn các dãy nhà cổ, hội quán và công trình kiến trúc đặc trưng của người Hoa, việc trùng tu nên gắn với khai thác du lịch theo hướng bền vững, như việc xây dựng các tuyến tham quan chuyên đề về lịch sử cộng đồng người Hoa, hoặc các tour trải nghiệm “một ngày sống ở Chợ Lớn” để kết hợp tham quan kiến trúc, trải nghiệm ẩm thực truyền thống đặc trưng.

Một trong những hạn chế hiện nay, theo ông Dương Rạch Sanh là hệ thống sản phẩm du lịch văn hóa chưa tương xứng với tiềm năng. Các mặt hàng lưu niệm mang bản sắc người Hoa còn thiếu, chưa tạo được dấu ấn riêng.

Ông Sanh cho rằng, việc phát triển các sản phẩm thủ công, quà tặng gắn với biểu tượng văn hóa từ kiến trúc hội quán, linh vật đến họa tiết truyền thống sẽ góp phần hoàn thiện chuỗi trải nghiệm cho các du khách. Đồng thời, việc hình thành các mô hình như phố ẩm thực hoặc chợ đêm, nơi hội tụ tinh hoa ẩm thực người Hoa, cũng được xem là giải pháp khả thi để kích cầu du lịch và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng.

Cần có cơ chế liên ngành, đặt cộng đồng làm trung tâm

Ở góc độ chuyên gia, PGS.TS Phan Anh Tú, Trưởng khoa Văn hóa học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP Hồ Chí Minh nhận định, văn hóa người Hoa tại Chợ Lớn hoàn toàn có thể trở thành một nguồn lực kinh tế nếu được khai thác bài bản.

“Đây không chỉ là không gian cư trú mà là một di sản sống, tích hợp đầy đủ các yếu tố từ kiến trúc, tín ngưỡng, lễ hội đến ẩm thực và hoạt động thương mại, chính sự tích hợp này tạo nên lợi thế khác biệt”, ông Tú nhấn mạnh.

disansongnguoihoa4.jpg
disansongnguoihoa3.jpg
Biểu diễn nghệ thuật múa Lân sư rồng qua các tuyến phố dịp Lễ hội Nguyên Tiêu 2026 tại Chợ Lớn.

Theo ông Tú, nếu được tổ chức tốt, Chợ Lớn có thể trở thành điểm đến du lịch văn hóa mang tính trải nghiệm cao, nơi du khách không chỉ tham quan mà còn trực tiếp tham gia vào đời sống văn hóa của cộng đồng, từ lễ hội, ẩm thực đến sinh kế truyền thống.

Bên cạnh du lịch, văn hóa người Hoa còn có thể trở thành chất liệu cho các ngành công nghiệp sáng tạo như thiết kế, nghệ thuật, tổ chức sự kiện. Khi đó, giá trị văn hóa không chỉ dừng lại ở bảo tồn mà còn được chuyển hóa thành giá trị kinh tế, đóng góp trực tiếp cho tăng trưởng đô thị.

PGS.TS Phan Anh Tú cũng chỉ ra ba nhóm giá trị cốt lõi cần được ưu tiên gìn giữ, đầu tiên đó là hệ thống thiết chế văn hóa - tín ngưỡng, bao gồm hội quán, chùa, miếu - những không gian vừa có giá trị kiến trúc vừa đóng vai trò trung tâm kết nối cộng đồng.

Thứ hai là các loại hình văn hóa phi vật thể như lễ hội Nguyên Tiêu, múa lân - sư - rồng, ngôn ngữ và các nghi lễ truyền thống. Đây là những yếu tố tạo nên bản sắc và duy trì sự gắn kết qua nhiều thế hệ.

Thứ ba là tri thức dân gian gắn với nghề nghiệp và ẩm thực, từ các ngành nghề thủ công đến văn hóa kinh doanh gia truyền. Những giá trị này không chỉ phản ánh bản sắc mà còn có khả năng tham gia trực tiếp vào đời sống kinh tế.

Để triển khai hiệu quả Nghị quyết 80-NQ/TW ở cấp địa phương, theo PGS.TS Phan Anh Tú, cần xây dựng hệ thống chính sách mang tính liên ngành và đặt cộng đồng vào vị trí trung tâm.

Trước hết, cần có quy hoạch tổng thể đối với không gian văn hóa Chợ Lớn, xác định rõ khu vực bảo tồn nghiêm ngặt và khu vực có thể khai thác phát triển du lịch. Quy hoạch phải đảm bảo hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, tránh thương mại hóa làm "biến dạng" di sản.

Tiếp đó, cần có chính sách hỗ trợ trực tiếp cho cộng đồng người Hoa trong việc duy trì và trao truyền văn hóa, từ hỗ trợ tổ chức lễ hội, bảo tồn hội quán đến đào tạo thế hệ trẻ kế thừa nghề truyền thống. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào sản phẩm du lịch văn hóa nhưng phải có cơ chế kiểm soát phù hợp.

Cuối cùng, việc đẩy mạnh số hóa và quảng bá văn hóa, kết nối với các nền tảng du lịch thông minh và giao lưu quốc tế cũng là yếu tố quan trọng. Khi có sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, cộng đồng và doanh nghiệp, “di sản sống” của người Hoa tại Chợ Lớn không chỉ được gìn giữ mà còn phát huy hiệu quả, trở thành động lực quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế văn hóa của TP Hồ Chí Minh.

Báo Tin tức và Dân tộc

Có thể bạn quan tâm

Sau hơn hơn 1 năm, quyết định hỗ trợ hợp tác xã ở Quảng Ngãi vẫn chưa thể triển khai

Sau hơn hơn 1 năm, quyết định hỗ trợ hợp tác xã ở Quảng Ngãi vẫn chưa thể triển khai

Thực hiện Nghị quyết 106/NQ-CP của Chính phủ về phát triển hợp tác xã nông nghiệp trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã ban hành Quyết định 641/QĐ-UBND ngày 30/9/2024 về phê duyệt danh sách và kinh phí hỗ trợ các hợp tác xã tham gia xây dựng mô hình hợp tác xã nông nghiệp phát triển bền vững, phù hợp với vùng miền, địa phương năm 2025. Tuy nhiên, đến nay, sau hơn 1 năm Quyết định được ban hành, nguồn lực hỗ trợ các hợp tác xã của tỉnh vẫn chưa được thực hiện.

Dấu ấn tổ công nghệ số cộng đồng trong chuyển đổi số quốc gia

Dấu ấn tổ công nghệ số cộng đồng trong chuyển đổi số quốc gia

Đối với người dân tại các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và người dân lớn tuổi, việc sử dụng thiết bị điện tử như điện thoại thông minh hay máy tính để nộp hồ sơ giải quyết thủ tục hành chính trực tuyến gặp không ít khó khăn.

Tăng cường quản lý bảo vệ rừng giáp ranh giữa Đắk Lắk với Gia Lai

Tăng cường quản lý bảo vệ rừng giáp ranh giữa Đắk Lắk với Gia Lai

Liên quan đến tình trạng vi phạm Luật Lâm nghiệp mà báo chí phản ánh tại khu vực rừng giáp ranh giữa tỉnh Đắk Lắk với Gia Lai, ngày 23/4, ông Nguyễn Quốc Hưng, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm tỉnh Đắk Lắk cho biết, đơn vị đã chỉ đạo các lực lượng trực thuộc tăng cường công tác kiểm tra, xác minh, xử lý tình trạng khai thác, vận chuyển lâm sản trái pháp luật tại khu vực giáp ranh.

Điện Biên tinh gọn bộ máy, hoạt động hiệu lực, hiệu quả

Điện Biên tinh gọn bộ máy, hoạt động hiệu lực, hiệu quả

Việc tinh gọn bộ máy tại Điện Biên đã giúp giảm đầu mối, nâng cao hiệu quả hoạt động, tạo chuyển biến rõ nét trong phục vụ người dân và doanh nghiệp. Đây là nền tảng quan trọng để địa phương tiếp tục cải cách hành chính, hướng tới phát triển bền vững.

Đổi mới tuyên truyền, nâng cao ý thức, kéo giảm tai nạn giao thông

Đổi mới tuyên truyền, nâng cao ý thức, kéo giảm tai nạn giao thông

Thời gian qua, Công an tỉnh Tây Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm kiềm chế, kéo giảm tai nạn giao thông, trong đó nổi bật là các mô hình tuyên truyền trực quan, tác động trực tiếp đến nhận thức của người tham gia giao thông. Từ khu vực trung tâm đến vùng sâu, vùng biên giới, các cách làm mới, linh hoạt đang từng bước phát huy hiệu quả, góp phần hình thành văn hóa giao thông an toàn trong cộng đồng.

Gia Lai yêu cầu xác minh, xử lý vụ khai thác lâm sản trái phép vùng giáp ranh

Gia Lai yêu cầu xác minh, xử lý vụ khai thác lâm sản trái phép vùng giáp ranh

Trước diễn biến phức tạp về tình trạng khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép khu vực giáp ranh, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai đã ban hành văn bản số 3968/SNNMT-KL yêu cầu xác minh, xử lý tình trạng khai thác, tập kết, vận chuyển lâm sản trái phép xảy ra tại lâm phần Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Phú Nhơn và khu vực giáp ranh với tỉnh Đắk Lắk.

Nghệ An: Chung tay hỗ trợ 16 hộ dân về khu tái định cư tập trung

Nghệ An: Chung tay hỗ trợ 16 hộ dân về khu tái định cư tập trung

Trong 2 ngày 19 và 20/4, cấp ủy, chính quyền xã Nhôn Mai (tỉnh Nghệ An) đã huy động đông đảo cán bộ, công chức xã cùng lực lượng Biên phòng, Công an, Ban Chỉ huy quân sự xã; đoàn viên thanh niên và người dân tổ chức hỗ trợ tháo dỡ nhà, khiêng vác, vận chuyển đồ đạc và khung nhà ở cho 16 hộ dân bị trôi mất nhà cửa do thiên tai, phải di dời khẩn cấp từ bản Phá Mựt (cũ) đến Khu tái định cư tập trung Phá Mựt (bản Na Hỷ) - cách xa bản cũ khoảng gần 1,5 km.

Xã không ma túy - điểm sáng nơi vùng cao

Xã không ma túy - điểm sáng nơi vùng cao

Thời gian qua, các địa phương trong tỉnh Lào Cai tập trung triển khai nhiều giải pháp về xây dựng xã, phường không ma túy. Đến nay, với những cách làm linh hoạt, hiệu quả, nhiều địa phương đạt kết quả cao trong công tác này.

Ngăn ngừa buôn lậu tại điểm nóng Lao Bảo

Ngăn ngừa buôn lậu tại điểm nóng Lao Bảo

Xuất phát từ việc nhiều mặt hàng chính như đường kính, thuốc lá, gia súc, gia cầm và xăng dầu có tỷ giá chênh lệch cao, tình hình vận chuyển, buôn lậu trái phép hàng hóa qua biên giới Việt Nam - Lào đang có chiều hướng gia tăng trở lại, trọng điểm là xã Lao Bảo (Quảng Trị), tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp.

Để trẻ em vùng biên sớm có trường mới: Nỗ lực về đích đúng tiến độ

Để trẻ em vùng biên sớm có trường mới: Nỗ lực về đích đúng tiến độ

Hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tỉnh Quảng Trị đang tập trung đẩy nhanh tiến độ các dự án trường nội trú liên cấp tại khu vực biên giới, phấn đấu hoàn thành trong năm 2026 để kịp phục vụ năm học mới 2026 - 2027, qua đó góp phần thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các vùng. Đây được xem là bước đi quan trọng trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực, giảm nghèo bền vững và củng cố quốc phòng - an ninh khu vực biên giới.

'Bố đỡ đầu' - điểm tựa nghĩa tình cho học sinh khó khăn Quảng Ngãi

'Bố đỡ đầu' - điểm tựa nghĩa tình cho học sinh khó khăn Quảng Ngãi

Tại Quảng Ngãi, mô hình “Bố đỡ đầu” do đội ngũ sĩ quan quân đội chính quy triển khai đang trở thành điểm tựa thiết thực cho nhiều học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, góp phần chắp cánh ước mơ đến trường và lan tỏa hình ảnh đẹp của người lính “Bộ đội Cụ Hồ” trong lòng nhân dân.

Triển khai quy định EPR: Bước ngoặt trong xử lý rác thải nông nghiệp

Triển khai quy định EPR: Bước ngoặt trong xử lý rác thải nông nghiệp

Sáng 14/4, tại phường Buôn Ma Thuột (tỉnh Đắk Lắk), Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Cục Môi trường, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk tổ chức Diễn đàn “Phổ biến quy định EPR đối với sản phẩm thuốc bảo vệ thực vật, phân bón và cơ chế hỗ trợ hoạt động xử lý bao bì thuốc bảo vệ thực vật tại các địa phương”.

Truyền cảm hứng giữ gìn tiếng Khmer, bảo tồn văn hóa truyền thống

Truyền cảm hứng giữ gìn tiếng Khmer, bảo tồn văn hóa truyền thống

Ở tuổi 75, sức khỏe có phần giảm sút, nhưng tinh thần cách mạng trong ông Châu Phát ở ấp Cây Giang A, xã Long Điền, tỉnh Cà Mau vẫn rất hăng hái. Không chỉ đi đầu trong thực hiện các phong trào hành động thi đua ở địa phương, ông còn là người thúc đẩy, truyền dạy văn hóa, phong tục tập quán cho đồng bào Khmer tại địa phương. Với ông đó không chỉ là niềm đam mê mà còn là trách nhiệm đối với thế hệ mai sau.

Gia Lai: Lộ diện chuỗi khai thác, tập kết lâm sản trái phép ở khu vực giáp ranh

Gia Lai: Lộ diện chuỗi khai thác, tập kết lâm sản trái phép ở khu vực giáp ranh

Từ điểm tập kết tang vật tại UBND xã Ia Lâu đến hiện trường rừng bị cắt hạ và các bãi gỗ gần khu dân cư cho thấy tình trạng khai thác, vận chuyển lâm sản trái phép tại các khu vực giáp ranh giữa tỉnh Gia Lai với Đắk Lắk diễn biến phức tạp, có dấu hiệu hình thành chuỗi từ khai thác đến tiêu thụ.

Mang 'Tết ấm' đến với đồng bào và chiến sĩ dân tộc Khmer

Mang 'Tết ấm' đến với đồng bào và chiến sĩ dân tộc Khmer

Nhân dịp Tết cổ truyền Chôl Chnăm Thmây của đồng bào Khmer năm 2026, Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ triển khai chuỗi hoạt động thiết thực nhằm chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trên địa bàn.

Giảm ô nhiễm, Khu công nghiệp Tằng Loỏng vào 'dòng chảy xanh'

Giảm ô nhiễm, Khu công nghiệp Tằng Loỏng vào 'dòng chảy xanh'

Sau nhiều thập kỷ hình thành và phát triển, Khu công nghiệp Tằng Loỏng của tỉnh Lào Cai đang đứng trước bài toán nan giải đó là phát triển kinh tế hài hòa với với công tác bảo vệ môi trường sống ở địa phương. Đây không chỉ là chỉ đạo đạo của Đảng và nhà nước mà còn là yêu cầu tất yếu trong phát triển bền vững của địa phương.

Cần chuyển mạnh từ tư duy ‘hỗ trợ’ sang ‘trao quyền’ cho phụ nữ dân tộc thiểu số

Cần chuyển mạnh từ tư duy ‘hỗ trợ’ sang ‘trao quyền’ cho phụ nữ dân tộc thiểu số

Không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách, phụ nữ dân tộc thiểu số cần được trao cơ hội và quyền quyết định để phát huy vai trò trong phát triển cộng đồng. Cần chuyển từ hỗ trợ sang trao quyền là bước chuyển căn bản nhằm tháo gỡ những rào cản mang tính cấu trúc, mở ra con đường phát triển bền vững và bao trùm.

Điện Biên yêu cầu dừng ngay việc đốt nương thời gian cao điểm nắng nóng

Điện Biên yêu cầu dừng ngay việc đốt nương thời gian cao điểm nắng nóng

Trước nguy cơ cháy rừng gia tăng do hoạt động đốt nương của người dân, khi hàng nghìn điểm nghi cháy được ghi nhận từ đầu năm đến nay, tỉnh Điện Biên đang quyết liệt triển khai các biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng, đặc biệt dừng ngay việc đốt nương trong thời điểm nắng nóng cao điểm mùa khô.