Tuy nhiên, quy mô kinh tế tư nhân ở Cao Bằng còn nhỏ, và có nhiều hạn chế về sức cạnh tranh, khả năng tích lũy vốn, tiếp cận thị trường và năng lực đổi mới sáng tạo. Vì vậy, Cao Bằng cần có giải pháp khơi thông nguồn lực, mở lối để kinh tế tư nhân phát triển, đủ sức cạnh tranh và lớn mạnh hơn. Để làm rõ hơn bức tranh toàn cảnh về khối doanh nghiệp này, phóng viên TTXVN có loạt 2 bài với tiêu đề: Phát triển kinh tế tư nhân ở miền biên viễn Cao Bằng.
Bài 1: Đánh thức tiềm năng
Cao Bằng có lợi thế về nông sản đặc sản, du lịch và kinh tế cửa khẩu, song khu vực kinh tế tư nhân vẫn đối mặt nhiều rào cản về vốn, hạ tầng, công nghệ và quy mô thị trường. Khơi thông nguồn lực, tháo gỡ điểm nghẽn thể chế và nâng cao năng lực doanh nghiệp được xem là chìa khóa để địa phương khai thác tiềm năng, hình thành các chuỗi giá trị và tạo động lực tăng trưởng bền vững.
Nhiều cơ hội phát triển kinh tế biên mậu
Lợi thế về sản phẩm nông nghiệp đặc sản, du lịch và kinh tế cửa khẩu của Cao Bằng đang được một bộ phận doanh nghiệp và hộ kinh doanh khai thác, từng bước tạo ra sản phẩm, việc làm và giá trị mới.
Tiến sĩ Đinh Việt Hòa - Chủ tịch Hiệp hội khởi nghiệp quốc gia đánh giá, Cao Bằng có rất nhiều sản phẩm nông nghiệp đặc hữu như miến dong, hạt dẻ Trùng Khánh, thạch đen, cùng nhiều sản phẩm được đánh giá OCOP từ ba sao trở lên. Đây là cơ hội để doanh nghiệp tư nhân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, liên kết với người dân xây dựng vùng nguyên liệu, đầu tư công nghệ và tạo ra những sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
Năm 2026, tỉnh Cao Bằng đón trên 2,6 triệu lượt khách du lịch; lần thứ ba liên tiếp, Cao Bằng góp mặt trong “Top 10 điểm đến thân thiện nhất Việt Nam” thuộc giải thưởng Traveller Review Awards. Điều này cho thấy sức hút của danh lam thắng cảnh ở Cao Bằng là rất lớn đối với du khách. Tiềm năng để các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực du lịch cũng lớn hơn.
Ông Triệu Kim Cương, Giám đốc Công ty TNHH Nasan Green cho rằng, các doanh nghiệp khi đến đầu tư Cao Bằng có thể lưu ý hơn đến hành trình trải nghiệm của du khách. Họ rất hào hứng trải nghiệm sự hội tụ giữa cảnh sắc, văn hóa và du lịch dọc đường biên giới.
Cao Bằng cũng là địa phương sở hữu nhiều tiềm năng trong phát triển kinh tế biên mậu. Giám đốc Ban Quản lý khu kinh tế cửa khẩu tỉnh Cao Bằng Nguyễn Anh Quế cho biết, lợi thế đường biên giới dài hơn 333 km tiếp giáp với Trung Quốc, với hệ thống nhiều cặp cửa khẩu, đang mở ra cơ hội phát triển thương mại, logistics và các dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu.
Khi tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh hoàn thành sẽ giúp Cao Bằng kết nối vùng, rút ngắn thời gian đến Hà Nội, Hải Phòng. Các cảng biển mở ra hành lang logistics, có dư địa để bố trí kho ngoại quan, khu phi thuế quan, khu chức năng, bãi trung chuyển container. Doanh nghiệp cũng có thể đầu tư các dịch vụ như kho lạnh, kiểm nghiệm, phân loại, đóng gói, truy xuất nguồn gốc ở tại các cửa khẩu…
Gỡ nút thắt, khơi thông nguồn lực
Kinh tế tư nhân ở Cao Bằng phần lớn có quy mô nhỏ và siêu nhỏ, năng lực tài chính, công nghệ, quản trị và khả năng mở rộng thị trường còn hạn chế. Doanh nghiệp ở Cao Bằng cần nhận diện rõ những nút thắt này, từ đó đưa ra những giải pháp khơi thông nguồn lực, tạo dựng một hệ sinh thái doanh nghiệp và cộng đồng khởi nghiệp tại địa phương.
Tỉnh Cao Bằng có 2.440 doanh nghiệp được cấp đăng ký kinh doanh, trong đó 1.546 doanh nghiệp đang hoạt động. Tín hiệu đáng mừng là tinh thần gia nhập thị trường của doanh nghiệp đang được cải thiện. Trong 9 tháng của năm 2026, tỉnh Cao Bằng thành lập mới 160 doanh nghiệp với tổng vốn đăng ký 571 tỷ đồng; có 64 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động. Vốn đăng ký bình quân khoảng 3,5 tỷ đồng mỗi doanh nghiệp (mức bình quân cả nước khoảng 12 tỷ đồng)…
Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Cao Bằng Hoàng Mạnh Ngọc đánh giá, số lượng doanh nghiệp đã tăng, nhưng quy mô, sức cạnh tranh và khả năng tích lũy để phát triển thành doanh nghiệp lớn còn yếu. Những tháng đầu năm, tỉnh có 133 doanh nghiệp và 32 chi nhánh, văn phòng đại diện chấm dứt hoạt động hoặc tạm ngừng kinh doanh.
Mặt khác một bộ phận doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh còn tư duy sản xuất, kinh doanh theo quy mô nhỏ; quản trị mang tính gia đình; thiếu chiến lược dài hạn; chưa mạnh dạn đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường; khả năng liên kết giữa các doanh nghiệp còn yếu…
Công ty TNHH Phát triển nông nghiệp và Tư vấn môi trường (DACE) đã đầu tư tại tỉnh Cao Bằng được 15 năm và liên kết với hàng nghìn hộ dân để trồng các loại cây sản xuất thành gia vị như là gừng, nghệ, ớt, quế, hồi. Tuy nhiên, theo Giám đốc Công ty DACE Trần Văn Hiếu, việc các doanh nghiệp xác định đầu tư ở tỉnh Cao Bằng có rất nhiều khó khăn như địa hình chia cắt, rất nhiều vùng sâu, vùng xa; đời sống của một bộ phận người dân còn khó khăn. Cùng đó là những bất lợi về chi phí logistics, nhân công cũng khiến các doanh nghiệp dè dặt trong quyết định đầu tư dài hạn tại địa phương này.
Theo ông Trần Văn Hiếu cho rằng, tỉnh Cao Bằng cần có các chính sách để bù đắp những bất lợi cho doanh nghiệp khi đến đầu tư lớn, dài hạn; tiếp tục hỗ trợ những chính sách về đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số; xây dựng các vùng nguyên liệu, vùng chế biến sâu bằng công nghệ, đưa sản phẩm ra thị trường; cải thiện sinh kế và bảo vệ môi trường…
Đối với các doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực du lịch tại Cao Bằng, nút thắt chính là hạ tầng giao thông, hạ tầng du lịch, chính sách về quy hoạch đất đai, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực các doanh nghiệp còn yếu, chuỗi giá trị du lịch còn thấp, chưa lan tỏa được sâu trong cộng đồng.
Chủ cơ sở Mế farmstay Vũ Khắc Chung cho rằng, để khắc phục những điểm nghẽn này, tỉnh cần chuyển vai trò từ quản lý sang kiến tạo chuỗi giá trị du lịch. Quy hoạch du lịch cần phải được nhìn dưới góc độ một hệ sinh thái du lịch kết nối giữa giao thông, điểm đến, lưu trú, ẩm thực, trải nghiệm, mua sắm các sản phẩm địa phương; người dân biết mình tham gia vào đâu trong chuỗi giá trị du lịch…
Kinh tế biên mậu đang mở ra những cơ hội đầu tư cho các doanh nghiệp tại tỉnh Cao Bằng. Đến ngày 30/9, kim ngạch xuất nhập khẩu qua địa bàn tỉnh năm 2026 đạt 1.356,8 triệu USD; toàn tỉnh có 31 dự án kho bãi, tổng sức chứa thiết kế khoảng 3.450 container mỗi ngày đêm.
Tuy nhiên, một vòng lặp hạn chế trong phát triển kinh tế cửa khẩu ở Cao Bằng là hạ tầng chưa đồng bộ làm chi phí cao; chi phí cao làm giảm dòng hàng; dòng hàng thiếu ổn định khiến doanh nghiệp không đầu tư; thiếu đầu tư lại khiến dịch vụ không phát triển.
Theo ông Lương Khắc Định, Giám đốc Công ty CP Tà Lùng Quang Minh, để tháo gỡ vòng lặp này, để phần giá trị tạo ra từ dòng hàng, các doanh doanh nghiệp không nên dừng lại ở hoạt động vận chuyển và lưu kho mà tập trung đầu tư các dịch vụ như kho lạnh, kiểm nghiệm, phân loại, đóng gói, truy xuất nguồn gốc. Khi những dịch vụ này được hình thành ngay tại cửa khẩu, doanh nghiệp có thể tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Phần lớn doanh nghiệp ở Cao Bằng có quy mô nhỏ, siêu nhỏ, vốn hạn chế, tài sản thế chấp ít. Vì vậy, mới thành lập hoặc các mô hình khởi nghiệp, các doanh nghiệp gặp sự rủi ro rất cao. Ông Nông Đức Hiếu (Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Cao Bằng) cho biết, để tháo gỡ nút thắt về vốn, tỉnh cần nghiên cứu xây dựng Quỹ Hỗ trợ khởi nghiệp và phát triển doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ tỉnh Cao Bằng; có cơ chế hỗ trợ lãi suất, bảo lãnh tín dụng và khuyến khích các ngân hàng xây dựng các gói vay phù hợp với doanh nghiệp nhỏ, dựa nhiều hơn vào phương án kinh doanh, dòng tiền, hợp đồng đầu ra thay vì chỉ dựa vào tài sản thế chấp…
"Trợ lực" cho kinh tế tư nhân phát triển, chính quyền cần tạo môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, giảm thời gian và chi phí thủ tục, tháo gỡ nhanh vướng mắc về đất đai và mặt bằng, hỗ trợ tiếp cận vốn và thị trường. Doanh nghiệp phải đổi mới quản trị, minh bạch tài chính, đầu tư công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và chủ động liên kết, hình thành được một lớp doanh nghiệp địa phương đủ mạnh, có thương hiệu, có năng lực cạnh tranh và có khả năng dẫn dắt các chuỗi giá trị đặc trưng của tỉnh.
Bài cuối: Mở lối thể chế, đón dòng đầu tư
