Phát triển mía tím Mường Bi thành cây trồng đặc sản

Mía tím Mường Bi - thương hiệu nông sản của xã Mường Bi, tỉnh Phú Thọ đang từng bước khẳng định vai trò là cây trồng chủ lực, mang lại thu nhập ổn định và bền vững cho người dân vùng cao.

Đến nay, nhiều hộ dân trong vùng đã tích cực chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mở rộng diện tích mía tím theo hướng sản xuất hàng hóa. Bình quân mỗi ha mía tím cho thu nhập cao gấp nhiều lần so với cây trồng truyền thống, giúp không ít hộ vươn lên thoát nghèo, làm giàu chính đáng.

Tiềm năng, lợi thế Mía tím Mường Bi

Mía tím Mường Bi là một trong những đặc sản nông sản nổi bật gắn liền với điều kiện tự nhiên và văn hóa địa phương. Sản phẩm không chỉ mang giá trị dinh dưỡng cao mà còn thể hiện bản sắc nông nghiệp vùng cao, tạo tiền đề cho phát triển bền vững và nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao.

Xã Mường Bi, hiện có 270ha mía tím, trồng tập trung ở các xóm: Đon, Chùa Bụa, Chuông, Ngay... chất lượng mía tím Mường Bi được khẳng định qua đặc tính riêng biệt của giống và điều kiện sinh thái nơi đây. Với đặc thù khí hậu nhiệt độ dao động rõ rệt giữa ngày và đêm, độ ẩm phù hợp, thổ nhưỡng giàu khoáng, ít sâu bệnh. Những điều kiện này tạo nên thân mía có màu tím đặc trưng, ngọt dịu, giòn, nhiều nước và giàu các hợp chất dinh dưỡng tự nhiên. So với các loại mía thông thường, mía tím Mường Bi có vị ngọt thanh, ít xơ và hương thơm đặc biệt, được người tiêu dùng đánh giá cao khi dùng tươi, làm nước ép, sản xuất đường mía đặc sản hoặc các sản phẩm chế biến khác.

Không chỉ là cây trồng mang tính đặc sản, mía tím Mường Bi còn thể hiện hiệu quả kinh tế rõ rệt. Với năng suất ổn định và giá bán thường cao hơn mía thường do tính độc đáo và chất lượng, người nông dân trồng mía tím có thu nhập vượt trội. Nhiều hộ dân sau khi chuyển đổi diện tích trồng ngô, sắn kém hiệu quả sang trồng mía tím đã thấy rõ sự thay đổi trong thu nhập và cải thiện đời sống. Nhờ đó, cây mía tím trở thành hướng đi chiến lược trong phát triển nông nghiệp hàng hóa của xã vùng cao.

Anh Tạ Văn Thành, xóm Chùa Bụa, xã Mường Bi cho biết, gia đình hiện có gần 2 ha mía tím, năm nay, nhờ điều kiện thời tiết thuận lợi, mía sinh trưởng tốt, được mùa, được giá. Đang vào chính vụ thu hoạch, thương lái đến tận vườn thu mua với giá ổn định từ 8 - 10 nghìn đồng/cây. Bình quân mỗi ha mía cho thu khoảng 150 triệu đồng. Sau khi trừ chi phí giống, phân bón và công chăm sóc, mía vẫn mang lại nguồn thu cao hơn nhiều so với trồng lúa. Riêng năm nay, tổng thu từ mía của gia đình anhTạ Văn Thànhđạt khoảng 280 triệu đồng, khoản thu nhập đủ để bảo đảm đời sống, tích lũy làm giàu bền vững.

Chị Bùi Thị Lan, xóm Ngay, xã Mường Bi cũng chia sẻ, những năm gần đây, vào mùa thu hoạch mía, nhiều lao động tại địa phương đã có thêm việc làm ổn định trong thời gian nông nhàn. Công nhật trung bình khoảng 300 nghìn đồng/ngày. Dù công việc khá vất vả, phải làm ngoài trời và phụ thuộc nhiều vào thời tiết, song tiền công được trả kịp thời, giúp tôi có thêm thu nhập để trang trải sinh hoạt và nuôi con ăn học.

Từ khi người dân được hỗ trợ áp dụng khoa học, kỹ thuật và sản xuất, thường xuyên tham gia vào các lớp tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc đúng quy trình, chất lượng mía tím Mường Bi không ngừng được nâng cao. Anh Bùi Văn Lực, xóm Đom, xã Mường Bi cho biết, việc nhân giống mô cây mía tím đã mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người trồng, góp phần nâng cao hiệu quả và tính bền vững của sản xuất. Cây giống được tạo ra từ nuôi cấy mô có độ đồng đều cao, sinh trưởng khỏe, sạch sâu bệnh, giúp giảm rủi ro trong quá trình canh tác. Nhờ khả năng thích nghi tốt, mía tím nhân giống mô cho năng suất ổn định, chất lượng thân mía đồng đều, vị ngọt đặc trưng được giữ nguyên. Thời gian sinh trưởng rút ngắn, tỷ lệ sống cao giúp người dân tiết kiệm chi phí giống và công chăm sóc.

Định hướng phát triển bền vững

Để nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững cây mía, trong năm 2025 xã Mường Bi đã phối hợp với Trung tâm Ứng dụng và Đổi mới sáng tạo tỉnh Phú Thọ (Sở Khoa học và Công nghệ) tổ chức các lớp tập huấn chuyển giao kỹ thuật trồng mía mô; đồng thời hỗ trợ người dân 2,5 vạn cây giống mía mô chất lượng cao. Việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên diện tích đất lúa kém hiệu quả tiếp tục được triển khai theo hướng bám sát nhu cầu thị trường, ưu tiên những loại cây có giá trị kinh tế cao, trong đó cây mía là lựa chọn chủ lực. Nhờ có nguồn thu ổn định từ sản xuất nông nghiệp, thu nhập bình quân đầu người của xã từng bước được nâng lên, năm 2025 đạt 45 triệu đồng/người, tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 6,16%.

Chủ tịch UBND xã Mường Bi Lê Chí Huyên cho biết, việc phát triển cây mía tím được địa phương xác định là một trong những hướng đi quan trọng nhằm chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao. Thời gian qua, xã đã rà soát quỹ đất phù hợp, khuyến khích người dân mở rộng diện tích trồng mía tím theo hướng tập trung, gắn với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu đặc thù của vùng trồng. Bên cạnh đó, xã phối hợp với các cơ quan chuyên môn tổ chức tập huấn kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, từng bước đưa giống mía tím chất lượng cao; trong đó có giống nhân bằng phương pháp nuôi cấy mô, vào sản xuất.

Chính quyền địa phương cũng chú trọng tuyên truyền để người dân thay đổi tư duy sản xuất, từ nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa, đảm bảo chất lượng và an toàn thực phẩm. Thời gian tới địa phương sẽ tiếp tục kêu gọi doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia liên kết tiêu thụ sản phẩm, xây dựng thương hiệu mía tím gắn với truy xuất nguồn gốc. Qua đó, cây mía tím không chỉ trở thành cây trồng chủ lực mà còn góp phần phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững, cải thiện đời sống người dân trên địa bàn.

Ông Nguyễn Hồng Yến, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Phú Thọ cho biết, cây mía tím Mường Bi được định hướng phát triển bền vững, gắn sản xuất với bảo vệ môi trường và nâng cao thu nhập lâu dài cho người dân. Ngành nông nghiệp khuyến khích các địa phương quy hoạch vùng trồng mía tím tập trung, lựa chọn giống chất lượng cao, ưu tiên áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, nhất là giống mía tím nhân bằng phương pháp nuôi cấy mô để bảo đảm đồng đều, sạch bệnh.

Bên cạnh mở rộng diện tích hợp lý, chú trọng hướng dẫn người dân sản xuất theo quy trình an toàn, giảm sử dụng hóa chất, tăng cường phân bón hữu cơ, bảo vệ đất và nguồn nước. Đồng thời, thúc đẩy liên kết giữa nông dân với hợp tác xã, doanh nghiệp trong tiêu thụ, chế biến và xây dựng thương hiệu. Qua đó, cây mía tím Mường Bi sẽ trở thành cây trồng đặc sản có giá trị kinh tế cao, phát triển ổn định và bền vững cho người dân vùng cao.

Xác định nông nghiệp vẫn là thế mạnh, trong đó mía tím tiếp tục là cây trồng mũi nhọn, thời gian tới xã Mường Bi sẽ tiếp tục tuyên truyền, hỗ trợ người dân phát triển cây mía theo đúng quy hoạch; đẩy mạnh xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm; tăng cường liên kết tiêu thụ để sản phẩm có đầu ra ổn định, bền vững. Cùng với đó, địa phương chú trọng phát triển các sản phẩm chủ lực, sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương theo hướng hữu cơ, an toàn, đạt các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP./.