Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa có quyết định phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035, giai đoạn I: Từ năm 2026 đến năm 2030 (chương trình).
Theo đó, tổng vốn dự kiến huy động thực hiện chương trình giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 1,044 triệu tỷ đồng. Trong số đó, ngân sách trung ương hỗ trợ trực tiếp 100.000 tỷ đồng (9,6%); ngân sách địa phương khoảng 300.000 tỷ đồng (28,7%); vốn lồng ghép từ các chương trình, dự án khác khoảng 360.000 tỷ đồng (34,5%); vốn tín dụng chính sách khoảng 23.000 tỷ đồng (2,2%); vốn doanh nghiệp và đóng góp của cộng đồng, người dân khoảng 261.000 tỷ đồng (25%).
Chương trình nhằm xây dựng nông thôn mới hiện đại, giàu bản sắc và bền vững; phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; thực hiện giảm nghèo đa chiều, bao trùm, bảo đảm bình đẳng giới và an sinh xã hội. Đồng thời, thúc đẩy kinh tế nông thôn theo hướng xanh, tuần hoàn, sinh thái, gắn với cơ cấu lại nông nghiệp để nâng cao thu nhập, chất lượng sống và thu hẹp chênh lệch phát triển giữa các vùng, miền.
Đến năm 2030, chương trình phấn đấu nâng thu nhập bình quân người dân nông thôn gấp 2,5–3 lần so với năm 2020, thu nhập của đồng bào dân tộc thiểu số đạt khoảng một nửa mức bình quân cả nước; duy trì giảm nghèo đa chiều 1 - 1,5%/năm, đưa tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 10%, cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn. Cả nước dự kiến có khoảng 65% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó 10% đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại và 5 tỉnh, thành phố hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới.
Với các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, đáng chú ý có tiêu chí số 1 về quy hoạch sẽ được thực hiện xây dựng, quản lý trên nền tảng công nghệ ứng dụng hệ thống thông tin địa lý (GIS hóa) để cập nhật vào Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về quy hoạch và được cung cấp, chia sẻ cho các tổ chức, cá nhân.
Nhằm phát triển kinh tế nông thôn theo hướng sinh thái, hiện đại, tích hợp đa giá trị và đáp ứng nhu cầu thị trường, chương trình tập trung đẩy mạnh phát triển kinh tế, giảm nghèo nhanh và nâng cao thu nhập bền vững; thu hẹp khoảng cách mức sống giữa vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi với bình quân cả nước, gắn với thúc đẩy bình đẳng giới và nâng cao vai trò của phụ nữ. Phấn đấu 80% hộ nông dân là người dân tộc thiểu số tham gia sản xuất nông – lâm nghiệp hàng hóa.
Trọng tâm là cơ cấu lại ngành nông nghiệp và kinh tế nông thôn theo hướng sinh thái, hiện đại; ưu tiên áp dụng các mô hình sản xuất giảm phát thải, nông nghiệp hữu cơ, tuần hoàn, thực hành sản xuất tốt (VietGAP, GlobalGAP), sử dụng vật tư an toàn và truy xuất nguồn gốc.
Đồng thời, tiếp tục củng cố và phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã gắn với chuỗi giá trị và sinh kế bền vững; hỗ trợ xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, sản xuất hàng hóa quy mô lớn, liên kết chặt chẽ giữa sản xuất – chế biến – tiêu thụ.
Chương trình cũng chú trọng phát triển sản phẩm OCOP theo hướng chất lượng, đặc trưng, đa giá trị và thân thiện môi trường, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong chế biến, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và thúc đẩy OCOP xanh.
Chương trình xây dựng và nhân rộng các mô hình sinh kế đa dạng, hỗ trợ phát triển sản xuất gắn với giảm nghèo bền vững, phù hợp điều kiện sinh thái, văn hóa của từng địa phương, nhất là xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, biên giới, hải đảo. Khuyến khích ứng dụng khoa học – công nghệ, kinh tế số, kinh tế xanh, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, bảo đảm kết nối thị trường; thí điểm tín dụng vi mô, bảo hiểm nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu.
Đặc biệt, chương trình cũng hỗ trợ người lao động cư trú trên địa bàn các xã, thôn đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đi làm việc ở nước ngoài…/.
