Phục dựng tòa Phương Đình trả lại giá trị gốc cho hồ Văn, di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám

Phối cảnh công trình phục dựng tòa Phương Đình và tôn tạo gò Kim Châu tại hồ Văn. Ảnh: TTXVN phát
Phối cảnh công trình phục dựng tòa Phương Đình và tôn tạo gò Kim Châu tại hồ Văn. Ảnh: TTXVN phát

Hồ Văn cùng với vườn Giám và các công trình kiến trúc cổ là bộ phận không thể tách rời của quần thể Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Giữa hồ có đảo Kim Châu. Vào thời Lê, trên đảo này có dựng Phán Thủy Đường, là nơi tụ họp bình văn, đọc thơ của các sĩ phu Bắc Hà. Đến thời Nguyễn, nơi đây dựng đình ngói giữa hồ. Do biến động về thời gian, các công trình trên đảo Kim Châu đã biến mất và hiện nay, các cơ quan quản lý Di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám đã quyết tâm phục dựng để hoàn trả giá trị gốc cho hồ Văn.

Phục dựng tòa Phương Đình trả lại giá trị gốc cho hồ Văn, di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám ảnh 1Phối cảnh công trình phục dựng tòa Phương Đình và tôn tạo gò Kim Châu tại hồ Văn. Ảnh: TTXVN phát

Tìm lại giá trị đã mất

Dù là một hạng mục quan trọng của Di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám nhưng hồ Văn có một số phận khá long đong. Bởi, giai đoạn trước năm 1940, hồ Văn và Di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám thuộc quyền quản lý của tỉnh Hà Đông, khu vực hồ Văn bị tách khỏi địa phận của di tích, đồng thời bị xâm phạm nghiêm trọng.

Trước tình hình đó, năm 1939, các sĩ phu Hà Nội, Hà Đông đã đệ đơn trình Thị trưởng Hà Nội và Công sứ Toàn quyền Bắc Kỳ xin tu sửa lại hồ Văn và trả lại hồ Văn về địa phận Di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Trong thập niên 40, hồ Văn được trao trả cho Hà Nội. Từ năm 1946 đến đầu những năm 1990, việc tu sửa hồ Văn bị sao lãng, hồ Văn lại bị lấn chiếm và xâm phạm nghiêm trọng.

Trên gò Kim Châu hiện lưu giữ 2 tấm bia cổ ghi lại việc trao trả, tu sửa hồ Văn năm 1940 và 2 cây si cổ thụ rất đẹp, là những hiện vật gắn liền với những buổi bình thơ tại hồ Văn. Ngoài ra, một không gian thờ tự phát và 2 cây hương mới được đưa vào thời gian gần đây, không liên quan đến vai trò lịch sử của hồ Văn.

Từ năm 1992 đến nay, thành phố Hà Nội đã nỗ lực trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị hồ Văn cùng với Di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám, song việc phục dựng tòa Phương Đình và tôn tạo gò Kim Châu vẫn là nỗi trăn trở của những người quản lý di tích này.

Ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám cho biết: Việc phục dựng tòa Phương Đình và tôn tạo gò Kim Châu thuộc hồ Văn nằm trong dự án tổng thể Bảo tồn, tu bổ, tôn tạo và khai thác khu Di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám. Dự án đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thỏa thuận, các ban, ngành liên quan chấp thuận, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội phê duyệt. Không chỉ phù hợp với quy hoạch tổng thể của khu di tích, việc phục dựng Phương Đình và tôn tạo gò Kim Châu còn tăng giá trị cảnh quan xung quanh và phát huy tốt giá trị tổng thể khu di tích.

Từ năm 2017 đến nay, sau khi có thỏa thuận chủ trương lập báo cáo kinh tế, kỹ thuật phục dựng tòa Phương Đình trên gò Kim Châu thuộc hồ Văn, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám đã phối hợp với phường Văn Miếu, quận Đống Đa, họp với các hộ dân quanh khu vực hồ Văn để tạo sự đồng thuận. Hiện nay, dự án đã bắt đầu triển khai, dự kiến sẽ hoàn thành vào cuối năm 2021. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Chử Xuân Dũng đã giao Ủy ban nhân dân quận Đống Đa phối hợp với Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Công an thành phố Hà Nội, các đơn vị liên quan xây dựng phương án đảm bảo an ninh trật tự tại khu vực hồ Văn, Di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám trong quá trình thi công phục vụ công trình.

Đánh thức nét xưa, lệ cũ

Dù những năm trở lại đây, khu vực hồ Văn được tổ chức nhiều hoạt động văn hóa để làm sống lại các yếu tố truyền thống như: Hội chữ Xuân, Ngày Thơ Việt Nam, trưng bày sách, trưng bày cây cảnh... song đảo Kim Châu vẫn chưa được khôi phục để khai thác, phát huy giá trị. Ông Lê Xuân Kiêu cho biết, dự án không chỉ tìm lại những giá trị đã mất mà còn mong muốn tạo thêm không gian văn hóa nghệ thuật phát huy giá trị di tích, phục vụ cộng đồng.

Hạng mục tòa Phương Đình là kiến trúc quan trọng và duy nhất trên gò, sẽ nằm ở vị trí trung tâm của gò, trên trục thần đạo của tổng thể khu Di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám, hướng quay theo hướng của các công trình chính. Kiến trúc Phương Đình chồng diêm 2 tầng, 8 mái đặt trên nền cao hơn so với mặt sân. Kết cấu bộ khung gồm 16 cột gỗ cùng hệ thống cột cái, cột quân.

Hai cây si cổ thụ là một trong những thành phần có giá trị lớn nhất trên gò, gắn liền với sự hình thành và phát triển của gò Kim Châu sẽ được bảo tồn. Rễ cây mọc trùm, đâm xuyên làm hư hỏng tuyến kè của đảo nên đơn vị thực hiện sẽ giữ nguyên hai đoạn kè cũ, cạp thêm một lớp kè mới ra ngoài. Hai bia đá trong khu vực này được di dời sang vị trí mới trong khuôn viên bồn hoa phía Nam gò Kim Châu.

Trước kia, nếu muốn sang gò Kim Châu sẽ phải sử dụng thuyền nhưng khi nơi này được tu bổ, tôn tạo, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám sẽ xây dựng một cầu đá đi sang. Vị trí cầu đá nằm ở phía Tây Bắc của gò, chia làm 5 nhịp lớn, 4 hàng chân cột, được trang trí chạm khắc với các chủ đề dân gian truyền thống. Cùng với đó, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám thực hiện tôn tạo sân vườn cảnh quan, xây dựng kè hồ, lan can đá gò Kim Châu, chỉnh trang đường đi và cảnh quan khu vực hồ Văn.

Để phục dựng Phương Đình và tôn tạo gò Kim Châu, đơn vị thi công sẽ phải di chuyển điểm thờ tự ra khỏi khu vực này. Tiến sĩ Nguyễn Viết Chức, Chủ tịch Hội đồng quản lý Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long cho rằng, điểm thờ tự phát ở đây không có trong lịch sử nên cần phải di chuyển để tôn tạo gò Kim Châu. Việc phục dựng Phương Đình và tôn tạo gò Kim Châu cần thực hiện tốt để phát huy giá trị di tích hồ Văn.

Thời gian từ nay đến cuối năm không còn dài, vì vậy, Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám đang tích cực triển khai đảm bảo tiến độ đồng thời tạo nên một không gian đẹp, giàu ý nghĩa, gần nhất với những giá trị gốc.

Đinh Thuận

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Độc đáo nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer

Độc đáo nghề làm mão, mặt nạ của đồng bào Khmer

Đó là chủ đề trưng bày chuyên đề do Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk phối hợp với Bảo tàng tỉnh Vĩnh Long tổ chức, ngày 11/9. Trưng bày giới thiệu đến công chúng những giá trị đặc sắc của nghề làm mão, mặt nạ truyền thống - di sản văn hóa gắn với đời sống tín ngưỡng và các loại hình nghệ thuật biểu diễn dân gian của đồng bào Khmer.

Nhịp cầu nối đôi bờ biên giới với những câu chuyện phối hợp và sẻ chia

Nhịp cầu nối đôi bờ biên giới với những câu chuyện phối hợp và sẻ chia

Tiếng hát “Việt Nam - Trung Hoa” vang lên trong buổi giao lưu tại phường Hà Giang 1, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu cho những câu chuyện giữa cán bộ làm nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới hai nước. Phía sau những tiết mục văn nghệ, trận bóng bàn và hành trình tìm hiểu các điểm đến của địa phương là một mối quan hệ được bồi đắp bằng nhiều năm phối hợp, chia sẻ và đồng hành.

Gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo động lực phát triển vùng biên

Gìn giữ bản sắc văn hóa, tạo động lực phát triển vùng biên

Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, tỉnh Lạng Sơn xác định, xây dựng và phát triển nền văn hóa toàn diện, giàu bản sắc, nhân văn, khoa học, hiện đại, trở thành nền tảng vững chắc, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực cho phát triển nhanh và bền vững.

Khai hội truyền thống Đền Minh Lương

Khai hội truyền thống Đền Minh Lương

Trong tiết thu dịu mát, tiếng trống khai hội vang lên giữa không gian cổ kính của Đền Minh Lương, xã Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang, mở đầu những ngày hội đậm sắc màu văn hóa, tín ngưỡng.

Đặc sắc Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du

Đặc sắc Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du

Sáng 6/9 (tức ngày 25/7 âm lịch), tại phường Phan Thiết (tỉnh Lâm Đồng), đoàn Quan Thánh Đế Quân xuất du diễn ra trong sự thích thú của đông đảo người dân địa phương và du khách. Đây là phần hội quan trọng và đặc sắc nhất của Lễ hội Trung Nguyên Kiến Tiêu Nghinh ông Quan Thánh Đế Quân xuất du lần thứ 15 - năm 2026.

'Đánh thức' nếp nhà xưa và các giá trị văn hóa bản địa

'Đánh thức' nếp nhà xưa và các giá trị văn hóa bản địa

Nằm nép mình bên những ghềnh đá cổ ven biển Sa Huỳnh, làng Gò Cỏ (phường Sa Huỳnh, tỉnh Quảng Ngãi) đang trở thành điểm đến hấp dẫn du khách trong và ngoài nước nhờ mô hình du lịch cộng đồng gắn liền với việc bảo tồn không gian kiến trúc truyền thống và các giá trị văn hóa bản địa.

Thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân khu vực biên giới Việt Nam - Lào

Thắt chặt tình đoàn kết, hữu nghị giữa nhân dân khu vực biên giới Việt Nam - Lào

Từ ngày 31/8 - 2/9, tại khu vực Cửa khẩu Quốc tế Lóng Sập, xã Lóng Sập diễn ra các hoạt động văn hóa, thể thao và du lịch thu hút đông đảo du khách và nhân dân biên giới Việt Nam và Lào tham gia. Đây là sự kiện trong chuỗi hoạt động thuộc Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, do Ủy ban nhân dân tỉnh Sơn La tổ chức.

Rộn ràng Tết Độc lập ở các bản làng vùng cao Điện Biên

Rộn ràng Tết Độc lập ở các bản làng vùng cao Điện Biên

Tết Độc lập 2/9 không chỉ rộn ràng ở các đô thị mà còn lan tỏa đến những bản làng vùng cao Điện Biên. Trong sắc cờ đỏ, đồng bào các dân tộc khoác lên mình trang phục truyền thống, hòa vào các hoạt động văn hóa, vui hội và đón du khách, cùng lan tỏa niềm tự hào về quê hương, đất nước.

Lai Châu: Trích đoạn Lễ hội Gầu tào văn hóa dân tộc Mông chào mừng Tết Độc lập

Lai Châu: Trích đoạn Lễ hội Gầu tào văn hóa dân tộc Mông chào mừng Tết Độc lập

Trong khuôn khổ các hoạt động chào mừng Tết Độc lập năm 2026, ngày 2/9/2026, tại Không gian văn hóa Mông thuộc sân vận động xã Than Uyên, Bảo tàng tỉnh Lai Châu phối hợp với UBND xã Than Uyên tổ chức trình diễn cúng cây nêu trích đoạn trong Lễ hội Gầu tào của dân tộc Mông. Đây là một trong những điểm nhấn đặc sắc, thu hút đông đảo nhân dân và du khách thập phương đến tham quan, trải nghiệm. 

Gần 3.000 người tham gia giải chạy “Đón bình minh trên biển” vào sáng 2/9

Gần 3.000 người tham gia giải chạy “Đón bình minh trên biển” vào sáng 2/9

Sáng 2/9, tại Quảng trường Tháp Nghinh Phong (phường Tuy Hòa), Giải chạy Tuy Hòa bán marathon 2026 “Đón bình minh trên biển” do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức đã hoàn thành các phần thi. Giải có sự tham gia của gần 3.000 vận động viên, xuất phát vào lúc 4 giờ sáng 2/9 với hành trình đi qua các tuyến đường ở phường, kết nối các địa điểm du lịch như Tháp Nghinh Phong, Tháp Nhạn và khu vực biển Tuy Hòa.

Lai Châu chào mừng Tết Độc lập

Lai Châu chào mừng Tết Độc lập

Sáng 2/9/2026, tại Sân vận động xã Than Uyên, tỉnh Lai Châu diễn ra Lễ thượng cờ chào mừng Tết Độc lập năm 2026 với sự tham gia của hơn 2.000 cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang, học sinh, nhân dân các dân tộc tỉnh Lai Châu cùng du khách. Sau lễ thượng cờ là các hoạt động múa sạp, diễu hành đường phố mang đậm sắc màu văn hóa các dân tộc vùng cao Lai Châu.

Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu

Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu

Nằm trong chuỗi các hoạt động Tuần Văn hóa - Du lịch Mộc Châu năm 2026, tối 1/9, tại Quảng trường 8/5 (phường Mộc Châu), tỉnh Sơn La tổ chức Chương trình nghệ thuật với chủ đề "Mộc Châu - Tiếng gọi mùa yêu", chào mừng kỷ niệm 81 năm ngày "Tết Độc lập" - Quốc khánh 2/9. Chương trình thu hút đông đảo du khách và nhân dân các dân tộc tỉnh Sơn La đến dự.

Về nơi Tết Độc lập đậm sắc Mường

Về nơi Tết Độc lập đậm sắc Mường

Trong không khí đón mừng Tết Độc lập 2/9, đồng bào Mường ở Lạc Sơn, tỉnh Phú Thọ lại sum họp, tổ chức các hoạt động theo phong tục được duy trì qua nhiều thế hệ. Từ bữa cơm đoàn tụ, những món quà biếu cha mẹ đến bánh uôi, tiếng chiêng, lời hát đối, những phong tục ấy góp phần tạo nên nét văn hóa đặc sắc trong ngày Tết của đồng bào Mường nơi đây.

Tiếng nhạc ngũ âm giữ hồn văn hóa Khmer ở An Giang

Tiếng nhạc ngũ âm giữ hồn văn hóa Khmer ở An Giang

Với đồng bào Khmer Nam Bộ, nhạc ngũ âm không chỉ góp phần tạo nên không khí trang nghiêm trong các nghi lễ Phật giáo hay rộn ràng trong những lễ hội truyền thống, mà còn là một phần văn hóa được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ. Tại các ngôi chùa Khmer ở An Giang, những lớp học nhạc ngũ âm đang giúp thế hệ trẻ hiểu, yêu và tiếp tục gìn giữ những thanh âm đặc trưng của dân tộc mình.

Sức trẻ gìn giữ âm nhạc truyền thống Tây Nguyên

Sức trẻ gìn giữ âm nhạc truyền thống Tây Nguyên

Phía Tây của tỉnh Quảng Ngãi là nơi mang đậm nét văn hóa của đồng bào các dân tộc thiểu số Tây Nguyên; trong đó âm nhạc đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống của bà con nhân dân nơi đây.