Sáng kiến "bếp củi cải tiến" của học sinh vùng cao
Quang Duy (TTXVN)
Xã Dào San, huyện Phong Thổ là xã vùng cao biên giới có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, thời tiết khắc nghiệt lạnh giá đặc biệt vào mùa đông. Trong sinh hoạt thường ngày, đồng bào các dân tộc nơi đây thường sử dụng củi để nấu nướng và sưởi ấm.
Với các học sinh bán trú thì đều phải mang củi tới trường để đun nấu. Chính bởi những lý do trên, trong quá trình học tập, hai em Lý A Thồ và Dì A Tráng, học sinh lớp 11 trường THPT Dào San đã quan sát kỹ loại bếp mà người dân và các trường học sử dụng là bếp kiềng hoặc bếp lò để sáng tạo ra "bếp củi cải tiến" của riêng mình.
Ảnh minh họa- TTXVN Lý A Thồ cho biết, những loại bếp trên có nhiều nhược điểm như tốn kém nhiên liệu do thất thoát nhiệt, gây khói bụi làm cho tường và trần nhà bị bám nhiều bụi đen bẩn, gây hại cho sức khỏe con người… Từ đó, em và A Tráng đã nghĩ ra ý tưởng phải làm thế nào để cải tiến một bếp củi có thể giảm được hiện tượng khói bụi lại có thể giảm thất thoát nhiệt, tiết kiệm củi, vừa đun được thật nhiều nước nóng cho đồng bào và các bạn học sinh của chúng em tắm, rửa.
Vậy là Dự án “bếp củi cải tiến” của chúng em đã ra đời với sự giúp đỡ hướng dẫn của thầy giáo Vũ Ngọc Thuyết, giảng dạy bộ môn Vật lý trong trường.
Quá trình nghiên cứu, quan sát và làm thực nghiệm của ba thầy trò đã diễn ra ròng rã suốt 3 tháng (từ tháng 10 - 12/2015). Cứ sau giờ học, thầy trò lại mò mẫm từ bếp củi nhà dân đến bếp của trường để quan sát, ghi chép, tính toán rồi bắt tay làm thử, chưa đạt yêu cầu lại tiếp tục thực hiện lại.
Thầy giáo Vũ Ngọc Thuyết cho biết: Tập trung vào nghiên cứu mới thấy cũng có rất nhiều vấn đề cần phải tính toán, thầy trò còn tìm hiểu về cả vật liệu xây bếp rồi bắt đầu mới làm mô hình thử nghiệm.
Lý A Thồ giới thiệu: Mô hình bếp củi cải tiến thử nghiệm được xây bằng các vật liệu gồm cát, đá, xi măng chịu nhiệt, gạch, thép. Đây đều là những vật liệu có sẵn, giá rẻ và dễ thi công. Bếp củi cải tiến được đúc bằng bê tông có hệ thống ống khói, bể nước, khóa nước, buồng đốt, bệ đặt nồi và cửa đốt.
Khi cho củi vào cửa đốt để đun nấu, nhiệt lượng trong buồng đốt sẽ đồng thời đun nóng bể nước, có thể tiết kiệm được khoảng 35% số củi so với bếp thường của người dân...
Theo tính toán của nhóm nghiêm cứu, một gia đình người dân tộc Mông về mùa đông thường đun hết khoảng 20kg củi/ngày. Nếu sử dụng bếp củi cải tiến thì sẽ tận dụng được lượng nhiệt thải từ ống khói để đun được khoảng 80 lít nước nóng ở 56 độ C, đủ cho 5 đến 6 người tắm.
Còn đối với các trường học bán trú như trường THPT Dào San, mỗi ngày thường đun hết khoảng 150 kg củi khô. Nếu dùng bếp củi cải tiến sẽ tận dụng nhiệt thải để đun được khoảng 1.200 lít nước nóng ở nhiệt độ khoảng 34 độ C, đủ cho khoảng 60 bạn học sinh tắm rửa mỗi ngày.
Với những sáng tạo trên, nhóm nghiên cứu đã đăng ký tham gia Cuộc thi nghiên cứu khoa học kỹ thuật cấp tỉnh dành cho học sinh bậc THCS và THPT năm học 2015 - 2016 tỉnh Lai Châu với suy nghĩ có một sân chơi khoa học, có sự cọ xát và lấy kinh nghiệm thực tiễn. Nhưng niềm vui cho cả thầy và trò là Dự án trên không chỉ đoạt giải Nhì cấp tỉnh mà còn đoạt giải Khuyến khích Cuộc thi khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia 2016 dành cho học sinh trung học khu vực phía Bắc.
“Đây không chỉ là sự động viên rất lớn với ba thầy trò mà còn là niềm tự hào của nhà trường để tạo tiền đề khích lệ các em học sinh có những ý tưởng sáng tạo mới xuất phát từ thực tiễn cuộc sống”, Thầy Vũ Ngọc Thuyết cho biết.
Sáng kiến "bếp củi cải tiến" đã phần nào giúp các bạn học sinh vùng cao giảm bớt khó khăn trong sinh hoạt, nhất là vào mùa đông. Lý A Thồ chia sẻ, với bếp củi cải tiến này nếu được đưa vào xây dựng và sử dụng đại trà cho các trường nội trú, bán trú và người dân ở vùng cao biên giới có điều kiện kinh tế khó khăn, thời tiết khắc nghiệt, lạnh giá thì đời sống của bà con sẽ bớt bớt vất vả. Các bạn học sinh sẽ không ngại đến trường vào mùa đông nữa.
Thực hiện Đề án “Phát triển kết cấu hạ tầng các xã khó khăn và đặc biệt khó khăn tỉnh giai đoạn 2026-2030”, Thái Nguyên đang chỉ đạo các sở, ngành, địa phương tập trung triển khai chương trình hỗ trợ đầu tư, cải tạo, nâng cấp hạ tầng giao thông các xã vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn. Đồng thời, khẩn trương hoàn thiện công tác chuẩn bị đầu tư, các thủ tục về chủ trương đầu tư, báo cáo kinh tế - kỹ thuật; lựa chọn nhà thầu và các nội dung liên quan, bảo đảm đủ điều kiện khởi công các công trình theo kế hoạch và giải ngân 100% nguồn vốn được giao trong năm 2026.
Ngày 14/9, nước trên các sông tại Quảng Trị đang rút, chính quyền các xã miền núi phía Tây tỉnh Quảng Trị huy động lực lượng, phương tiện phối hợp với người dân khẩn trương dọn dẹp bùn đất, rác thải, vệ sinh môi trường, khắc phục hậu quả mưa lũ, sớm ổn định đời sống.
Ở vùng sâu, vùng xa, nơi đường đến cơ sở y tế còn nhiều cách trở, mô hình “Tủ thuốc biên cương” do Bộ đội Biên phòng Nghệ An triển khai góp phần đưa dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu đến gần người dân.
Bước vào năm học 2026-2027, trước nguy cơ các bệnh truyền nhiễm gia tăng do thời tiết giao mùa và học sinh tập trung đông, ngành Y tế và Giáo dục tỉnh Đắk Lắk đang tăng cường các biện pháp phòng, chống dịch trong trường học, nhất là sốt xuất huyết, tay chân miệng và các bệnh lây truyền theo mùa.
Bộ đội Biên phòng tỉnh Thanh Hóa chủ động triển khai chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý địa bàn, giám sát an ninh và hỗ trợ nhân dân khu vực biên giới.
Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị huy động tối đa quân số, phối hợp với chính quyền địa phương và các lực lượng hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả mưa lũ.
Lào Cai tích cực tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ qua nguồn tin từ cựu chiến binh, nhân chứng, nhằm trả lại danh tính và nghĩa trang cho các anh hùng liệt sĩ.
Tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất lâm nghiệp trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng đang diễn biến phức tạp, trong đó số vụ phá rừng tăng mạnh so với cùng kỳ năm 2025.
Nhằm tạo chuyển biến về chất lượng tăng trưởng, năng lực quản trị và sức cạnh tranh cũng như thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026, Tuyên Quang đặt mục tiêu đổi mới mô hình phát triển, tạo động lực tăng trưởng mới theo từng giai đoạn.
Trước diễn biến mưa lớn kéo dài, lũ trên các sông tiếp tục lên nhanh, tỉnh Quảng Trị đã tổ chức sơ tán 653 hộ dân với 2.468 người tại các khu vực có nguy cơ ngập lụt, chia cắt và sạt lở đất đến nơi an toàn.
Tối 12/9 tại Trường Liên cấp Na Ngoi, tỉnh Nghệ An, chương trình “Trăng thu biên cương” được tổ chức với nhiều hoạt động thiết thực, mang đến không khí Trung thu vui tươi, ấm áp cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn tại địa bàn biên giới.
Do ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, từ ngày 12/9 đến sáng 13/9, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị xuất hiện mưa to đến rất to, khiến nhiều sông lên nhanh, một số tuyến giao thông và khu vực dân cư miền núi bị ngập, chia cắt cục bộ.
Chiều 12/9, UBND xã Trường Sơn, tỉnh Quảng Trị cho biết, trên địa bàn vừa xảy ra vụ sạt lở đá lớn nặng hàng tấn trên đường. Hiện các lực lượng chức năng đang lên phương án xử lý, khắc phục.
Từ tối 11 đến chiều 12/9, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị đã xảy ra mưa vừa đến mưa to và có nơi có dông. Đặc biệt, ở khu vực biên giới của tỉnh, mưa lớn kéo dài nhiều giờ khiến mực nước trên các sông, suối dâng cao, một số tuyến đường bị ngập, gây ách tắc và chia cắt tạm thời một số nơi.
Hơn một năm qua, việc phân cấp cho cấp xã tiếp nhận và giải quyết thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất lần đầu cho cá nhân, hộ gia đình đã mang lại diện mạo mới tại nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
