Thực hiện Nghị quyết 106/NQ-CP của Chính phủ về phát triển hợp tác xã nông nghiệp trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã ban hành Quyết định 641/QĐ-UBND ngày 30/9/2024 về phê duyệt danh sách và kinh phí hỗ trợ các hợp tác xã tham gia xây dựng mô hình hợp tác xã nông nghiệp phát triển bền vững, phù hợp với vùng miền, địa phương năm 2025. Tuy nhiên, đến nay, sau hơn 1 năm Quyết định được ban hành, nguồn lực hỗ trợ các hợp tác xã của tỉnh vẫn chưa được thực hiện.
Theo Quyết định 641 của UBND tỉnh Quảng Ngãi, có 6 hợp tác xã được phê duyệt hỗ trợ với kinh phí hơn 13 tỷ đồng. Trong đó, ngân sách Trung ương hỗ trợ hơn 11 tỷ đồng, còn lại 1,75 tỷ đồng từ ngân sách địa phương và các nguồn huy động hợp pháp khác. Nguồn kinh phí hỗ trợ các hợp tác xã nhằm đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, xây dựng mô hình, tìm đầu ra trên thị trường, đầu tư hạ tầng và kết nối tiêu thụ sản phẩm.
Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp xã Bình Minh, ông Võ Xuân Ánh cho biết, theo danh mục được phê duyệt, hợp tác xã sẽ được hỗ trợ hơn 2,8 tỷ đồng để thực hiện xúc tiến thương mại đưa sản phẩm tre lấy măng ra thị trường; hỗ trợ truy xuất nguồn gốc cho cây đậu, măng tre, ớt, mè; đầu tư lò sấy, kho xưởng đóng gói, chế biến, dây chuyền ép dầu mè, dầu lạc công nghệ mới. Hợp tác xã đã chủ động đề ra nhiều phương án như thuê đất xây dựng nhà xưởng, kế hoạch mua sắm máy móc, liên kết tạo đầu ra cho sản phẩm. Tuy nhiên, kế hoạch phải tạm dừng do không có vốn.
“Dự án trồng tre lấy măng của địa phương hiện có 20 ha, năm nay dự kiến thu hoạch rộ. Nếu có nhà máy sơ chế, chế biến sản phẩm đưa ra thị trường tiêu thụ thì đỡ cho bà con nông dân hơn. Còn để người dân tự bán thì rất bấp bênh. Đầu vụ, măng thường có giá cao từ 15.000 - 16.000 đồng/kg nhưng vào vụ thu hoạch rộ, tư thương ép giá chỉ còn 5.000 - 6.000 đồng/kg. Hiện nguồn kinh phí của hợp tác xã không đủ để đầu tư, nếu có kinh phí hỗ trợ xây dựng nhà máy sơ chế, chế biến măng tre, ép dầu theo như kế hoạch, hợp tác xã sẽ hỗ trợ bà con nông dân được nhiều hơn và cũng sẽ phát triển bền vững hơn”, ông Xuân nói.
Tương tự, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Thắng Lợi, ông Lê Tuấn Trinh thông tin, hợp tác xã đã liên kết với doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ các sản phẩm như lúa giống, lúa thương phẩm chất lượng cao, đồng thời ứng dụng thiết bị bay không người lái trong quản lý dịch hại trên hàng trăm ha. Ngoài ra, hợp tác xã đang xây dựng kế hoạch phát triển vùng sản xuất theo hướng VietGAP. Tuy nhiên, nguồn kinh phí hỗ trợ để phát triển kết cấu hạ tầng tại hợp tác xã theo quyết định của UBND tỉnh mãi chưa được triển khai. Hạ tầng chưa hoàn thiện, vì vậy các doanh nghiệp liên kết với hợp tác xã cũng chưa mạnh dạn đầu tư mở rộng vùng sản xuất.
Phó Chủ tịch UBND xã Phước Giang, ông Trần Văn Thiện cho biết, địa bàn xã có 3 hợp tác xã; trong đó, Hợp tác xã Nông nghiệp Hành Nhân được phê duyệt kinh phí hỗ trợ phát triển mô hình hợp tác xã bền vững. Do chưa tiếp cận được nguồn hỗ trợ, hợp tác xã không đủ điều kiện để xây dựng mô hình, nâng cao chất lượng, gia tăng năng lực sản xuất. Trong bối cảnh hiện nay, nguồn lực dành cho hợp tác xã là vô cùng cần thiết, góp phần quan trọng hỗ trợ nâng tầm vai trò của hợp tác xã, nền kinh tế tập thể của địa phương. Từ mô hình này sẽ góp phần lan tỏa, tạo điều kiện tốt hơn cho nông dân vùng nông thôn.
Trao đổi với phóng viên, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ngãi, ông Nguyễn Quang Hòa cho biết, giai đoạn 2021 - 2025, UBND tỉnh Quảng Ngãi đã bố trí kinh phí hơn 30 tỷ đồng từ nguồn vốn đầu tư công để hỗ trợ phát triển các hợp tác xã. Bên cạnh đó, nhằm tranh thủ nguồn vốn hỗ trợ của Trung ương thực hiện theo Nghị quyết 106/NQ-CP về phát triển hợp tác xã nông nghiệp trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh chủ động tham mưu UBND tỉnh quyết định phê duyệt kế hoạch và danh sách 6 hợp tác xã được hỗ trợ kinh phí giai đoạn 2024 - 2025. Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường không có nguồn kinh phí bổ sung năm 2025 để hỗ trợ cho tỉnh triển khai thực hiện nên nội dung này không triển khai thực hiện được.
Để hỗ trợ các hợp tác xã, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang tham mưu cho UBND tỉnh xây dựng kế hoạch củng cố, phát triển hợp tác xã giai đoạn 2026 - 2030; trong đó sẽ đề xuất một số chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã theo Nghị định 113 của Chính phủ và đề xuất nguồn lực hỗ trợ hợp tác xã cho phù hợp với giai đoạn mới. Đồng thời, chỉ đạo các địa phương sử dụng nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035 để hỗ trợ các hợp tác xã. Mới đây, Sở Tài chính cũng đã tham mưu UBND tỉnh trình Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành nghị quyết về chính sách hỗ trợ các hợp tác xã đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn. Đây là những định hướng quan trọng để phát triển các hợp tác xã trên địa bàn trong thời gian tới./.
