Tỉnh Nghệ An đang khẳng định hướng đi đúng đắn trong công tác giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 thông qua việc triển khai linh hoạt các dự án, đặc biệt là dự án Đa dạng hóa sinh kế, nhằm hỗ trợ người dân chuyển đổi từ thu nhập bấp bênh sang các mô hình sản xuất, chăn nuôi hiệu quả. Sự kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế và xây dựng nông thôn mới đã giúp người dân thay đổi cách nghĩ, cách làm, và tạo động lực vươn lên làm giàu chính đáng.
Từ sự hỗ trợ 70 triệu đồng xây dựng mô hình đa dạng hóa sinh kế, tập huấn kỹ thuật của xã trong chăn nuôi, anh Lộc Văn Trung đã hỗ trợ cho gần 20 hộ gia đình cùng nuôi dúi trong bản.
Đa dạng hóa sinh kế
Dự án Đa dạng hóa sinh kế là 1 trong 7 dự án trọng điểm thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025. Đây được xem là một giải pháp then chốt, giúp người dân vùng khó thay đổi cách nghĩ, cách làm và mạnh dạn đầu tư phát triển sản xuất.
Các địa phương đã linh hoạt triển khai các mô hình của dự án dựa trên đặc thù kinh tế, địa hình và thế mạnh của từng vùng. Điều này đảm bảo rằng các dự án nông nghiệp được lựa chọn đều gắn với định hướng phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực của địa phương.
Chuồng nuôi của gia đình anh Lộc Văn Trung, bản Yên Hòa, xã Môn Sơn.
Gia đình anh Lộc Văn Trung, bản Yên Hòa, xã Môn Sơn từng là một trong những hộ nghèo nhất bản. Nhận thấy nhu cầu thương phẩm về con dúi dồi dào và lợi thế về nguồn thực phẩm sẵn có trong vườn nhà từ các loại cây nông sản, anh Trung đã mạnh dạn nuôi 40 con dúi thử nghiệm. Từ năm 2019 đến nay, chuồng nuôi của gia đình anh Trung đã lên tới 400 con, dự kiến năm 2026 có thêm 400 con dúi sinh sản, cung cấp nguồn hàng thực phẩm cho nhà hàng, khách sạn và con giống cho bà con địa phương.
Anh Lộc Văn Trung cho biết, so với nuôi lợn, bò thì nuôi dúi có giá trị cao hơn và dễ nuôi hơn, từ sự hỗ trợ 70 triệu đồng xây dựng mô hình đa dạng hóa sinh kế, tập huấn kỹ thuật của xã trong chăn nuôi, anh Trung đã có kiến thức vững vàng và hỗ trợ cho gần 20 hộ gia đình cùng nuôi dúi trong bản. Đến nay, gia đình anh Trung đã vươn lên thoát nghèo, dựng được nhà sàn khang trang và có điều kiện phát triển kinh tế hộ gia đình. Gia đình anh Lỳ Bá Xênh, bản Trung Tâm, xã Huồi Tụ từng rất khó khăn, kinh tế phụ thuộc vào những chuyến đi rừng. Sau khi được hỗ trợ một phần kinh phí và nguồn giống từ dự án chăn nuôi gà đen địa phương, gia đình đã đầu tư chuồng trại. Sau hơn 3 năm, gia đình xuất bán bình quân 3 lứa gà thịt mỗi năm, mỗi lứa gần 300 con. Từ tiền vốn tích lũy, gia đình tiếp tục mở rộng chăn nuôi để phát triển kinh tế và vươn lên thoát nghèo bền vững.
Bảo tồn và gìn giữ nghề dệt thổ cẩm ở xã Môn Sơn, tỉnh Nghệ An.
Điều quan trọng là khi tham gia dự án, bà con không chỉ được hỗ trợ cây con giống mà còn được tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, chăn nuôi. Trước khi nhận con giống, bà con đã chủ động chuẩn bị đầy đủ chuồng trại, đất trồng cỏ và kỹ thuật chăn nuôi, nhờ đó đàn vật nuôi được chăm sóc tốt và sinh sản tốt. Điều này tạo ra việc làm, sinh kế ổn định cho người dân và từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống.
Ông Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND xã Môn Sơn cho biết, các mô hình của dự án đa dạng hóa sinh kế, được triển khai linh hoạt, dựa vào đặc thù kinh tế, địa hình và thế mạnh của từng địa phương, góp phần nâng cao năng suất chất lượng và hiệu quả cây trồng vật nuôi, đồng phát triển những sản phẩm có tiềm năng, thế mạnh của mỗi vùng. Từ đó tạo việc làm sinh kế ổn định cho người dân, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống của đồng bào các dân tộc.
Phát triển kinh tế gắn với xây dựng nông thôn mới
Tại xã Yên Na, mô hình sinh kế bền vững đan bèo tây góp phần cải thiện đời sống người dân vùng cao.
Xã Cam Phục được thành lập từ việc sáp nhập xã Cam Lâm và xã Đôn Phục, là một ví dụ điển hình về quyết tâm phát triển kinh tế song song với xây dựng nông thôn mới sau sáp nhập. Với đặc điểm dân số đông, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm 92,83%, xã đã thể hiện tinh thần quyết tâm cao độ.
Ngay sau sáp nhập, UBND các xã đã nhanh chóng kiện toàn Ban Chỉ đạo Chương trình giai đoạn 2021 – 2025, xây dựng kế hoạch cụ thể, đảm bảo việc triển khai đồng bộ từ cơ sở. Các xã đã tập trung hướng dẫn người dân phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập, tạo sinh kế ổn định.
Tại Cam Phục, chính quyền đã đầu tư và hỗ trợ người dân sản xuất kinh doanh, xây dựng thương hiệu, tìm kiếm đầu ra ổn định cho sản phẩm. Năm 2021, Làng nghề Rượu men lá bản Xiềng đã được UBND tỉnh công nhận làng nghề. Hiện nay, các hộ dân không chỉ nấu rượu theo cách truyền thống mà còn được chuyển giao kỹ thuật nấu rượu hiện đại, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm bằng cách sử dụng máy khử độc tố rượu Andehit hoặc Tháp chưng cất rượu đa tầng công nghệ châu Âu. Điều này giúp nâng cao chất lượng, giảm chi phí nhân công và đem lại thu nhập cao hơn cho người dân.
Xã đã xuất hiện nhiều mô hình trồng rừng kết hợp chăn nuôi, mô hình trang trại, gia trại nuôi trâu bò, lợn, gà, vịt cho thu nhập ổn định. Xã Cam Phục đặc biệt chú trọng công tác quản lý, bảo vệ và trồng rừng, đảm bảo tỷ lệ che phủ bình quân đạt 80%; đồng thời phát triển tiểu thủ công nghiệp - thương mại - dịch vụ, với 68 cơ sở sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ, bao gồm buôn bán hàng tạp hóa, dịch vụ xay xát, sửa chữa xe các loại, máy cày.
Bên cạnh phát triển kinh tế, xã Cam Phục còn đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động nhân dân xây dựng nông thôn mới. Nhờ sự tuyên truyền vận động, nhận thức của người dân về công tác xây dựng nông thôn mới được nâng lên rõ rệt.
Kết quả là người dân đã chủ động tham gia xây dựng nông thôn mới và thụ hưởng các thành quả, giúp đời sống vật chất, tinh thần ngày càng được nâng lên. Đến nay, toàn xã đã đạt được 11/19 tiêu chí nông thôn mới, trong đó có 2/11 thôn bản đạt chuẩn nông thôn mới.
Với những nỗ lực này, xã Cam Phục đặt mục tiêu đến cuối năm 2025, tổng giá trị tăng thêm bình quân đạt trên 7%, cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng định hướng, và thu nhập bình quân đầu người ước đạt gần 35 triệu đồng/người/năm.
Phó Chủ tịch UBND xã Cam Phục, ông Vi Thanh Hải, nhấn mạnh, xã Cam Phục hiện nay đang thực hiện nhiệm vụ ổn định hoạt động mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đồng thời thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh. Việc phát huy sức mạnh đoàn kết, khai thác tiềm năng lợi thế là yếu tố then chốt để thực hiện giảm nghèo bền vững, xây dựng xã Cam Phục từng bước phát triển toàn diện.
Để tạo lối thoát nghèo và giữ chân lực lượng lao động, xã Yên Na, đã kết nối với doanh nghiệp, đưa nghề đan bèo tây xuất khẩu về địa phương.
Tại xã Yên Na, đời sống người dân vốn nhiều trăn trở do ruộng rẫy ít và thiếu nghề phụ, khiến nghề đan lát truyền thống dần mai một. Để tạo lối thoát nghèo và giữ chân lực lượng lao động, xã Yên Na đã kết nối với doanh nghiệp, đưa nghề đan bèo tây xuất khẩu về địa phương. Sinh kế mới này không chỉ mang lại thu nhập ổn định ngay tại nhà lúc nông nhàn , mà còn phát huy sở trường truyền thống, mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững dựa trên các sản phẩm nông nghiệp xanh được thị trường quốc tế ưa chuộng.
Ông Thái Lương Thiện, Chủ tịch UBND xã Yên Na cho biết, mục tiêu của xã Yên Na là truyền dạy nghề đan bèo tây đến toàn bộ 16 bản trên địa bàn. Với sự hứng khởi và tiếp thu nhanh chóng của người dân, nghề đan bèo tây hứa hẹn mở ra hướng phát triển kinh tế lâu dài, đưa người dân Yên Na thoát nghèo bền vững. Đây là một mô hình sinh kế bền vững, vừa tận dụng được sở trường đan lát của bà con, vừa cung cấp sản phẩm nông nghiệp xanh đáp ứng thị trường xuất khẩu, góp phần cải thiện đời sống người dân vùng cao”.
Bên cạnh dự án đa dạng hóa sinh kế, Nghệ An còn triển khai nhiều dự án ý nghĩa khác, góp phần quan trọng vào mục tiêu giảm nghèo bền vững. Đó là các dự án hỗ trợ đầu tư phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội tại các huyện nghèo, xã đặc biệt khó khăn, vùng bãi ngang ven biển và hải đảo; dự án hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo, hộ cận nghèo đã giúp nhiều gia đình có nơi ở an toàn, ổn định. Tiểu dự án cải thiện dinh dưỡng góp phần nâng cao thể trạng, giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng, nhất là ở trẻ em. Tiểu dự án phát triển giáo dục nghề nghiệp giúp mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng đào tạo và hỗ trợ học nghề cho người nghèo, tạo điều kiện tìm kiếm việc làm, tăng thu nhập…
Sự kết hợp hài hòa giữa đầu tư hạ tầng, nâng cao năng lực con người, phát triển các mô hình sinh kế hiệu quả và đảm bảo an sinh xã hội đã tạo ra một sức bật mạnh mẽ. Điều này giúp người nghèo không chỉ thoát nghèo mà còn có cơ hội vươn lên làm giàu chính đáng, tạo động lực cho xây dựng nông thôn mới Nghệ An được mạnh mẽ hơn./.
