Theo thống kê của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Sơn La, hàng năm, toàn tỉnh có khoảng 30.000 phụ nữ mang thai. Trong đó, khoảng 40 người nhiễm HIV; tỷ lệ lây truyền HIV từ mẹ sang con khoảng 30-40%/năm. Sáu tháng đầu năm 2019, toàn tỉnh Sơn La đã phát hiện và đưa vào điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con đối với 21 bà mẹ. Số trẻ sinh ra còn sống và được điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ là 14 trẻ; trong đó có 3 trẻ đủ điều kiện làm xét nghiệm PCR HIV trong vòng hai tháng đầu sau khi sinh, kết quả 3 trẻ đều âm tính với HIV.
Theo Bác sỹ Nguyễn Xuân Trường, Phó Giám đốc Bệnh viện Đa khoa huyện Mai Sơn, hầu hết các bà mẹ mang thai đến khám và sinh tại Khoa Sản của bệnh viện đều được tư vấn, làm xét nghiệm sàng lọc HIV, chiếm 95%. Sau khi xét nghiệm, các bà mẹ mang thai có kết quả nhiễm HIV sẽ được bệnh viện lập hồ sơ theo dõi, quản lý và làm xét nghiệm CD4 kiểm soát tải lượng vi rút, đồng thời cho uống thuốc ARV theo đúng phác đồ nhằm hạn chế đến mức thấp nhất nguy cơ lây nhiễm từ mẹ sang con.
Chị Quàng Thị Quỳnh (26 tuổi) ở huyện Mai Sơn biết mình nhiễm HIV sau 2 năm lấy chồng. Khi biết mình mang thai, chị vừa vui mừng vừa lo lắng. Được sự động viên của gia đình, chị đã tới Bệnh viện Đa khoa huyện Mai Sơn để được tư vấn sức khỏe. Tại đây, các bác sỹ đã cho chị làm xét nghiệm, điều trị dự phòng bằng thuốc ARV và hướng dẫn về chăm sóc thai sản. Nhờ tuân thủ theo đúng phác đồ điều trị, cháu bé sinh ra đủ điều kiện làm xét nghiệm PCR HIV. May mắn, cháu không nhiễm HIV, hiện rất khỏe mạnh.
Theo Phó Trưởng Khoa Sức khỏe sinh sản, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Sơn La Quàng Thị Quý, thông qua việc chủ động, tích cực thực hiện các biện pháp dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con mà tình hình sức khỏe sinh sản trên địa bàn tỉnh đã có cải thiện, song vẫn còn một số hạn chế. Người dân chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số sống vùng đặc biệt khó khăn miền núi và vùng sâu, vùng xa nên chưa nhận thức được hết tầm quan trọng của việc khám thai sớm để phát hiện, can thiệp bệnh. Không ít phụ nữ nhiễm HIV có tâm lý bị kỳ thị và phân biệt đối xử nên không tìm đến các cơ sở y tế để tư vấn và xét nghiệm HIV hoặc đồng ý làm xét nghiệm nhưng không quay lại lấy kết quả. Điều này gây khó khăn trong việc theo dõi, kiểm soát lây truyền HIV khi họ mang thai. Nhiều trạm y tế xã nơi thực hiện quản lý và khám, chữa bệnh ban đầu cho phụ nữ mang thai chưa có dịch vụ xét nghiệm sàng lọc HIV…
Phó Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Sơn La Đặng Thị Ánh Duyên cho biết, trong thời gian tới, Trung tâm tăng cường công tác tuyên truyền, tư vấn giáo dục sức khỏe cho phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ về tầm quan trọng của việc dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con. Trung tâm tiếp tục mở các lớp tập huấn, đào tạo cán bộ y tế, nhất là đội ngũ y tế thôn bản về các biện pháp dự phòng và kiểm soát lây truyền; tham mưu cho ngành Y tế tỉnh thực hiện liên kết các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản với phòng chống, điều trị và chuyển tuyến đối với phụ nữ mang thai nhiễm HIV.
Trong giai đoạn 2020 – 2025, tỉnh Sơn La phấn đấu tỷ lệ phụ nữ được xét nghiệm sàng lọc HIV trong thời kỳ mang thai đạt trên 65%, tỷ lệ phụ nữ mang thai nhiễm HIV được điều trị ARV trên 90%, bảo đảm trên 80% phụ nữ mang thai và 65% phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ được trang bị kiến thức về dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con.
Diệp Anh
