Thực hiện Đề án “Sắp xếp ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ ống, lũ quét, sạt lở đất tại các huyện miền núi giai đoạn 2021-2025,” đến nay tỉnh Thanh Hóa đã sắp xếp, vận động được 574 hộ xây nhà và di chuyển đến nơi ở mới. Tuy nhiên, tới nay vẫn đang còn nhiều hộ dân sống trong vùng nguy cơ sạt lở, các hộ dân sống tại những khu vực này không có đủ kinh phí để di chuyển đến nơi ở mới và luôn phải sống trong tâm trạng bất an khi mùa mưa bão về.
Bản Yên, xã biên giới Mường Mìn, hiện có 49 hộ dân, đây là bản người Thái đặc biệt khó khăn thuộc khu vực biên giới, cứu mỗi khi mùa mưa về, nhiều hộ dân trong bản luôn ở trong tâm trạng bất an bởi nguy cơ bị lũ ống, lũ quét có thể xảy ra bất cú lúc nào. Theo người dân địa phương, do bản Yên nằm ở khu vực hiểm trở, địa hình có nhiều con suối nên mỗi khi xảy ra mưa bão, nước lũ lại tràn về làm ảnh hưởng đến tính mạng và tài sản của người dân, vì vậy mong ước của người dân bản Yên từ bao đời nay là được di rời đến nơi ở an toàn, không còn nguy cơ xảy ra lũ ống, lũ quét nữa.
Trước nguy cơ xảy ra lũ ống, lũ quét tại bản Yên mỗi khi mùa mưa bãi về, UBND huyện Quan Sơn cũ, đã lên kế hoạch thực hiện Dự án Sắp xếp, ổn định dân cư cho các hộ dân bản Yên, xã Mường Mìn, huyện Quan Sơn. Mục tiêu của dự án là xây dựng mới khu tái định cư tập trung cho 49 hộ dân bản Yên, xã Mường Mìn để đảm bảo an toàn, từng bước ổn định đời sống của người dân, hạn chế thấp nhất thiệt hại do thiên tai, biến đổi khí hậu, góp phần giảm nghèo bền vững, bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới và củng cố quốc phòng - an ninh tại địa phương.
Thời gian thực hiện dự án từ năm 2022 - 2024, kinh phí thực hiện là 14,7 tỷ đồng, tuy nhiên, trong quá trình khảo sát dự án gặp nhiều vướng mắc, các vị trí xác định lúc đầu không còn phù hợp với việc xây dựng khu tái định cư, nên cần phải điều chỉnh lại. Trong khi đó, ngay sau khi thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp, dự án này vẫn còn gặp nhiều vướng mắc, nên đến nay dự án vẫn chưa thể triển khai thực hiện.
Chị Lương Thị Dung cho biết, đời sống người dân bản Yên đang gặp nhiều khó khăn, cứ mỗi khi mùa mưa tới là lũ quét gây ngập nhà cửa, ruộng nương của người dân trong bản. Mặc dù biết nhà nước đã có chủ trương xây dựng một khu tái định cư mới cho người dân trong bản Yên từ lâu, thế nhưng đến nay dự án này vẫn án binh bất động, không thấy triển khai xây dựng.
Theo UBND xã Mường Mìn, trên địa bàn xã có quy hoạch xây dựng 2 dự án khu tái định cư gồm dự án sắp xếp ổn định dân cư các hộ dân bản Mìn, bản Luốc Lầu (xây khu tái định cư Pom Dụng) để di rời, ổn định cuộc sống cho 81 hộ dân bản Mìn, bản Luốc Lầu và dư án sắp xếp ổn định dân cư bản Yên. Dự án sắp xếp ổn định dân cư các hộ dân bản Mìn, bản Luốc Lầu đang thực hiện, dự kiến trong tháng 5/2026 sẽ hoàn thành. Còn dự án sắp xếp ổn định dân cư bản Yên hiện vẫn chưa thực hiện do gặp nhiều vướng mắc.
Bà Ngân Thị Kiệu - Phó chủ tịch UBND xã Mường Mìn cho biết, khu tái định cư tập trung thuộc bản Yên được Hội đồng nhân dân tỉnh Thanh Hóa phê duyệt theo từ năm 2022, quy mô 3,1 ha với 49 hộ dân ảnh hưởng. Tuy nhiên, đến nay dự án chưa được triển khai thực hiện. Thời gian tới, UBND xã mong cấp trên sớm có giải pháp để triển khai dự án, để các hộ dân bản Yên ổn định đời sống.
Tại khu vực Pom Ca Thảy, bản Xuân Sơn, xã biên giới Sơn Điện, nhiều năm qua các hộ dân nơi đây đang sống dưới chân một quả đồi lớn. Trên đồi đang có tình trạng sạt trượt đất đá và có nhiều vết nứt lớn có nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng, tài sản của người dân. Hiện trên đỉnh đồi đang tiếp tục xuất hiện thêm nhiều vết nứt khác làm gần 40 hộ dân sống trong cảnh thấp thỏm lo âu, sợ hãi đất đá trên đồi sập xuống mỗi khi mùa mưa bão. Người dân khu vực này mong sớm có phương án di dời khỏi vùng nguy cơ sạt lở đất, lũ ống, lũ quét để chuyển đến nơi ở mới an toàn.
Chị Lương Thị Thu - bản Xuân Sơn, xã Sơn Điện chia sẻ, mỗi khi mùa mưa bão về gia đình rất lo lắng khi ngôi nhà đang ở xuất hiện nhiều vết nứt lớn và có nguy cơ đổ sập bất cứ lúc nào. Do UBND xã Sơn điện chưa được bố trí đất tái định cư nên gia đình phải sống tạm bợ ở trong ngôi nhà này nhiều năm qua. Mỗi lần mưa bão là nhà lại nứt rộng thêm. Do đó, mỗi khi có mưa lớn, gia đình phải sơ tán đi nơi khác để đảm bảo an toàn tính mạng cho cả nhà.
Theo UBND xã Sơn Điện, bản Xuân Sơn hiện có 147 hộ; trong đó có gần 40 hộ thuộc khu vực Pom Ca Thải đang sống tại khu vực có nguy cơ sạt lở đất đồi. Tình trạng sạt lở đất đồi tại khu vực bản Xuân Sơn đang ngày càng nghiêm trọng, trên đồi xuất hiện nhiều vết nứt. Hiện UBND xã Sơn Điện đã cảnh báo nguy hiểm sạt lở đất để người dân chủ động phòng tránh, theo dõi các vết nứt để kịp thời ứng phó khi mưa lớn xảy ra và xây dựng phương án di dân khỏi vùng nguy cơ sạt lở. Bên cạnh đó, xã đã kiến nghị UBND tỉnh Thanh Hóa để có biện pháp khắc phục, cũng như đầu tư xây dựng khu tái định cư mới cho người dân di rời tới nơi an toàn.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Thanh Hóa thông tin, tỉnh vẫn còn khoảng 1.722 hộ dân đang sống tại khu vực nguy cơ xảy ra lũ quét và 6.275 hộ đang sinh sống tại khu vực có nguy cơ xảy ra sạt lở đất. Vì vậy, ngày 20/1/2026, UBND tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt Đề án “Sắp xếp, ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất tại các xã miền núi giai đoạn 2026-2030” với mục tiêu sắp xếp cho 2.758 hộ dân/47 xã, trong đó ổn định tại chỗ 493 hộ/19 xã/67 thôn, bản; tái định cư xen ghép cho 269 hộ/25 xã/79 thôn, bản; tái định cư tập trung cho 1.996 hộ/64 khu/36 xã… với mục tiêu giúp nhiều người dân đang sống tại vùng nguy cơ sạt lở được di rời đến nơi an toàn.
Ông Lê Bá Lương - Chi cục trưởng Chi cục phát triển nông thôn tỉnh Thanh Hóa cho biết, trong giai đoạn 2026-2030, căn cứ tình hình thực tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ phối hợp với UBND các xã, cùng đơn vị liên quan thực hiện đề án một cách hiệu quả nhất với mục tiêu sắp xếp cho 2.738 hộ đến nơi ở an toàn; trong đó có 493 hộ ổn định tại chỗ, 260 hộ tái định cư xen ghép, còn lại sẽ hỗ trợ làm hạ tầng tái định cư cho các hộ dân.
Bên cạnh đó, các hộ dân thực hiện di chuyển đến nơi ở mới được hỗ trợ trực tiếp kinh phí di dời. Hộ gia đình, cá nhân có nhà phải di chuyển là nhà sàn, nhà không kiên cố là 50 triệu đồng/hộ, hộ gia đình, cá nhân có nhà phải di chuyển là nhà cấp 4, nhà mái bằng là 75 triệu đồng/hộ. Hộ gia đình, cá nhân có nhà phải di chuyển là nhà 2 tầng trở lên là100 triệu đồng/hộ. Việc được hỗ trợ di dời sẽ giúp nhiều hộ dân có kinh phí di chuyển và làm nhà tại nơi an toàn, không còn nỗi lo bị ảnh hưởng bởi thiên tai xảy ra.
Hiện nay, mùa mưa bão sắp đến, để phòng chống thiên tai hiệu quả, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, vật tư, phương tiện, hậu cần với mức cao nhất theo phương châm “4 tại chỗ” tại những điểm xung yếu, để sẵn sàng triển khai ứng phó hiệu quả khi tình huống thiên tai xảy ra. Đồng thời, đề nghị UBND các xã thực hiện đầu tư khu tái định cư cho người dân đang sống tại vùng có nguy cơ sạt lở di dời đến nơi an toàn./.
