Tháo gỡ “nút thắt” BOT

Tháo gỡ “nút thắt” BOT
Nghị quyết 01/NQ-CP về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và Dự toán ngân sách Nhà nước năm 2018 mới được Thủ tướng Chính phủ ký ban hành trong những ngày đầu Năm mới cũng đã yêu cầu các Bộ, ngành chấn chỉnh những bất cập trong các dự án đối tác công tư, nhất là các dự án BOT. Để có cái nhìn sâu hơn về câu chuyện BOT, Phóng viên TTXVN đã có cuộc trao đổi với TS Bùi Đức Thụ, Phó trưởng ban Công tác đại biểu, Ủy ban Thường vụ Quốc hội. 

Trạm thu phí BOT Nam Bình Định. Ảnh: Quốc Dũng - TTXVN
Trạm thu phí BOT Nam Bình Định. Ảnh: Quốc Dũng - TTXVN

* Chủ trương về BOT là đúng đắn, hiệu quả là rõ ràng, nhưng tại sao dự án BOT thời gian gần đây lại gây bức xúc trong dư luận xã hội?

- Phát triển kinh tế - xã hội nói chung và cơ sở hạ tầng giao thông nói riêng đang là đòi hỏi bức thiết nhằm tháo gỡ những "nút thắt" của nền kinh tế, tạo lập môi trường đầu tư thuận lợi, hấp dẫn. Trong điều kiện nguồn ngân sách còn khó khăn, bội chi liên tục trong nhiều năm, nợ công cao ở mức sát trần thì việc thực hiện chủ trương xã hội hóa dưới hình thức đầu tư công - tư (PPP), trong đó có BOT là tất yếu, đáp ứng đòi hỏi bức thiết của cuộc sống.

Cùng với việc đẩy mạnh cải cách hành chính, cải cách thể chế thì việc chú trọng đầu tư cơ sở hạ tầng giao thông trong những năm gần đây đã tạo lập được môi trường đầu tư khá hấp dẫn, thu hút đầu tư lớn. Năm 2017, tổng đầu tư toàn xã hội chiếm 1/3 GDP, trong đó FDI đăng ký lên tới 29,7 tỷ USD, đóng góp vào tăng trưởng GDP đạt mức 6,81% cao nhất trong nhiều năm trở lại đây.

Có thể nói, xã hội hóa đầu tư, trong đó có BOT là chủ trương trúng và đúng. Tuy nhiên, việc tổ chức triển khai thực hiện đang đặt ra nhiều vấn đề, chưa được nhân dân đồng tình ủng hộ.

Tôi cho rằng, có một số vấn đề cần đặt ra. Đó là chúng ta làm BOT trên một số tuyến đường độc đạo; vừa đầu tư bằng vốn ngân sách nhà nước và trái phiếu Chính phủ vừa đầu tư bằng nguồn vốn BOT; người dân không có sự lựa chọn trong việc sử dụng con đường do họ đóng thuế hay con đường mà các nhà đầu tư ứng vốn, phải trả phí như các nước vẫn làm. Tiếp theo là việc đặt trạm thu phí không đúng vị trí, buộc người dân đi qua một đoạn hoặc thậm chí không đi qua vẫn phải trả phí cho đoạn đường dài hơn.

Cùng với đó là do đấu thầu không thành công nên phải xin cơ chế thực hiện, tập trung chủ yếu dưới hình thức chỉ định thầu đối với các dự án BOT trong thời gian gần đây. Đồng thời, việc quản lý, triển khai các dự án BOT chưa công khai, minh bạch, dẫn đến tình trạng khai tăng tổng mức đầu tư, tính mức lưu lượng xe thấp, làm tăng mức phí hoặc kéo dài thời gian thu phí. 

Tuyến đường quốc lộ 1A đoạn đi qua tỉnh Bình Định bị hư hỏng nặng đang được khắc phục, sửa chữa. Ảnh: Quốc Dũng - TTXVN
 Tuyến đường quốc lộ 1A đoạn đi qua tỉnh Bình Định bị hư hỏng nặng đang được khắc phục, sửa chữa. Ảnh: Quốc Dũng - TTXVN

* Các chuyên gia kinh tế cho rằng, các cơ quan có thẩm quyền cần chịu trách nhiệm giải trình đầy đủ và minh bạch với nhân dân về các bất cập của trạm thu phí và mức thu phí hiện nay, ông có nhận xét gì về vấn đề này?

- Tôi cho rằng, khi người dân có ý kiến về các bất cập của trạm thu phí và mức thu phí hiện nay thì cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cần xem xét, giải trình đầy đủ và minh bạch trước nhân dân thông qua các cuộc tiếp xúc, trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Việc giải trình đầy đủ, kịp thời giúp người dân hiểu đúng vấn đề, ủng hộ các chủ trương, chính sách của Nhà nước và ngược lại những kiến nghị đúng của người dân sẽ giúp các cấp chính quyền xem xét, sửa đổi, hoàn thiện cơ chế, chính sách.

Vừa qua, Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải đã giải trình báo chí những vấn đề nổi lên ở trạm thu phí Cai Lậy, nhưng tôi cho rằng nên giải trình sớm hơn, đối thoại với đại diện người dân để lắng nghe ý kiến, kiến nghị của họ. Mặt khác, những kiến nghị của người dân đúng cần sớm có giải pháp khắc phục thì chắc chắn sẽ không có điểm nóng như thời gian qua. 

Tuyến đường quốc lộ 1A đoạn đi qua tỉnh Bình Định bị hư hỏng nặng cần khắc phục, sửa chữa. Ảnh: Quốc Dũng - TTXVN
 Tuyến đường quốc lộ 1A đoạn đi qua tỉnh Bình Định bị hư hỏng nặng cần khắc phục, sửa chữa. Ảnh: Quốc Dũng - TTXVN

* Thưa ông, vì sao dự án BOT đều thực hiện chỉ định thầu?

- Chủ trương xã hội hóa dưới hình thức BOT có từ lâu, nhưng hầu như không triển khai được, không có nhiều nhà đầu tư tham gia và thực tế đến nay vẫn chưa có nhà đầu tư ngoài nước do chưa thật hấp dẫn. Trong bối cảnh đó, phải cho phép chỉ định thầu để huy động các nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực hạ tầng giao thông nhằm tháo gỡ các "nút thắt" của nền kinh tế. Tuy nhiên, tôi xin nói rằng việc chỉ định thầu nếu làm tốt thì vẫn hiệu quả.

Ví như việc chỉ định thầu trong việc sử dụng vốn trái phiếu Chính phủ để cải tạo, mở rộng, nâng cấp một số đoạn Quốc lộ 1 và đường 14 đoạn qua Tây nguyên không những không làm tăng tổng mức đầu tư như nhiều dự án mà còn thực hiện rất nhanh, tiết kiệm cho ngân sách Nhà nước lên tới 10 nghìn tỷ đồng.

Vì vậy, nếu chỉ định thầu công khai, minh bạch, đúng thực tế thì có thể rút ngắn thời gian triển khai dự án, tiết giảm chi phí.

* Với những phương án như giảm mức thu phí, nhưng kéo dài thời gian thu phí liệu có thể giải quyết được rốt ráo, căn cơ câu chuyện BOT không, thưa ông?

- Việc giảm mức phí qua các trạm BOT là cần thiết bởi với mức phí như hiện nay đã làm tăng đáng kể chi phí vận chuyển và mức đóng góp của người dân, nhất là trong điều kiện cạnh tranh ngày càng khốc liệt với phần lớn là doanh nghiệp nhỏ và vừa, công nghệ lạc hậu, năng suất lao động và sức cạnh tranh thấp.

Tuy nhiên, để giải quyết triệt để, căn cơ vấn đề đầu tư BOT thì phải khắc phục mọi hạn chế, tồn tại của hình thức đầu tư này. Nếu xác định tổng mức đầu tư, lưu lượng xe không sát thực tế, đặt vị trí trạm thu phí không đúng, đi một đoạn phải trả tiền toàn tuyến… thì việc hạ mức phí, kéo dài thời gian thu phí vẫn không giải quyết được triệt để vấn đề.

Tuyến đường quốc lộ 1A đoạn đi qua tỉnh Bình Định bị hư hỏng nặng cần khắc phục, sửa chữa. Ảnh: Quốc Dũng - TTXVN
Tuyến đường quốc lộ 1A đoạn đi qua tỉnh Bình Định bị hư hỏng nặng cần khắc phục, sửa chữa. Ảnh: Quốc Dũng - TTXVN

* Cần xây dựng hành lang pháp lý nào để đảm bảo hài hòa lợi ích quốc gia và lợi ích của nhà đầu tư đối với các dự án BOT nhằm thu hút các nguồn lực cho phát triển hạ tầng giao thông và trước mắt là mục tiêu huy động vốn xây dựng cao tốc Bắc - Nam, thưa ông?

- Đối với các dự án BOT phải bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, nhà đầu tư và người dân thì mới duy trì được sự bền vững và phát triển. Để thu hút các nguồn lực cho phát triển hạ tầng giao thông và trước mắt là mục tiêu huy động vốn xây dựng cao tốc Bắc – Nam thì cần phải tập trung rà soát, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các Luật như Luật đầu tư, Luật đầu tư công, Luật xây dựng, Luật NSNN… và các văn bản hường dẫn các luật này, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật điều chỉnh đầu tư dưới hình thức đối tác công - tư nói chung và BOT nói riêng.

Cùng với đó, Quốc hội cần xem xét ban hành Luật về đầu tư dưới hình thức đối tác công – tư; thực hiện công khai, minh bạch từ khâu quy hoạch, kế hoạch, thẩm định, quyết định và triển khai nhằm khắc phục tình trạng lợi ích nhóm trong việc quyết định và thực hiện các dự án này; tăng cường công tác quản lý Nhà nước, sự giám sát của người dân, kịp thời lắng nghe, đối thoại với đại diện người dân; kịp thời tiếp thu ý kiến chính đáng của nhân dân và không để vấn đề kinh tế trở thành vấn đề xã hội, chính trị để các thế lực phản động trong và ngoài nước lợi dụng.

Bên cạnh đó, không đầu tư BOT trên các tuyến đường độc đạo; thực hiện đấu thầu cạnh tranh, công khai, minh bạch; xác định chính xác tổng mức đầu tư, doanh thu, chi phí của doanh nghiệp đầu tư BOT; mở rộng thu phí tự động; tính toán mức phí, thời gian thu phí hợp lý, không tạo gánh nặng cho người dân; rà soát, điều chỉnh vị trí trạm thu phí hợp lý, khắc phục tình trạng lạm thu đối với người dân, đi một đoạn đường BOT phải trả phí cả tuyến. Đặc biệt, chấn chỉnh công tác tổ chức thực hiện, xử lý nghiêm minh, kịp thời, công khai những sai phạm.

* Xin cảm ơn ông!
Trần Trung

Có thể bạn quan tâm

Điện Biên yêu cầu dừng ngay việc đốt nương thời gian cao điểm nắng nóng

Điện Biên yêu cầu dừng ngay việc đốt nương thời gian cao điểm nắng nóng

Trước nguy cơ cháy rừng gia tăng do hoạt động đốt nương của người dân, khi hàng nghìn điểm nghi cháy được ghi nhận từ đầu năm đến nay, tỉnh Điện Biên đang quyết liệt triển khai các biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng, đặc biệt dừng ngay việc đốt nương trong thời điểm nắng nóng cao điểm mùa khô.

Xử phạt một cá nhân làm 'biến dạng đất'

Xử phạt một cá nhân làm 'biến dạng đất'

UBND xã Long Hà, tỉnh Đồng Nai đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai đối với ông L.Q.H (xã Long Hà, tỉnh Đồng Nai) 30 triệu đồng về hành vi làm biến dạng gần 1 ha đất.

Nghị quyết 72-NQ/TW: Luồng sinh khí mới cho y tế cơ sở vùng cao

Nghị quyết 72-NQ/TW: Luồng sinh khí mới cho y tế cơ sở vùng cao

Thực hiện Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, tỉnh Lạng Sơn xác định mục tiêu xây dựng hệ thống y tế chất lượng, bảo đảm mọi người dân được tiếp cận đầy đủ các dịch vụ chăm sóc sức khỏe...

Phật giáo Nam tông Khmer đóng góp tích cực cho sự phát triển chung

Phật giáo Nam tông Khmer đóng góp tích cực cho sự phát triển chung

Sáng 30/3, Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Cần Thơ tổ chức chương trình họp mặt thông tin tình hình kinh tế - xã hội, chính sách dân tộc, tôn giáo cho các trụ trì và Ban Quản trị các chùa Phật giáo Nam tông Khmer trên địa bàn. Sự kiện không chỉ là dịp để nhìn lại những thành tựu đã đạt được trong năm qua mà còn là nhịp cầu quan trọng nhằm củng cố mối quan hệ gắn kết giữa chính quyền địa phương và các cơ sở tôn giáo trong giai đoạn phát triển mới.

Tín dụng chính sách tiếp sức phụ nữ Khmer nâng cao sinh kế

Tín dụng chính sách tiếp sức phụ nữ Khmer nâng cao sinh kế

Nguồn vốn tín dụng từ Ngân hàng Chính sách xã hội thông qua hình thức ủy thác cho các hội đoàn thể trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long đã trở thành “đòn bẩy” quan trọng, giúp nhiều gia đình ở nông thôn từng bước phát triển kinh tế, vươn lên thoát nghèo bền vững. Từ những đồng vốn nhỏ được sử dụng đúng mục đích, nhiều mô hình sản xuất hiệu quả hình thành, góp phần thay đổi diện mạo kinh tế nông thôn.

Cử tri dân tộc thiểu số tại TP Hồ Chí Minh kiến nghị nhiều vấn đề ‘nóng’ với đại biểu trúng cử

Cử tri dân tộc thiểu số tại TP Hồ Chí Minh kiến nghị nhiều vấn đề ‘nóng’ với đại biểu trúng cử

Sau khi kết quả bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 được công bố, nhiều cử tri trong cộng đồng dân tộc thiểu số tại TP Hồ Chí Minh bày tỏ sự vui mừng, đồng thời kiến nghị nhiều vấn đề thiết thực về chính sách, đời sống bà con dân tộc trong cộng đồng.

Gỡ khó cho mô hình trường bán trú kiểu mới tại Nghệ An

Gỡ khó cho mô hình trường bán trú kiểu mới tại Nghệ An

Dù mang lại những hiệu quả đột phá trong việc nâng cao chất lượng giáo dục vùng cao và giảm tỷ lệ học sinh bỏ học, mô hình trường Trung học phổ thông bán trú kiểu mới tại Nghệ An sau 3 năm thí điểm vẫn đang rơi vào tình cảnh "vận hành nội trú trên danh nghĩa bán trú". Xây dựng một cơ chế chính thức, đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất là điều cấp thiết để bù đắp cho những tâm huyết của đội ngũ giáo viên vùng sâu, vùng xa.

Đắk Lắk hỗ trợ người dân khôi phục sản xuất sau thiên tai

Đắk Lắk hỗ trợ người dân khôi phục sản xuất sau thiên tai

Sau khi Hội đồng nhân dân tỉnh Đắk Lắk thông qua Nghị quyết số 05/NQ-HĐND ngày 12/2/2026 về hỗ trợ khôi phục sản xuất vùng bị thiệt hại do bão số 13 và mưa lũ tháng 11/2025, UBND tỉnh đã có quyết định phân bổ kinh phí gần 400 tỷ đồng trong hơn 600 tỷ đồng về 56 xã, phường có báo cáo thiệt hại trên lĩnh vực nông nghiệp để hỗ trợ cho người dân. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai thực hiện, các địa phương lại gặp nhiều vướng mắc, nhất là trên lĩnh vực chăn nuôi.

Phát huy vai trò của thanh niên trong triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Phát huy vai trò của thanh niên trong triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Hội nghị đối thoại giữa Chủ tịch UBND tỉnh Lai Châu với thanh niên trên địa bàn tỉnh năm 2026 chủ đề “Thanh niên Lai Châu phát huy vai trò trong triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp” diễn ra ngày 25/3. Hội nghị được tổ chức trực tiếp và trực tuyến tại các điểm cầu 38 xã, phường trong tỉnh.

Quyết liệt ngăn chặn 'quái xế' buôn lậu thuốc lá vùng biên

Quyết liệt ngăn chặn 'quái xế' buôn lậu thuốc lá vùng biên

Thời gian gần đây, tại tỉnh Đồng Tháp, một số đối tượng điều khiển xe mô tô với tốc độ cao trên đường để vận chuyển thuốc lá lậu từ biên giới vào nội địa, gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông và bức xúc trong nhân dân. Công an Đồng Tháp đã triển khai nhiều giải pháp đấu tranh quyết liệt để ngăn chặn và xử lý đối với những "hung thần" chở thuốc lá lậu này.

Vay vốn lãi suất thấp hiện thực hóa giấc mơ an cư

Vay vốn lãi suất thấp hiện thực hóa giấc mơ an cư

Thông qua chương trình cho vay nhà ở xã hội với lãi suất ưu đãi, hàng nghìn hộ gia đình lao động khó khăn trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã có cơ hội tiếp cận được nguồn vốn để xây dựng, sửa chữa nhà ở, từng bước ổn định cuộc sống và an tâm lập nghiệp.

Một tuần 10 vụ phá rừng, tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo kiên quyết xử lý cán bộ vi phạm

Một tuần 10 vụ phá rừng, tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo kiên quyết xử lý cán bộ vi phạm

Ngày 24/3, thông tin từ UBND tỉnh Lâm Đồng xác nhận trong tuần 11/2026 (từ 11 - 18/3) đã xảy ra 10 vụ phá rừng trái pháp luật, làm thiệt hại 1,69 ha rừng. Lãnh đạo UBND tỉnh Lâm Đồng chỉ đạo các cơ quan, đơn vị chủ rừng và chính quyền địa phương kiên quyết xử lý đối tượng vi phạm cùng cán bộ tiếp tay hoặc có liên quan.

Ấm áp 'Ngôi nhà cấp ủy' vùng dân tộc, miền núi Lâm Đồng

Ấm áp 'Ngôi nhà cấp ủy' vùng dân tộc, miền núi Lâm Đồng

Triển khai từ tháng 8/2025, mô hình “Ngôi nhà cấp ủy” của Đảng ủy xã Đam Rông 2 nhanh chóng được nhiều đảng viên, nhất là tại những vùng miền núi, vùng dân tộc trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng biết tới, qua đó thể hiện tính nhân văn trong mô hình của một tổ chức Đảng ở vùng được coi là đặc biệt khó khăn nhất tỉnh, đem lại mái ấm cho những đảng viên nghèo.

Vun đắp tương lai nơi biên cương

Vun đắp tương lai nơi biên cương

Tại nhiều xã biên giới đất liền trên cả nước, không quản ngày hay đêm, mọi nguồn lực đang dồn sức để xây dựng trường phổ thông nội trú liên cấp.

Lào Cai: Xây dựng 100% xã, phường không ma túy trong năm 2026

Lào Cai: Xây dựng 100% xã, phường không ma túy trong năm 2026

Sáng 20/3, Tỉnh ủy Lào Cai tổ chức Hội nghị quán triệt, triển khai thực hiện các giải pháp phấn đấu xây dựng 100% xã, phường không ma túy trong năm 2026 theo chỉ đạo của Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an và Nghị quyết của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai.