Cao Bằng là tỉnh miền núi có địa hình bị chia cắt, độ dốc lớn, nền địa chất nhiều nơi phong hóa, dẫn đến khả năng gây trượt đất, đá. Trên một số sườn đồi ở các xã vùng cao, đã xuất hiện những vết nứt dài hàng chục mét, nguy cơ sạt lở rất cao. Chính quyền các cấp tỉnh Cao Bằng đã triển khai nhiều giải pháp nhằm hạn chế lở đất ở các điểm xung yếu.
Từ đầu tháng 7, gia đình ông Hoàng Ích Thông (Tổ Hòa Chung 1, phường Tân Giang) đã phải di chuyển ra nhà người thân ở, do phần đất đồi ngay phía sau căn nhà ông tiếp tục xuất hiện nhiều vết nứt, sụt lún, đất đá có dấu hiệu dịch chuyển. Hệ thống tường chắn phía sau của nhà ông Thông và hơn 10 hộ dân phát sinh thêm các vết nứt, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn nếu tiếp tục có mưa lớn.
Ông Thông cho biết, cơn bão số 11 năm 2025 đã làm phần kè chắn đổ hẳn vào nhà ông. Đến bây giờ, đất từ trên đỉnh đồi đã tụt xuống khoảng hơn 2 mét, đẩy vỡ kè chắn. Hiện tại, ban đêm các hộ đều chuyển ra nhà người thân, nhà văn hóa tổ để nghỉ ngơi. Ban ngày về nhà, các hoạt động diễn ra ở ngoài sân để chủ động theo dõi tình hình đất đồi sụt. Cuộc sống của gia đình ông Thông gần như đảo lộn nhất là khi mùa mưa bão đang đến gần.
Trong khi chờ dự án bố trí ổn định dân cư vùng thiên tai cấp bách xóm 3, xã Bảo Lạc, gia đình chị Lý Thị Phương (xóm 3, xã Bảo Lạc) vẫn đang sinh sống trong căn nhà ở vùng nguy cơ sạt lở. Chị Phương chia sẻ, sau cơn bão số 11 năm 2025, tại sườn đồi ở xóm 3, xuất hiện vết nứt lớn, vết rộng từ 0,7 - 1 m, chiều dài kéo dài khoảng 120 m, gây nguy cơ sạt lở đất, lũ quét rất cao, đe dọa trực tiếp đến gần 30 hộ dân đang sinh sống xung quanh khu vực. Hiện nay, tại chỗ có vết nứt, chính quyền đã cho máy móc san gạt san phẳng các lớp đất đá để hạ tải lượng đất đè nặng trên sườn dốc...
Đã nhiều năm, tuyến đường tỉnh 216 từ xã Hòa An đi qua xã Minh Tâm đến xã Thông Nông xuất hiện nhiều điểm sạt lở gây khó khăn cho người và phương tiện tham gia giao thông. Đặc biệt, tại khu vực xóm Slam Luồng (xã Minh Tâm), cứ vào mùa mưa kéo dài là hàng nghìn m3 đất đá sạt xuống lấp kín diện tích mặt đường; tràn sát cả vào nhà dân. Sạt lở đất từ trên đỉnh núi tại điểm này đã gây nhiều khó khăn trong khắc phục hậu quả, nguy hiểm cho phương tiện đi lại và các hộ dân sinh sống trong khu vực.
Văn phòng Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự tỉnh Cao Bằng đã thống kê trên địa bàn hiện có 801 hộ nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở đất, đá do mưa lớn và 94 hộ nằm trong khu vực xói lở do dòng chảy lũ. Toàn tỉnh có hơn 200 điểm có nguy cơ sạt lở, trong đó rủi ro cao tập trung ở các xã Nguyên Bình, Ca Thành, Bảo Lạc, Sơn Lộ, Yên Thổ, Nam Quang... Tỉnh còn 24 vị trí hư hỏng nghiêm trọng trên Quốc lộ 34, Quốc lộ 4A, cùng nhiều tuyến tỉnh lộ, đường liên xã thường xuyên xuất hiện các điểm sạt taluy dương, cần được xử lý để đảm bảo an toàn giao thông trong mùa mưa bão.
Một vết nứt trên đồi có nguy cơ gây sạt lở trên địa bàn xã Thông Nông.
Sạt lở đất, đá không còn là hiện tượng bất thường mà đã trở thành một trong những loại hình thiên tai nguy hiểm tại tỉnh Cao Bằng vào mùa mưa bão. Tuy nhiên, công tác phòng ngừa, khắc phục hậu quả sạt lở còn nhiều khó khăn do nguồn kinh phí đầu tư xây dựng công trình, trang thiết bị, phương tiện phục vụ công tác phòng, chống thiên tai, ứng phó sự cố và tìm kiếm cứu nạn của tỉnh rất hạn chế. Năng lực của các cơ quan làm công tác phòng, chống thiên tai các cấp còn hạn chế. Một bộ phận người dân, cán bộ còn chủ quan, thờ ơ, lơ là, có tư tưởng ỷ lại, trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước trong quá trình triển khai công tác ứng phó, khắc phục thiên tai.
Những năm gần đây, tỉnh Cao Bằng đã triển khai nhiều giải pháp nhằm giảm thiểu thiệt hại do thiên tai. Các địa phương thường xuyên rà soát, chủ động xây dựng phương án cảnh báo, sơ tán dân ra khỏi khu vực có nguy cơ cao. Trong tháng 7/2026, xã Thông Nông đã phối hợp cùng đoàn chuyên gia từ Viện Địa công nghệ và Môi trường tổ chức đợt khảo sát thực địa các điểm có nguy cơ sạt lở ở xóm Long Giang, xóm Sơn Hà và Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học và Trung học cơ sở Dẻ Rào.
Chủ tịch UBND xã Thông Nông cho biết, qua khảo sát, đoàn công tác đưa ra các giải pháp trước mắt nhằm giảm thiểu rủi ro như tư vấn về việc khơi thông dòng chảy, cắm biển cảnh báo tại các vị trí xung yếu và rà soát các hộ dân trong diện cần sơ tán khẩn cấp. Đặc biệt, các chuyên gia đã hướng dẫn cán bộ xã và đại diện khu dân cư cách sử dụng ứng dụng di động "Sạt lở Việt Nam" để tiếp nhận các bản tin cảnh báo trượt lở sớm theo thời gian thực; theo dõi diễn biến mưa và nguy cơ thiên tai ngay trên điện thoại cá nhân...
Chánh Văn phòng Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự tỉnh Cao Bằng Ma Thị Huyền Linh cho biết, trước mùa mưa bão, đơn vị đã tham mưu cho ngành nông nghiệp và tài nguyên và môi trường đi kiểm tra, đánh giá hiện trạng các điểm có nguy cơ sạt lở để đưa ra các giải pháp chủ động phòng tránh. Đồng thời, chỉ đạo các địa phương có phương án di dời người dân ra khỏi vùng sạt lở trong tình hình khẩn cấp; nghiên cứu, đề xuất các giải pháp khắc phục các điểm có nguy cơ sạt lở.../.
