Từ trường hợp thôn Làng Nủ: Các nhà khoa học đề xuất giải pháp phòng tránh sạt lở đất

Yếu tố địa hình, độ dốc, địa chất, ảnh hưởng biến đổi khí hậu với những đợt mưa lớn sau bão là nguyên nhân kích hoạt lũ quét, sạt lở tại thôn Làng Nủ (Lào Cai) cũng như các tỉnh vùng núi. Đây là một trong những nội dung được các nhà khoa học đề cập tại Tọa đàm khoa học "Thảm họa Làng Nủ - Nguyên nhân và giải pháp phòng tránh" do Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức ngày 2/10, tại Hà Nội.

vna_potal_hoi_thao_khoa_hoc_tham_hoa_lang_nu_-_nguyen_nhan_va_giai_phap_phong_tranh_7628699.jpg
Giáo sư, Tiến sỹ Đỗ Minh Đức, Trưởng bộ môn Địa kỹ thuật và Phát triển hạ tầng, Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu. Ảnh: Diệu Thúy - TTXVN

Nguyên nhân gây nên "thảm họa Làng Nủ" là lũ bùn đá

Giáo sư, Tiến sỹ Đỗ Minh Đức, Trưởng bộ môn Địa kỹ thuật và Phát triển hạ tầng, Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, hơn 3 tuần sau bão Yagi và hoàn lưu bão gây mưa lũ, sạt lở đất khiến nhiều địa phương các tỉnh phía Bắc bị thiệt hại nặng nề, trong đó Lào Cai là tỉnh bị tàn phá nặng nề nhất (118 người chết và 50 người mất tích). Riêng trận sạt lở, lũ quét tại thôn Làng Nủ, huyện Bảo Yên vào sáng 10/9 vùi lấp toàn bộ 37 hộ dân với 158 nhân khẩu tại đây. Đến nay, số người thiệt mạng ghi nhận là 58 người, còn 9 người mất tích.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Châu Lân, Phó trưởng Bộ môn địa kỹ thuật, Khoa Công trình, Trường Đại học Giao thông Vận tải, nhóm nghiên cứu của trường đã có chuyến đi thực địa tại thôn Làng Nủ (xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai), bước đầu xác định nguyên nhân gây nên thảm họa Làng Nủ là lũ bùn đá.

Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Châu Lân phân tích, trận lũ sáng 10/9 tại thôn Làng Nủ có vị trí phát sinh trượt lở là núi Con Voi. Các vật liệu tạo dòng chảy chủ yếu là gneiss biotit, đá phiến thạch anh biotit, thấu kính đá hoa. Vùng phát sinh trượt trên đỉnh núi Con Voi có cao độ 774 m, vùng ảnh hưởng dưới cùng (thôn Làng Nủ, là vùng lắng đọng bùn đá) có cao độ 160 - 200 m. Chiều dài dòng lũ bùn đá (từ đỉnh núi Con Voi xuống thôn Làng Nủ) là 3,6 km; diện tích ảnh hưởng của dòng lũ bùn đá là khoảng 38 ha. Phó Giáo sư Nguyễn Châu Lân nhận định, tại khu vực xã Bảo Khánh, lượng mưa tích lũy ngày 9/9 là 500 mm, như vậy, nhiều khả năng ở khu vực đỉnh núi Con Voi đã phát sinh trượt lở ban đầu từ ngày 9/9.

“Vị trí thôn Làng Nủ là vị trí đứt gãy địa chất. Đây là vị trí nguy hiểm khi có tai biến địa chất xảy ra, vì vậy, chính quyền cần khuyến cáo người dân không làm nhà ở các vị trí này”, Phó Giáo sư Nguyễn Châu Lân nhận định.

vna_potal_hoi_thao_khoa_hoc_tham_hoa_lang_nu_-_nguyen_nhan_va_giai_phap_phong_tranh_7628697.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Châu Lân, Phó trưởng Bộ môn địa kỹ thuật, Khoa Công trình, Trường Đại học Giao thông Vận tải phân tích nguyên nhân thảm họa Làng Nủ. Ảnh: Diệu Thúy - TTXVN

Các cơ quan chức năng cần kịp thời ứng phó

Hiện tại, các tỉnh miền núi như Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái… đã xuất hiện nhiều vết nứt địa chất, tuy vậy, hiện vẫn đủ thời gian để các cơ quan chức năng kịp thời ứng phó. Nhằm phòng tránh thảm họa tương tự, các nhà khoa học khuyến cáo người dân tránh xây dựng nhà ở gần bờ suối và các khu vực có nguy cơ sạt lở. Một trong những giải pháp trước mắt là che phủ các vết nứt bằng vải bạt, kết hợp với hệ thống dẫn và thoát nước ngang, nhằm ngăn nước thấm sâu vào lòng đất, hạn chế nguy cơ sạt lở. “Đây là biện pháp đơn giản mà các địa phương có thể nhanh chóng triển khai, sau đó sử dụng các phương án kỹ thuật khác để xử lý vết nứt”, Phó Giáo sư Nguyễn Châu Lân chia sẻ.

Để phát hiện sớm và phòng tránh ẩn họa tương tự Làng Nủ ở các khu vực miền núi Việt Nam, Giáo sư, Tiến sỹ Đỗ Minh Đức cùng nhóm nghiên cứu đã đưa ra một số giải pháp cụ thể. Về giải pháp trước mắt, các bộ, ngành và đơn vị liên quan cần xây dựng bộ cơ sở dữ liệu, thành lập hệ thống bản đồ các tỷ lệ, từ đó khoanh định được các khu vực có rủi ro cao; xây dựng bản đồ rủi ro và các kịch bản ứng phó phục vụ quản lý, kiểm soát rủi ro, đảm bảo an toàn với thiên tai trên các vùng đất dốc….

Về giải pháp trung hạn, các bộ, ngành và đơn vị cần ưu tiên đảm bảo an toàn các khu vực tập trung dân cư; kiểm soát được tác động tiêu cực của nước mưa và nước mặt: Thu thoát nước mưa, nước mặt để giảm tải tác động nhân sinh lên đất dốc, trong một số trường hợp cần có cả thoát nước ngầm.

vna_potal_hoi_thao_khoa_hoc_tham_hoa_lang_nu_-_nguyen_nhan_va_giai_phap_phong_tranh_7628700.jpg
Các chuyên gia địa chất đề xuất các giải pháp phòng tránh sạt lở đất vùng núi. Ảnh: Diệu Thúy - TTXVN

Nhiều chuyên gia địa chất đề xuất, trước mỗi mùa mưa bão, các cơ quan chuyên môn cần làm khảo sát, đánh giá khả năng lũ quét tại khu vực mình đang ở và có kế hoạch chuẩn bị diễn tập, sơ tán khi cần thiết. Đặc biệt, sau khi tái định cư cho dân, chính quyền địa phương cần đánh giá khả năng tiếp tục bị sạt lở ở khu vực này để đưa ra phương án sử dụng đất phù hợp; cần có các chương trình bảo vệ môi trường, dự báo, kế hoạch diễn tập để giúp người dân ứng phó nhanh với các sự số thiên tai có thể sớm xảy ra.

Diệu Thúy

Diệu Thúy ((TTXVN))

Có thể bạn quan tâm

Lào Cai tập trung khắc phục sạt lở khiến 40 hộ dân bị cô lập

Lào Cai tập trung khắc phục sạt lở khiến 40 hộ dân bị cô lập

Tối 22/9, thông tin từ ông Hà Trung Kiên, Chủ tịch UBND xã Tân Hợp, tỉnh Lào Cai cho biết, trên địa bàn xã vừa xảy ra vụ sạt lở đất đá với khối lượng khoảng hơn 5.000 m3. Vụ sạt lở khiến các phương tiện không thể lưu thông và làm cô lập gần 40 hộ dân.

Đắk Lắk hỗ trợ thu hoạch lúa Hè Thu bị ngập do mưa lớn

Đắk Lắk hỗ trợ thu hoạch lúa Hè Thu bị ngập do mưa lớn

Mưa lớn tại nhiều nơi trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk trong ngày 22/9 đã khiến cho nhiều diện tích lúa Hè Thu đang trong kỳ thu hoạch của người dân vùng trũng thấp bị ngập úng, nguy cơ dẫn đến hư hại và ảnh hưởng năng suất. Chính quyền địa phương đã huy động lực lượng hỗ trợ người dân khẩn trương thu hoạch, giảm thiểu thiệt hại.

Niềm vui trong ngôi trường nội trú khang trang

Niềm vui trong ngôi trường nội trú khang trang

Những ngày đầu năm học 2026-2027, Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở Buôn Đôn, xã biên giới Buôn Đôn (tỉnh Đắk Lắk), đón học sinh trong một diện mạo mới.

Lâm Đồng đã di dời 22 hộ dân ra khỏi vùng sạt lở

Lâm Đồng đã di dời 22 hộ dân ra khỏi vùng sạt lở

Ngày 22/9, UBND xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) cho biết đã hoàn tất việc vận động, tổ chức di dời 22 hộ dân với 125 nhân khẩu ra khỏi các khu vực xảy ra sạt lở tại khu dân cư K’Nớ 5 (thôn Lán Tranh) nhằm góp phần hạn chế nguy cơ thiệt hại về người và tài sản trước tình hình mưa lũ như hiện nay.

Tây Ninh: Xây dựng Nông thôn mới cần chính sách sát với thực tế

Tây Ninh: Xây dựng Nông thôn mới cần chính sách sát với thực tế

Sau sắp xếp đơn vị hành chính và chuyển sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xây dựng nông thôn mới ở Tây Ninh bước vào giai đoạn với nhiều yêu cầu mới. Cùng một bộ tiêu chí nhưng điều kiện giữa các địa bàn khác nhau, đòi hỏi chính sách vừa thống nhất về mục tiêu, vừa “vừa vặn” với thực tế, nhất là các tiêu chí về nước sạch, môi trường, tổ chức sản xuất, phát triển kinh tế nông thôn và chuyển đổi số.

Dùng khoa học và chính sách đẩy lùi hủ tục ở Quảng Ngãi

Dùng khoa học và chính sách đẩy lùi hủ tục ở Quảng Ngãi

Quyết liệt bám địa bàn, dùng khoa học để phá bỏ những hủ tục lạc hậu là cách mà chính quyền và lực lượng Công an Quảng Ngãi đang từng bước xóa bỏ nỗi ám ảnh "cầm đồ thuốc độc" (đồ độc) ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Sử dụng flycam diễn tập ứng cứu sự cố do sạt lở đất, đá tại xã miền núi

Sử dụng flycam diễn tập ứng cứu sự cố do sạt lở đất, đá tại xã miền núi

Ngày 21/9, Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ Công an tỉnh Quảng Ngãi cho biết, để ứng phó với các tình huống bất thường, sự cố sạt lở đất đá khu vực miền núi trong mùa mưa bão 2026, đơn vị vừa hoàn thành diễn tập thực địa, trong đó lần đầu tiên sử dụng thiết bị bay không người lái (flycam) để ứng cứu sự cố do sạt, lở đất đá tại xã miền núi Minh Long.

Khẩn trương chuẩn bị đầu tư nâng cấp 25 trạm y tế vùng khó khăn

Khẩn trương chuẩn bị đầu tư nâng cấp 25 trạm y tế vùng khó khăn

UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu khẩn trương hoàn tất công tác chuẩn bị đầu tư Dự án xây dựng, mở rộng và nâng cấp 25 trạm y tế tại các xã biên giới, vùng đặc biệt khó khăn, không chờ Trung ương giao vốn mới triển khai, nhằm sẵn sàng tiếp nhận và giải ngân nguồn lực ngay khi được phân bổ.

Dựng 'vành đai xanh' nơi phên giậu Tổ quốc

Dựng 'vành đai xanh' nơi phên giậu Tổ quốc

Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Đồng Tháp triển khai mô hình “Lũy tre biên giới” từ năm 2016. Với sự tham gia trồng và chăm sóc của nhiều cán bộ, chiến sĩ, các đoàn thể cùng người dân địa phương, đến nay, tre sinh trưởng, phát triển tốt, trở thành “vành đai xanh” nơi biên giới.

'Vầng trăng yêu thương' đến với trẻ em vùng biên

'Vầng trăng yêu thương' đến với trẻ em vùng biên

Từ những suất học bổng, chiếc xe đạp, sách vở đến các hoạt động chăm lo đời sống, nhiều nguồn lực đang được huy động để trẻ em vùng biên Nghệ An có thêm điều kiện học tập, vui chơi và phát triển toàn diện.

Di dời 38 hộ dân trước nguy cơ sạt lở núi Pù Nứa Bàn

Di dời 38 hộ dân trước nguy cơ sạt lở núi Pù Nứa Bàn

Sáng 21/9, ông Thái Lương Thiện, Chủ tịch UBND xã Yên Na, tỉnh Nghệ An cho biết, trước nguy cơ sạt lở tại khu vực núi Pù Nứa Bàn, chính quyền địa phương đã khẩn cấp di dời 38 hộ dân với 169 nhân khẩu ở bản Huồi Pai đến nơi an toàn.

Khám bệnh, cấp thuốc cho đồng bào biên giới Bù Gia Mập

Khám bệnh, cấp thuốc cho đồng bào biên giới Bù Gia Mập

Ngày 20/9, tại Trường Trung học cơ sở và Trung học phổ thông Đắk Mai (xã Bù Gia Mập, thành phố Đồng Nai), đồng bào dân tộc thiểu số, người cao tuổi và những gia đình có hoàn cảnh khó khăn đã được khám bệnh, cấp phát thuốc miễn phí. 

Chủ động ứng phó các tình huống thiên tai

Chủ động ứng phó các tình huống thiên tai

Tỉnh Lào Cai hiện có hơn 23.000 hộ dân sinh sống tại các khu vực xung yếu về thiên tai. Để sẵn sàng ứng phó với diễn biến cực đoan của thời tiết, 99 xã, phường trên địa bàn tỉnh xóa bỏ tư duy chuẩn bị chung chung, chuyển mạnh từ bị động ứng phó sang chủ động phòng ngừa.

Ấm áp Trung thu nơi biên cương

Ấm áp Trung thu nơi biên cương

Những ngày giáp Tết Trung thu, từ Bạch Đích, Bản Máy đến Khâu Vai, ánh đèn ông sao, tiếng trống lân và những phần quà nghĩa tình mang niềm vui đến với trẻ em vùng cao biên giới tỉnh Tuyên Quang.

'Đêm hội trăng rằm' ấm áp đến với thiếu nhi vùng biên

'Đêm hội trăng rằm' ấm áp đến với thiếu nhi vùng biên

Ngày 19/9, Thành đoàn thành phố Đồng Nai phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Đồng Nai, Hội Hữu nghị Việt Nam - Campuchia TP Hồ Chí Minh, Ủy ban nhân dân xã Bù Gia Mập (thành phố Đồng Nai) cùng các đơn vị đồng hành tổ chức chương trình “Đêm hội trăng rằm” năm 2026.