Từ trường hợp thôn Làng Nủ: Các nhà khoa học đề xuất giải pháp phòng tránh sạt lở đất

Yếu tố địa hình, độ dốc, địa chất, ảnh hưởng biến đổi khí hậu với những đợt mưa lớn sau bão là nguyên nhân kích hoạt lũ quét, sạt lở tại thôn Làng Nủ (Lào Cai) cũng như các tỉnh vùng núi. Đây là một trong những nội dung được các nhà khoa học đề cập tại Tọa đàm khoa học "Thảm họa Làng Nủ - Nguyên nhân và giải pháp phòng tránh" do Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức ngày 2/10, tại Hà Nội.

vna_potal_hoi_thao_khoa_hoc_tham_hoa_lang_nu_-_nguyen_nhan_va_giai_phap_phong_tranh_7628699.jpg
Giáo sư, Tiến sỹ Đỗ Minh Đức, Trưởng bộ môn Địa kỹ thuật và Phát triển hạ tầng, Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu. Ảnh: Diệu Thúy - TTXVN

Nguyên nhân gây nên "thảm họa Làng Nủ" là lũ bùn đá

Giáo sư, Tiến sỹ Đỗ Minh Đức, Trưởng bộ môn Địa kỹ thuật và Phát triển hạ tầng, Khoa Địa chất, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, hơn 3 tuần sau bão Yagi và hoàn lưu bão gây mưa lũ, sạt lở đất khiến nhiều địa phương các tỉnh phía Bắc bị thiệt hại nặng nề, trong đó Lào Cai là tỉnh bị tàn phá nặng nề nhất (118 người chết và 50 người mất tích). Riêng trận sạt lở, lũ quét tại thôn Làng Nủ, huyện Bảo Yên vào sáng 10/9 vùi lấp toàn bộ 37 hộ dân với 158 nhân khẩu tại đây. Đến nay, số người thiệt mạng ghi nhận là 58 người, còn 9 người mất tích.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Châu Lân, Phó trưởng Bộ môn địa kỹ thuật, Khoa Công trình, Trường Đại học Giao thông Vận tải, nhóm nghiên cứu của trường đã có chuyến đi thực địa tại thôn Làng Nủ (xã Phúc Khánh, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai), bước đầu xác định nguyên nhân gây nên thảm họa Làng Nủ là lũ bùn đá.

Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Châu Lân phân tích, trận lũ sáng 10/9 tại thôn Làng Nủ có vị trí phát sinh trượt lở là núi Con Voi. Các vật liệu tạo dòng chảy chủ yếu là gneiss biotit, đá phiến thạch anh biotit, thấu kính đá hoa. Vùng phát sinh trượt trên đỉnh núi Con Voi có cao độ 774 m, vùng ảnh hưởng dưới cùng (thôn Làng Nủ, là vùng lắng đọng bùn đá) có cao độ 160 - 200 m. Chiều dài dòng lũ bùn đá (từ đỉnh núi Con Voi xuống thôn Làng Nủ) là 3,6 km; diện tích ảnh hưởng của dòng lũ bùn đá là khoảng 38 ha. Phó Giáo sư Nguyễn Châu Lân nhận định, tại khu vực xã Bảo Khánh, lượng mưa tích lũy ngày 9/9 là 500 mm, như vậy, nhiều khả năng ở khu vực đỉnh núi Con Voi đã phát sinh trượt lở ban đầu từ ngày 9/9.

“Vị trí thôn Làng Nủ là vị trí đứt gãy địa chất. Đây là vị trí nguy hiểm khi có tai biến địa chất xảy ra, vì vậy, chính quyền cần khuyến cáo người dân không làm nhà ở các vị trí này”, Phó Giáo sư Nguyễn Châu Lân nhận định.

vna_potal_hoi_thao_khoa_hoc_tham_hoa_lang_nu_-_nguyen_nhan_va_giai_phap_phong_tranh_7628697.jpg
Phó Giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Châu Lân, Phó trưởng Bộ môn địa kỹ thuật, Khoa Công trình, Trường Đại học Giao thông Vận tải phân tích nguyên nhân thảm họa Làng Nủ. Ảnh: Diệu Thúy - TTXVN

Các cơ quan chức năng cần kịp thời ứng phó

Hiện tại, các tỉnh miền núi như Hà Giang, Lào Cai, Yên Bái… đã xuất hiện nhiều vết nứt địa chất, tuy vậy, hiện vẫn đủ thời gian để các cơ quan chức năng kịp thời ứng phó. Nhằm phòng tránh thảm họa tương tự, các nhà khoa học khuyến cáo người dân tránh xây dựng nhà ở gần bờ suối và các khu vực có nguy cơ sạt lở. Một trong những giải pháp trước mắt là che phủ các vết nứt bằng vải bạt, kết hợp với hệ thống dẫn và thoát nước ngang, nhằm ngăn nước thấm sâu vào lòng đất, hạn chế nguy cơ sạt lở. “Đây là biện pháp đơn giản mà các địa phương có thể nhanh chóng triển khai, sau đó sử dụng các phương án kỹ thuật khác để xử lý vết nứt”, Phó Giáo sư Nguyễn Châu Lân chia sẻ.

Để phát hiện sớm và phòng tránh ẩn họa tương tự Làng Nủ ở các khu vực miền núi Việt Nam, Giáo sư, Tiến sỹ Đỗ Minh Đức cùng nhóm nghiên cứu đã đưa ra một số giải pháp cụ thể. Về giải pháp trước mắt, các bộ, ngành và đơn vị liên quan cần xây dựng bộ cơ sở dữ liệu, thành lập hệ thống bản đồ các tỷ lệ, từ đó khoanh định được các khu vực có rủi ro cao; xây dựng bản đồ rủi ro và các kịch bản ứng phó phục vụ quản lý, kiểm soát rủi ro, đảm bảo an toàn với thiên tai trên các vùng đất dốc….

Về giải pháp trung hạn, các bộ, ngành và đơn vị cần ưu tiên đảm bảo an toàn các khu vực tập trung dân cư; kiểm soát được tác động tiêu cực của nước mưa và nước mặt: Thu thoát nước mưa, nước mặt để giảm tải tác động nhân sinh lên đất dốc, trong một số trường hợp cần có cả thoát nước ngầm.

vna_potal_hoi_thao_khoa_hoc_tham_hoa_lang_nu_-_nguyen_nhan_va_giai_phap_phong_tranh_7628700.jpg
Các chuyên gia địa chất đề xuất các giải pháp phòng tránh sạt lở đất vùng núi. Ảnh: Diệu Thúy - TTXVN

Nhiều chuyên gia địa chất đề xuất, trước mỗi mùa mưa bão, các cơ quan chuyên môn cần làm khảo sát, đánh giá khả năng lũ quét tại khu vực mình đang ở và có kế hoạch chuẩn bị diễn tập, sơ tán khi cần thiết. Đặc biệt, sau khi tái định cư cho dân, chính quyền địa phương cần đánh giá khả năng tiếp tục bị sạt lở ở khu vực này để đưa ra phương án sử dụng đất phù hợp; cần có các chương trình bảo vệ môi trường, dự báo, kế hoạch diễn tập để giúp người dân ứng phó nhanh với các sự số thiên tai có thể sớm xảy ra.

Diệu Thúy

Diệu Thúy ((TTXVN))

Có thể bạn quan tâm

Giảm thiệt hại thiên tai ở Miền Trung - Tây Nguyên

Giảm thiệt hại thiên tai ở Miền Trung - Tây Nguyên

Không đợi nước dâng mới lo cứu hộ, không chờ bão lũ qua đi mới khắc phục hậu quả, đó là tinh thần đang được hiện thực hóa ở các địa bàn trọng điểm, thường xuyên hứng chịu thiên tai như Quảng Trị, Huế và Đắk Lắk. 

Xây dựng văn hóa công sở vì nhân dân phục vụ

Xây dựng văn hóa công sở vì nhân dân phục vụ

Với phương châm lấy người dân làm trung tâm phục vụ, các địa phương trên địa bàn tỉnh Lào Cai đang từng bước xây dựng môi trường công sở văn minh, đội ngũ cán bộ, công chức trách nhiệm, góp phần nâng cao chất lượng giải quyết công việc và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp.

Lào Cai đẩy nhanh tiến độ thi công công trình phòng chống thiên tai

Lào Cai đẩy nhanh tiến độ thi công công trình phòng chống thiên tai

Các địa phương trong tỉnh Lào Cai đang đẩy nhanh tiến độ sửa chữa, khắc phục các công trình hạ tầng bị hư hỏng do thiên tai, tập trung vào giao thông, trường học và công trình phòng chống mưa lũ, nhằm sớm bảo đảm an toàn, phục vụ đi lại, học tập, sản xuất và đời sống người dân.

Mưa lớn ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thống giao thông tỉnh Lào Cai

Mưa lớn ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thống giao thông tỉnh Lào Cai

Thông tin từ Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lào Cai, do ảnh hưởng của mưa lớn từ ngày 15 đến 14 giờ ngày 16/9, tỉnh Lào Cai có 5 ngôi nhà bị sạt lở, nhiều diện tích hoa màu, thủy sản bị ảnh hưởng. Đặc biệt, hệ thống giao thông trên địa bàn bị ảnh hưởng nghiêm trọng với nhiều vị trí sạt lở.

Công khai nguồn thực phẩm, thực đơn và khay ăn hằng ngày

Công khai nguồn thực phẩm, thực đơn và khay ăn hằng ngày

Năm học 2026 - 2027, cùng với việc chuẩn bị cơ sở vật chất, ổn định dạy và học, các trường học tại Tây Ninh chú trọng bảo đảm an toàn thực phẩm, nhất là tại các cơ sở tổ chức ăn, ở nội trú, bán trú cho học sinh.

Tiếp sức học sinh vùng biên vươn lên bằng tri thức

Tiếp sức học sinh vùng biên vươn lên bằng tri thức

Lạng Sơn là tỉnh miền núi, biên giới còn nhiều khó khăn song những năm gần đây, các cấp Hội Khuyến học của tỉnh đã phát huy vai trò nòng cốt, chủ động phối hợp với các sở, ban, ngành, đoàn thể triển khai hiệu quả phong trào khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập.

Mạnh dạn thay đổi, mở hướng sinh kế bền vững

Mạnh dạn thay đổi, mở hướng sinh kế bền vững

Từ sản xuất nhỏ lẻ, phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, người dân vùng núi Tam Đảo, tỉnh Phú Thọ đang từng bước thay đổi tư duy, mạnh dạn ứng dụng khoa học kỹ thuật, liên kết sản xuất và khai thác lợi thế bản địa.

Gieo mầm hy vọng cho trẻ nghèo vùng biên giới biển

Gieo mầm hy vọng cho trẻ nghèo vùng biên giới biển

Mặc dù đảm nhận nhiệm vụ không ít khó khăn trong công tác bảo vệ chủ quyền, an ninh khu vực biên giới biển, lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh Vĩnh Long vẫn luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác an sinh xã hội.

Về quê khởi nghiệp, làm giàu bằng tư duy mới

Về quê khởi nghiệp, làm giàu bằng tư duy mới

Tận dụng lợi thế về đất đai, điều kiện tự nhiên và nguồn nguyên liệu tại chỗ, nhiều thanh niên nông thôn tỉnh Gia Lai đang mạnh dạn đổi mới phương thức sản xuất, ứng dụng khoa học kỹ thuật, chủ động tìm kiếm thị trường để phát triển kinh tế ngay trên quê hương. 

Phú Thọ di dời 114 hộ dân khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở

Phú Thọ di dời 114 hộ dân khỏi khu vực có nguy cơ sạt lở

Từ ngày 13 đến 15/9, do ảnh hưởng của dải hội tụ nhiệt đới kết hợp với áp thấp nhiệt đới, trên địa bàn tỉnh Phú Thọ đã xảy ra đợt mưa lớn trên diện rộng, một số nơi ghi nhận lượng mưa đặc biệt cao như Tân Pheo (308,4mm), Cao Răm (305,2mm), Lũng Vân (293,4mm)...

Mưa lớn gây sạt lở nhiều tuyến đường ở Lào Cai

Mưa lớn gây sạt lở nhiều tuyến đường ở Lào Cai

Theo báo cáo nhanh của Sở Nông nghiệp và Môi trường Lào Cai, mưa lớn từ đêm 14 đến ngày 15/9 tại một số địa phương trên địa bàn tỉnh Lào Cai đã gây sạt lở tại nhiều vị trí trên các tuyến đường quốc lộ, đường tỉnh và đường địa phương.

Việt Nam - Lào phối hợp đấu tranh chống tội phạm ma túy

Việt Nam - Lào phối hợp đấu tranh chống tội phạm ma túy

Ngày 15/9, tỉnh Quảng Trị, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khăm Muồn và Công an tỉnh Khăm Muồn (Lào) tổ chức diễn tập liên hợp đánh bắt tội phạm mua bán, vận chuyển ma túy có vũ khí qua biên giới Việt Nam - Lào.

Bám cơ sở, phòng ngừa từ sớm, từ xa ở địa bàn biên giới

Bám cơ sở, phòng ngừa từ sớm, từ xa ở địa bàn biên giới

Thực hiện Kế hoạch số 116/KH-BCA, ngày 7/9/2026 của Văn phòng Bộ Công an về tổ chức kiểm tra đột xuất kết quả thực hiện các chỉ tiêu công tác Bộ Công an giao năm 2026, Đoàn kiểm tra của Bộ Công an đã có buổi làm việc với Công an phường Hà Tiên.