Tuần tra giữa mùa mưa
Mùa mưa kéo dài khiến những chuyến tuần tra tại lâm phần Đắk Glong - Gia Nghĩa (phường Bắc Gia Nghĩa) trở nên nhọc nhằn hơn. Từ Quốc lộ 28, phóng viên TTXVN cùng các thành viên Ban Quản lý rừng phòng hộ Đắk Glong - Gia Nghĩa vượt theo con đường đất dẫn vào các tiểu khu. Sau mưa, mặt đường nhão nhoét bùn đất, bánh xe liên tục trượt ngang; có đoạn, cả người và xe phải gồng mình vượt qua những con dốc đầy đá lởm chởm.
Anh Chảo A Sinh, thành viên Ban Quản lý rừng phòng hộ Đắk Glong - Gia Nghĩa chia sẻ, mùa mưa việc tuần tra vất vả hơn nhiều so với mùa khô. Chỉ sau một trận mưa lớn, các con suối dâng nước rất nhanh. “Có những đoạn nước lên quá đầu gối, anh em phải xuống dắt xe. Có lúc phải gửi xe lại nhà dân rồi nhờ máy cày hỗ trợ mới đi tiếp được”, anh Sinh nói.
Mất gần một giờ vượt qua hàng chục con suối lớn nhỏ, tổ tuần tra mới tiếp cận được khu vực rừng được giao quản lý. Anh Sinh từng công tác tại Yên Bái (cũ) trước khi về đây làm việc từ năm 2019. Những năm qua, anh gắn bó với lâm phần Đắk Glong - Gia Nghĩa, cùng đồng nghiệp kiên trì thực hiện công việc hàng ngày là tuần tra, kiểm tra hiện trạng rừng, phát hiện dấu hiệu xâm hại, phối hợp xử lý các vụ phá rừng và lấn chiếm đất rừng.
“Có hôm xe ngã liên tục, người lấm đầy bùn đất. Nhưng nếu không đi thì không nắm được tình hình rừng”, anh Sinh nói rồi tiếp tục bước nhanh về phía cánh rừng vừa phủ kín sương mù sau mưa. Nhiều chốt quản lý bảo vệ rừng nằm xa trong rừng, điều kiện sinh hoạt còn nhiều thiếu thốn, điện chập chờn, sóng điện thoại lúc có lúc không. Những ngày mưa kéo dài, cả khu vực gần như tách biệt với bên ngoài. Giữa không gian heo hút của núi rừng, phóng viên cảm nhận rõ hơn sự âm thầm của nghề mà không phải ai cũng đủ kiên trì để theo đuổi.
Nhiều năm qua, anh Sinh gần như chỉ về quê thăm bố mẹ và vợ con mỗi năm một lần. Điều khiến anh trăn trở nhất không phải là vất vả của bản thân mà là áp lực giữ rừng trong bối cảnh tình trạng lấn chiếm đất rừng, khai thác lâm sản trái phép vẫn còn tiềm ẩn. Chỉ cần một khoảng thời gian lơ là, nguy cơ rừng bị xâm hại có thể xảy ra. Vì thế, những cán bộ giữ rừng như anh Sinh gần như quanh năm bám rừng, bám chốt.
Ban Quản lý rừng phòng hộ Đắk Glong - Gia Nghĩa hiện quản lý hơn 16.558 ha rừng và đất rừng thuộc 28 tiểu khu trên địa bàn các xã, phường Bắc Gia Nghĩa, Quảng Sơn, Tà Đùng và Trường Xuân. Ông Võ Duy Long, Giám đốc Ban Quản lý rừng phòng hộ Đắk Glong - Gia Nghĩa cho biết: Diện tích rừng lớn, địa hình chia cắt mạnh, nhiều tuyến tuần tra nằm xa khu dân cư và giao thông khó khăn khiến công tác quản lý, bảo vệ rừng gặp không ít trở ngại, nhất là trong mùa mưa. Bên cạnh đó, yếu tố lịch sử di dân tự do cũng để lại những vấn đề cần tiếp tục giải quyết. Hiện vẫn còn những diện tích người dân trồng cà phê, hồ tiêu xen trong khu vực rừng do đơn vị quản lý, khiến việc kiểm tra, giám sát, xác định ranh giới và ngăn ngừa nguy cơ lấn chiếm đất rừng trở nên phức tạp hơn.
Trong điều kiện đó, đơn vị tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, lực lượng kiểm lâm và công an trong tuần tra, kiểm tra, xử lý vi phạm; đồng thời tuyên truyền, vận động người dân cùng tham gia bảo vệ rừng. Theo ông Long, với những khu vực xa dân cư, việc cán bộ, nhân viên thường xuyên bám chốt, bám địa bàn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nhiều vị trí không thể chỉ kiểm tra bằng phương tiện mà phải trực tiếp đi bộ, tiếp cận từng khu vực để nắm bắt tình hình.
Gắn trách nhiệm để giữ rừng
Tại các khu vực vùng đệm, người dân địa phương chính là những "tai mắt" đắc lực, đồng hành cùng lực lượng chuyên trách giữ rừng. Điển hình như anh K’Bàng (42 tuổi, người Mạ), qua gần 20 năm nhận giao khoán bảo vệ rừng tại Vườn Quốc gia Tà Đùng, anh cùng các thành viên trong tổ đã giữ vững toàn bộ diện tích được giao, không để xảy ra tình trạng phá rừng hay lấn chiếm đất rừng.
Lâm phần do tổ của anh K’Bàng nhận quản lý, bảo vệ có diện tích gần 150 ha. Cả 7 thành viên đều là người Mạ và cùng chia sẻ trách nhiệm đối với diện tích rừng được giao. Theo anh K’Bàng, nếu xảy ra tình trạng cây rừng bị đốn hạ, trách nhiệm không chỉ thuộc về một người mà cả tổ cùng phải chịu. Vì thế, các thành viên thường xuyên trao đổi, hỗ trợ nhau nắm tình hình trên địa bàn. Những thay đổi nhỏ ở khu vực giáp ranh cũng được chú ý để kịp thời nhắc nhở người dân. “Bà con chỉ cần phát ranh để hạn chế tán cây rừng rợp lên cây trồng là tổ đã biết và nhắc nhở”, K’Bàng nói.
Ông Trần Văn Tuấn, phụ trách Trạm quản lý bảo vệ rừng Nâm Sơ Ri (Vườn Quốc gia Tà Đùng) đánh giá, K’Bàng là một trong những người thông thạo địa hình nhất trong khu vực, đây là lợi thế lớn trong công tác bảo vệ rừng, bởi người sống lâu năm tại địa phương thường hiểu rõ từng khe, suối, lối đi và những khu vực giáp ranh với đất sản xuất. “Khó tìm được người nào vừa nhiệt tình, vừa khỏe, vừa thông thạo địa hình và gần gũi với bà con như K’Bàng”, ông Tuấn nói.
Từ những tuyến tuần tra của Ban Quản lý rừng phòng hộ Đắk Glong - Gia Nghĩa đến các khu vực nhận khoán ở Vườn Quốc gia Tà Đùng, mỗi lực lượng có một cách tiếp cận khác nhau, nhưng đều cho thấy vai trò của những người trực tiếp hiện diện tại rừng. Khi cán bộ chuyên trách và người dân cùng nắm địa bàn, những thay đổi trong rừng có thể được phát hiện sớm hơn và việc bảo vệ rừng cũng gắn chặt hơn với cộng đồng địa phương.
Theo Quyết định công bố hiện trạng rừng toàn quốc năm 2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường (Quyết định số 1106/QĐ-BNNMT ngày 31/3/2026), Lâm Đồng có 1.128.884 ha rừng, lớn nhất cả nước; trong đó rừng tự nhiên hơn 930.000 ha, rừng trồng gần 199.000 ha. Tỷ lệ che phủ rừng của tỉnh đạt 45,91%, cao hơn mức bình quân chung cả nước là 42,03%. Đằng sau kết quả này là công việc thầm lặng của hàng nghìn người ngày ngày có mặt tại các trạm, chốt bảo vệ rừng, trên những cung đường xa xôi và giữa những cánh rừng ít người đặt chân tới.
Mùa mưa khiến đường vào rừng khó khăn hơn, đối mặt nhiều nguy hiểm nhưng những chuyến tuần tra vẫn tiếp diễn. Những bước chân của các lực lượng quản lý, bảo vệ bám theo từng tuyến rừng, những lần vượt suối, những đêm trực tại các chốt xa khu dân cư đang góp phần giữ cho “lá chắn xanh” phía Tây Lâm Đồng được bảo vệ và phát triển.
