Vaccine công nghệ mRNA – Triển vọng chống lại các căn bệnh nguy hiểm

Vaccine công nghệ mRNA – Triển vọng chống lại các căn bệnh nguy hiểm

Một trong những thành tựu to lớn mà lĩnh vực y học đạt được trong bối cảnh đại dịch COVID-19 hoành hành là sự hợp tác của các nhà khoa học trên khắp thế giới để tạo ra nhiều loại vaccine ngừa COVID-19 hiệu quả trong vòng chưa đầy 1 năm. Nổi bật trong số đó là sự ra đời của những vaccine dựa trên công nghệ mRNA của hãng dược phẩm Moderna (Mỹ) và Pfizer (Mỹ)/BioNTech (Đức), qua đó tiếp sức hiệu quả cho cuộc chiến chống dịch COVID-19. Với thành quả ấn tượng đó, vaccine mRNA đang được các nhà khoa học kỳ vọng có tiềm năng to lớn trong việc ngăn chặn các căn bệnh nguy hiểm như HIV, ung thư hay bệnh cúm.

Vaccine công nghệ mRNA – Triển vọng chống lại các căn bệnh nguy hiểm ảnh 1Pfizer đặt mục tiêu sản xuất các loại vaccine dựa trên công nghệ mRNA. Ảnh: AFP/TTXVN

Vaccine truyền tin RNA (mRNA) “dạy” các tế bào cách tạo protein giúp kích hoạt phản ứng miễn dịch bên trong cơ thể của con người. Bằng cách tiêm mRNA tổng hợp, các tế bào của con người được biến thành nhà máy sản xuất vaccine theo yêu cầu, sản sinh bất kỳ loại protein nào mà chúng ta muốn hệ miễn dịch học cách nhận biết và tiêu diệt. Công nghệ này đã và đang được nghiên cứu để điều trị các bệnh khác. Đầu tháng này, các nhà khoa học tại Đại học Yale (Mỹ) đã tạo ra một loại vaccine mRNA nguyên mẫu giúp chuột lang phòng các bệnh do bọ ve gây ra bằng cách “huấn luyện” hệ thống miễn dịch của chúng nhận biết và chống lại các protein có trong nước bọt của bọ ve. Họ hy vọng rằng nếu được phát triển hơn nữa, loại vaccine này có thể được sử dụng để giúp con người tránh mắc bệnh Lyme nếu bị bọ ve đốt. Tuy nhiên, đây chỉ là một ví dụ về tiềm năng của vaccine mRNA.

Xét về tiềm năng thay đổi thế giới, vaccine mRNA có hai đặc điểm chính: Chế phẩm này được sản xuất nhanh chóng, thể hiện qua tốc độ mà Pfizer/BioNTech và Moderna ra mắt các vaccine trong thời gian nhanh kỷ lục, và về bản chất là rất linh hoạt. Như Hiệp hội Cao đẳng Y tế Mỹ (AAMC) đã nhận định vào tháng 3, công nghệ mRNA sản xuất vaccine có tiềm năng điều trị các bệnh như sốt rét và xơ nang, bệnh lao và viêm gan B. Các nhà khoa học sẽ phải sửa đổi các sợi RNA khi cần thiết để đối phó với các kháng nguyên khác nhau (các chất lạ được hệ thống miễn dịch xem là mối đe dọa) do mỗi mầm bệnh tạo ra. Vaccine mRNA giúp các nhà khoa học có thể tạo ra “vũ khí chuyên dụng hơn” dựa trên kiến thức chi tiết về các đặc điểm cụ thể của “kẻ thù”.

Đơn cử như bệnh cúm, hiện tại có 4 chủng virus cúm đang lưu hành, mỗi loại đều phát triển nhanh chóng nên vaccine của năm trước sẽ mất tác dụng. Trong khi đó, các nhà sản xuất cần ít nhất 6 tháng để sản xuất vaccine - một quá trình tốn nhiều công sức liên quan đến việc phát triển virus giảm độc lực bên trong hàng triệu quả trứng gà. Thành phẩm cuối cùng, mặc dù hầu như luôn an toàn, nhưng có tỷ lệ phòng bệnh không thực sự cao. Ngược lại, vaccine mRNA về lý thuyết có thể được thiết kế để chống lại cả 4 chủng virus cúm một cách hiệu quả và được nhanh chóng điều chỉnh khi cần thiết nếu virus cúm biến đổi. Ngoài ra, trong khi các vaccine truyền thống phải nhắm trúng mục tiêu chính xác để tiêu diệt “kẻ xâm nhập” nhất định, vaccine mRNA có thể tấn công nhiều vị trí khác nhau của virus cúm cùng lúc.

Ngoài việc hỗ trợ con người trong nỗ lực chống lại bệnh cúm, vaccine mRNA cũng có thể là “nhân tố thay đổi cuộc chơi” trong cuộc chiến chống ung thư. Vaccine HPV, bảo vệ cơ thể khỏi loại virus gây ung thư tử cung, đã giúp đẩy lùi hàng nghìn trường hợp ung thư mỗi năm. Trong tương lai, các nhà khoa học hy vọng vaccine công nghệ mRNA có thể được dùng để phòng ngừa bệnh ung thư. Cũng giống như vaccine mRNA có thể giúp hệ thống miễn dịch của con người nhận ra và tiêu diệt các protein liên quan đến các mầm bệnh nguy hiểm và về lý thuyết, chúng có thể được phát triển để xác định và loại bỏ các protein liên quan đến tế bào ung thư – thậm chí ngay cả các tế bào ung thư. Theo Tiến sĩ Norbert Pardi tại Đại học Pennsylvania (Mỹ), một vaccine ngăn chặn ung thư thành công sẽ tạo ra phản ứng mạnh mẽ của tế bào T, đặc biệt là với tế bào T CD8 +, có khả năng tiêu diệt tế bào ác tính. Vaccine chống ung thư sẽ được tiêm cho bệnh nhân bị ung thư với hy vọng rằng các tế bào T được vaccine kích hoạt sẽ loại bỏ các tế bào khối u.

Trong khi đó, triển vọng phát triển vaccine mRNA ngừa HIV được cho là khả thi dù vẫn còn rất nhiều thách thức cần phải vượt qua. Thách thức lớn hiện nay là chưa có ứng cử viên vaccine nào được phát triển tới thời điểm này có thể tạo ra các kháng thể trung hòa để đối phó với virus HIV trong các tế bào đích. Các nhà khoa học hy vọng rằng vaccine mRNA sẽ tạo ra chất sinh miễn dịch (một loại kháng nguyên tạo ra phản ứng miễn dịch) tương tự như virus HIV và có thể giúp cơ thể phát triển các kháng thể trung hòa chống lại virus này. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho rằng hiện vẫn còn quá sớm để nghiên cứu vấn đề này và dường như vaccine HIV sử dụng công nghệ mRNA hiện không phải là lựa chọn trong tương lai gần. Ông Derek Cain, thuộc Viện vaccine cho người của Đại học Duke (Mỹ) nhận định: “Chúng tôi tin chắc rằng vaccine HIV sẽ là loại vaccine phức tạp nhất từng đưa vào sử dụng trong cộng đồng. Chúng tôi không mong đợi chế phẩm này hoạt động 100% hoặc 90% giống như vaccine ngừa COVID-19, nhưng ngay cả khi chúng tôi có thể đạt được 50-60% thì đó cũng là một thành công; 70% sẽ là mức tuyệt vời”.

Tương lai cho công nghệ mRNA vẫn có thể đối mặt với nhiều thách thức. Mặc dù các vaccine ngừa COVID-19 cho đến nay không gây ra các phản ứng phụ nghiêm trọng trên diện rộng, nhưng điều này có thể không đúng với các vaccine mRNA khác và đòi hỏi cần có thêm nhiều nghiên cứu về vấn đề này. Ngoài ra, còn có các yếu tố liên quan tới vấn đề logistics cần được xem xét. Các sự cố gây gián đoạn chuỗi cung ứng do đại dịch COVID-19 gây ra có nguy cơ trở nên tồi tệ hơn do biến đổi khí hậu. Các chuyên gia lo ngại điều này sẽ ảnh hưởng đến chất lượng của vaccine mRNA bởi chúng phải được vận chuyển trong điều kiện rất sạch và được bảo quản ở nhiệt độ cực thấp. Trong khi đó, những thông tin sai lệch về vaccine mRNA cũng ảnh hưởng tiêu cực đến công tác tiêm chủng. Một vấn đề lớn nữa là để sản xuất vaccine mRNA đòi hỏi các chính phủ và doanh nghiệp phải có sự đầu tư lớn vào công nghệ sinh học.

Do đó, các nhà khoa học cảnh báo vaccine mRNA không phải là giải pháp dễ dàng và nhanh chóng để đối phó với các đại dịch trong tương lai. Việc đảm bảo năng lực sẵn sàng ứng phó dịch bệnh đòi hỏi những đầu tư lớn vào công tác giám sát và theo dõi virus, chủ động thử nghiệm lâm sàng vaccine chống virus có khả năng gây đại dịch, công nghệ chẩn đoán mới, cũng như phương pháp điều trị kháng virus phổ rộng.


Phương Oanh

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Tạo sinh kế bền vững giúp đồng bào vùng cao thoát nghèo

Tạo sinh kế bền vững giúp đồng bào vùng cao thoát nghèo

Những năm qua, cùng với việc triển khai đồng bộ các Chương trình mục tiêu quốc gia, công tác giảm nghèo ở Tuyên Quang đã chuyển biến tích cực. Thay vì hỗ trợ mang tính ngắn hạn, các địa phương đang tập trung tạo sinh kế bền vững, giúp người dân có điều kiện phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và từng bước vươn lên thoát nghèo bằng chính nội lực của mình.

Hỗ trợ 100% thẻ bảo hiểm y tế cho người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số

Hỗ trợ 100% thẻ bảo hiểm y tế cho người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số

Sáng 10/6, ông Danh Phúc, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn Giáo tỉnh An Giang cho bết, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết số 08/2026/NQ-HĐND, ngày 21/5/2026 quy định mức hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế cho người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số không thuộc đối tượng đã được ngân sách nhà nước đóng và hỗ trợ đóng bảo hiểm y tế trên địa bàn.

Đặc sản OCOP 'mở đường' cho kinh tế nông thôn

Đặc sản OCOP 'mở đường' cho kinh tế nông thôn

Những trái dâu tằm chín mọng trong vườn hữu cơ, những quả dưa lưới ngọt lành dưới chân núi Bà Đen hay đặc sản mãng cầu nổi tiếng của Tây Ninh giờ không chỉ là nông sản đơn thuần. Thông qua Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP), nhiều sản vật địa phương đang được nâng tầm thành thương hiệu, kết hợp với du lịch trải nghiệm để mở thêm cơ hội phát triển kinh tế bền vững cho vùng nông thôn.

Tuổi trẻ chung tay xây dựng biên cương

Tuổi trẻ chung tay xây dựng biên cương

Giữa màu xanh của núi đá và những thửa ruộng vùng cao đang vào vụ, khu vực mốc biên giới 291/2 thuộc xã Tùng Vài, tỉnh Tuyên Quang những ngày đầu tháng 6 trở nên rộn ràng hơn bởi bước chân của hàng trăm đoàn viên, thanh niên. 

Mở rộng liên kết chuỗi, gia tăng giá trị ngành hàng chủ lực ở Cà Mau

Mở rộng liên kết chuỗi, gia tăng giá trị ngành hàng chủ lực ở Cà Mau

Cà Mau là tỉnh có thế mạnh trong lĩnh vực phát triển nông nghiệp với các ngành hàng chủ lực đem lại nguồn thu lớn cho nhà nông như tôm, cua, lúa, cá. Xác định trong nhiều năm tới nông nghiệp vẫn là lĩnh vực chủ lực của nền kinh tế, tỉnh Cà Mau đã có định hướng cũng như chiến lược dài hạn để tập trung phát triển mạnh kinh tế tập thể, gắn với liên kết, tiêu thụ sản phẩm nông sản, nhằm đem lại hiệu quả cao nhất.

Giáo dục vùng biên chuyển mình nhờ đầu tư đồng bộ

Giáo dục vùng biên chuyển mình nhờ đầu tư đồng bộ

Dù còn nhiều khó khăn về điều kiện kinh tế, khoảng cách địa lý và đời sống giáo viên, nhưng những năm gần đây, giáo dục vùng biên giới Tây Ninh đã có nhiều chuyển biến tích cực. Sự quan tâm đầu tư của Nhà nước, chính quyền địa phương cùng tâm huyết của đội ngũ nhà giáo đang góp phần nâng cao chất lượng dạy và học, mở ra nhiều cơ hội phát triển cho học sinh nơi biên cương.

Cần sớm tháo gỡ khó khăn giao thông ở xã biên giới Bản Máy

Cần sớm tháo gỡ khó khăn giao thông ở xã biên giới Bản Máy

Mặc dù đã nhận được sự quan tâm, đầu tư của Trung ương và tỉnh Tuyên Quang, song do địa hình chia cắt, lại thường xuyên chịu ảnh hưởng bởi thiên tai nên đến nay nhiều tuyến đường trên địa bàn xã Bản Máy đã bị xuống cấp trầm trọng, gây ảnh hưởng lớn đến cuộc sống người dân.

Sơn La: Mùa thu hoạch lúa ở xã Yên Châu

Sơn La: Mùa thu hoạch lúa ở xã Yên Châu

Vụ lúa chiêm xuân đang bước vào giai đoạn chín rộ, mặc dù tiết nắng nóng, nhưng nông dân ở khắp các thôn bản của xã Yên Châu đang tập trung thu hoạch lúa, giải phóng đất chuẩn bị sản xuất vụ lúa mùa 2026. 

Chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số

Chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào dân tộc thiểu số

UBND Thành phố Hồ Chí Minh vừa yêu cầu các sở, ban, ngành chủ động triển khai các nhiệm vụ, chính sách liên quan đến các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn theo chức năng được giao; tăng cường tham mưu, đề xuất các cơ chế, chính sách phù hợp với điều kiện thực tế của thành phố.

Gắn xây dựng 'Thôn số' với thúc đẩy tiêu thụ nông sản, sản phẩm OCOP

Gắn xây dựng 'Thôn số' với thúc đẩy tiêu thụ nông sản, sản phẩm OCOP

Ngày 8/6, xã biên giới Bát Xát (tỉnh Lào Cai) tổ chức Lễ ra mắt mô hình "Thôn số" tại thôn 4. Đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, thể hiện quyết tâm chính trị cao của cấp ủy, chính quyền địa phương trong cụ thể hóa chủ trương chuyển đổi số, đổi mới phương thức quản trị xã hội, phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Sớm hoàn thành những ngôi trường mới: Màu áo lính trên công trường vùng biên

Sớm hoàn thành những ngôi trường mới: Màu áo lính trên công trường vùng biên

Giữa những ngày hè nắng nóng nơi vùng biên Quảng Trị, trên các công trường xây dựng trường phổ thông dân tộc nội trú tại các xã Hướng Phùng, Thượng Trạch và Dân Hóa, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang đang miệt mài lao động cùng các đơn vị thi công; qua đó góp phần đẩy nhanh tiến độ công trình, đồng thời thể hiện trách nhiệm, tình cảm của người lính đối với sự nghiệp giáo dục nơi vùng sâu, vùng xa của quê hương.

Khám và phẫu thuật miễn phí cho trẻ em khuyết tật

Khám và phẫu thuật miễn phí cho trẻ em khuyết tật

Sáng 8/6, tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Điện Biên, Sở Y tế tỉnh phối hợp với Trung tâm II thuộc Hội Cứu trợ trẻ em tàn tật Việt Nam tổ chức Chương trình “Hành trình gieo mầm xanh hi vọng” khám và phẫu thuật cho trẻ em khuyết tật có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn.

Bộ đội Biên phòng đồng hành xây dựng nông thôn mới vùng biên

Bộ đội Biên phòng đồng hành xây dựng nông thôn mới vùng biên

Giữa những ngày đầu tháng 6/2026, trên các bản làng vùng biên của tỉnh Tuyên Quang, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ biên phòng cùng người dân gùi cát, sỏi, xi măng làm đường giao thông, dọn dẹp vệ sinh môi trường hay hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc cây trồng đã trở nên quen thuộc. Những việc làm cụ thể, thiết thực không chỉ góp phần xây dựng nông thôn mới mà còn tô thắm hình ảnh người lính quân hàm xanh.

Tiếp sức học sinh vùng cao tự tin bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT

Tiếp sức học sinh vùng cao tự tin bước vào kỳ thi tốt nghiệp THPT

Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026 sẽ diễn ra trong hai ngày 11 và 12/6. Tại Cao Bằng có hơn 5.654 thí sinh dự thi ở 21 điểm thi trên địa bàn tỉnh. Đây là kỳ thi có số lượng thí sinh đông nhất từ trước đến nay, đặt ra yêu cầu cao về công tác tổ chức, bảo đảm an toàn, nghiêm túc và công bằng.

Người dân Sơn Phú chung tay vá đường huyết mạch

Người dân Sơn Phú chung tay vá đường huyết mạch

Nhiều năm qua, mỗi khi mùa mưa đến, tuyến đường đất đỏ dài khoảng 9 km dẫn vào thôn Sơn Phú, xã Thọ Sơn, thành phố Đồng Nai lại trở thành nỗi ám ảnh của người dân địa phương. Đường trơn trượt, lầy lội khiến việc đi lại, vận chuyển nông sản, thậm chí tiếp cận dịch vụ y tế gặp vô vàn khó khăn. Không chờ đợi nguồn vốn đầu tư của Nhà nước, gần 100 hộ dân trong thôn đã tự nguyện đóng góp kinh phí để sửa chữa tuyến đường huyết mạch, giúp việc đi lại thuận lợi hơn trong mùa mưa năm nay.

Xây dựng thương hiệu nông sản từ những mô hình kinh tế tập thể

Xây dựng thương hiệu nông sản từ những mô hình kinh tế tập thể

Với quyết tâm nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp và cải thiện đời sống người dân, tỉnh Lai Châu đang tích cực đẩy mạnh phát triển kinh tế tập thể gắn với sản xuất nông nghiệp an toàn. Nhiều mô hình hợp tác xã hoạt động hiệu quả đã và đang trở thành điểm tựa vững chắc cho hàng nghìn hộ dân vùng cao, góp phần quan trọng vào công cuộc xóa đói giảm nghèo và xây dựng nông thôn mới trên vùng biên cương phía Tây Bắc của Tổ quốc.

Nhân rộng mô hình 'Xã biên giới sạch về ma túy'

Nhân rộng mô hình 'Xã biên giới sạch về ma túy'

Từ những kết quả tích cực tại xã biên giới Ia Mơ, lực lượng Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai đang phối hợp với các địa phương tiếp tục nhân rộng mô hình “Xã biên giới sạch về ma túy” trên toàn tuyến biên giới. Mô hình không chỉ góp phần kéo giảm tội phạm và tệ nạn ma túy mà còn phát huy vai trò của người dân trong bảo vệ an ninh trật tự, xây dựng thế trận biên phòng toàn dân vững chắc từ cơ sở.

Những căn nhà nghĩa tình trên miền biên giới

Những căn nhà nghĩa tình trên miền biên giới

Ngày 5/6, tại xã Kim Phú, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Quảng Trị phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức lễ khánh thành và bàn giao 23 căn nhà cho các hộ đồng bào dân tộc thiểu số có hoàn cảnh khó khăn tại các bản Ón, Yên Hợp và Mò O Ồ Ồ.