Vaccine công nghệ mRNA – Triển vọng chống lại các căn bệnh nguy hiểm

Vaccine công nghệ mRNA – Triển vọng chống lại các căn bệnh nguy hiểm

Một trong những thành tựu to lớn mà lĩnh vực y học đạt được trong bối cảnh đại dịch COVID-19 hoành hành là sự hợp tác của các nhà khoa học trên khắp thế giới để tạo ra nhiều loại vaccine ngừa COVID-19 hiệu quả trong vòng chưa đầy 1 năm. Nổi bật trong số đó là sự ra đời của những vaccine dựa trên công nghệ mRNA của hãng dược phẩm Moderna (Mỹ) và Pfizer (Mỹ)/BioNTech (Đức), qua đó tiếp sức hiệu quả cho cuộc chiến chống dịch COVID-19. Với thành quả ấn tượng đó, vaccine mRNA đang được các nhà khoa học kỳ vọng có tiềm năng to lớn trong việc ngăn chặn các căn bệnh nguy hiểm như HIV, ung thư hay bệnh cúm.

Vaccine công nghệ mRNA – Triển vọng chống lại các căn bệnh nguy hiểm ảnh 1Pfizer đặt mục tiêu sản xuất các loại vaccine dựa trên công nghệ mRNA. Ảnh: AFP/TTXVN

Vaccine truyền tin RNA (mRNA) “dạy” các tế bào cách tạo protein giúp kích hoạt phản ứng miễn dịch bên trong cơ thể của con người. Bằng cách tiêm mRNA tổng hợp, các tế bào của con người được biến thành nhà máy sản xuất vaccine theo yêu cầu, sản sinh bất kỳ loại protein nào mà chúng ta muốn hệ miễn dịch học cách nhận biết và tiêu diệt. Công nghệ này đã và đang được nghiên cứu để điều trị các bệnh khác. Đầu tháng này, các nhà khoa học tại Đại học Yale (Mỹ) đã tạo ra một loại vaccine mRNA nguyên mẫu giúp chuột lang phòng các bệnh do bọ ve gây ra bằng cách “huấn luyện” hệ thống miễn dịch của chúng nhận biết và chống lại các protein có trong nước bọt của bọ ve. Họ hy vọng rằng nếu được phát triển hơn nữa, loại vaccine này có thể được sử dụng để giúp con người tránh mắc bệnh Lyme nếu bị bọ ve đốt. Tuy nhiên, đây chỉ là một ví dụ về tiềm năng của vaccine mRNA.

Xét về tiềm năng thay đổi thế giới, vaccine mRNA có hai đặc điểm chính: Chế phẩm này được sản xuất nhanh chóng, thể hiện qua tốc độ mà Pfizer/BioNTech và Moderna ra mắt các vaccine trong thời gian nhanh kỷ lục, và về bản chất là rất linh hoạt. Như Hiệp hội Cao đẳng Y tế Mỹ (AAMC) đã nhận định vào tháng 3, công nghệ mRNA sản xuất vaccine có tiềm năng điều trị các bệnh như sốt rét và xơ nang, bệnh lao và viêm gan B. Các nhà khoa học sẽ phải sửa đổi các sợi RNA khi cần thiết để đối phó với các kháng nguyên khác nhau (các chất lạ được hệ thống miễn dịch xem là mối đe dọa) do mỗi mầm bệnh tạo ra. Vaccine mRNA giúp các nhà khoa học có thể tạo ra “vũ khí chuyên dụng hơn” dựa trên kiến thức chi tiết về các đặc điểm cụ thể của “kẻ thù”.

Đơn cử như bệnh cúm, hiện tại có 4 chủng virus cúm đang lưu hành, mỗi loại đều phát triển nhanh chóng nên vaccine của năm trước sẽ mất tác dụng. Trong khi đó, các nhà sản xuất cần ít nhất 6 tháng để sản xuất vaccine - một quá trình tốn nhiều công sức liên quan đến việc phát triển virus giảm độc lực bên trong hàng triệu quả trứng gà. Thành phẩm cuối cùng, mặc dù hầu như luôn an toàn, nhưng có tỷ lệ phòng bệnh không thực sự cao. Ngược lại, vaccine mRNA về lý thuyết có thể được thiết kế để chống lại cả 4 chủng virus cúm một cách hiệu quả và được nhanh chóng điều chỉnh khi cần thiết nếu virus cúm biến đổi. Ngoài ra, trong khi các vaccine truyền thống phải nhắm trúng mục tiêu chính xác để tiêu diệt “kẻ xâm nhập” nhất định, vaccine mRNA có thể tấn công nhiều vị trí khác nhau của virus cúm cùng lúc.

Ngoài việc hỗ trợ con người trong nỗ lực chống lại bệnh cúm, vaccine mRNA cũng có thể là “nhân tố thay đổi cuộc chơi” trong cuộc chiến chống ung thư. Vaccine HPV, bảo vệ cơ thể khỏi loại virus gây ung thư tử cung, đã giúp đẩy lùi hàng nghìn trường hợp ung thư mỗi năm. Trong tương lai, các nhà khoa học hy vọng vaccine công nghệ mRNA có thể được dùng để phòng ngừa bệnh ung thư. Cũng giống như vaccine mRNA có thể giúp hệ thống miễn dịch của con người nhận ra và tiêu diệt các protein liên quan đến các mầm bệnh nguy hiểm và về lý thuyết, chúng có thể được phát triển để xác định và loại bỏ các protein liên quan đến tế bào ung thư – thậm chí ngay cả các tế bào ung thư. Theo Tiến sĩ Norbert Pardi tại Đại học Pennsylvania (Mỹ), một vaccine ngăn chặn ung thư thành công sẽ tạo ra phản ứng mạnh mẽ của tế bào T, đặc biệt là với tế bào T CD8 +, có khả năng tiêu diệt tế bào ác tính. Vaccine chống ung thư sẽ được tiêm cho bệnh nhân bị ung thư với hy vọng rằng các tế bào T được vaccine kích hoạt sẽ loại bỏ các tế bào khối u.

Trong khi đó, triển vọng phát triển vaccine mRNA ngừa HIV được cho là khả thi dù vẫn còn rất nhiều thách thức cần phải vượt qua. Thách thức lớn hiện nay là chưa có ứng cử viên vaccine nào được phát triển tới thời điểm này có thể tạo ra các kháng thể trung hòa để đối phó với virus HIV trong các tế bào đích. Các nhà khoa học hy vọng rằng vaccine mRNA sẽ tạo ra chất sinh miễn dịch (một loại kháng nguyên tạo ra phản ứng miễn dịch) tương tự như virus HIV và có thể giúp cơ thể phát triển các kháng thể trung hòa chống lại virus này. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cho rằng hiện vẫn còn quá sớm để nghiên cứu vấn đề này và dường như vaccine HIV sử dụng công nghệ mRNA hiện không phải là lựa chọn trong tương lai gần. Ông Derek Cain, thuộc Viện vaccine cho người của Đại học Duke (Mỹ) nhận định: “Chúng tôi tin chắc rằng vaccine HIV sẽ là loại vaccine phức tạp nhất từng đưa vào sử dụng trong cộng đồng. Chúng tôi không mong đợi chế phẩm này hoạt động 100% hoặc 90% giống như vaccine ngừa COVID-19, nhưng ngay cả khi chúng tôi có thể đạt được 50-60% thì đó cũng là một thành công; 70% sẽ là mức tuyệt vời”.

Tương lai cho công nghệ mRNA vẫn có thể đối mặt với nhiều thách thức. Mặc dù các vaccine ngừa COVID-19 cho đến nay không gây ra các phản ứng phụ nghiêm trọng trên diện rộng, nhưng điều này có thể không đúng với các vaccine mRNA khác và đòi hỏi cần có thêm nhiều nghiên cứu về vấn đề này. Ngoài ra, còn có các yếu tố liên quan tới vấn đề logistics cần được xem xét. Các sự cố gây gián đoạn chuỗi cung ứng do đại dịch COVID-19 gây ra có nguy cơ trở nên tồi tệ hơn do biến đổi khí hậu. Các chuyên gia lo ngại điều này sẽ ảnh hưởng đến chất lượng của vaccine mRNA bởi chúng phải được vận chuyển trong điều kiện rất sạch và được bảo quản ở nhiệt độ cực thấp. Trong khi đó, những thông tin sai lệch về vaccine mRNA cũng ảnh hưởng tiêu cực đến công tác tiêm chủng. Một vấn đề lớn nữa là để sản xuất vaccine mRNA đòi hỏi các chính phủ và doanh nghiệp phải có sự đầu tư lớn vào công nghệ sinh học.

Do đó, các nhà khoa học cảnh báo vaccine mRNA không phải là giải pháp dễ dàng và nhanh chóng để đối phó với các đại dịch trong tương lai. Việc đảm bảo năng lực sẵn sàng ứng phó dịch bệnh đòi hỏi những đầu tư lớn vào công tác giám sát và theo dõi virus, chủ động thử nghiệm lâm sàng vaccine chống virus có khả năng gây đại dịch, công nghệ chẩn đoán mới, cũng như phương pháp điều trị kháng virus phổ rộng.


Phương Oanh

(TTXVN)

Có thể bạn quan tâm

Người dân vùng biên gửi kỳ vọng vào sức bật mới của Đồng Nai

Người dân vùng biên gửi kỳ vọng vào sức bật mới của Đồng Nai

Những ngày qua, chủ trương đưa tỉnh Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương đang mang lại luồng sinh khí mới, khơi dậy niềm tin và khát vọng của người dân nơi vùng biên. Với bà con vùng biên, đây được kỳ vọng là "đòn bẩy" chiến lược để tái cấu trúc kinh tế khu vực biên giới, chuyển dịch trọng tâm sang phát triển nông nghiệp công nghệ cao gắn với du lịch sinh thái bền vững.

Nỗi lo mùa lũ và khát khao một cây cầu kiên cố

Nỗi lo mùa lũ và khát khao một cây cầu kiên cố

Gần 10 năm qua, nhiều lớp học sinh xã Sơn Hải, tỉnh Bắc Ninh vẫn hằng ngày đến trường qua chiếc cầu phao tạm bợ. Trải qua thời gian, cây cầu càng ngày càng xuống cấp nghiêm trọng, trở thành nỗi lo thường trực của người dân, nhất là mỗi khi trời mưa bão, giông lốc. Những ngày đó ước mơ đến trường của các cháu học sinh lại đành gác lại để bảo đảm an toàn.

Người dân xã Sì Lở Lầu thiếu nước sinh hoạt

Người dân xã Sì Lở Lầu thiếu nước sinh hoạt

Hiện nay, đang là cao điểm của mùa khô, tình trạng thiếu nước sinh hoạt đang diễn ra tại nhiều địa phương vùng cao. Với xã biên giới Sì Lở Lầu, do địa hình cao và thời tiết khô hạn kéo dài, nguồn nước ngày càng khan hiếm, khiến đời sống người dân nơi đây điêu đứng vì thiếu nước sinh hoạt.

Bộ đội giúp người dân biên giới 'giải hạn'

Bộ đội giúp người dân biên giới 'giải hạn'

Trước tình trạng nắng hạn kéo dài khiến nhiều nguồn nước sinh hoạt cạn kiệt, Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 72 (Binh đoàn 15) đã triển khai chở nước sạch cấp miễn phí cho người dân vùng biên giới xã Ia Nan, góp phần giúp bà con ổn định đời sống trong cao điểm mùa khô.

Tăng cường giám sát an toàn thực phẩm trong trường học

Tăng cường giám sát an toàn thực phẩm trong trường học

Trước tình hình mất an toàn thực phẩm diễn biến phức tạp, nguy cơ ngộ độc thực phẩm có xu hướng gia tăng, công tác bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm trong trường học trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk đang được các cấp, ngành tăng cường triển khai đồng bộ.

Dồn toàn lực hoàn thành Chiến dịch Đông Khê năm 2026

Dồn toàn lực hoàn thành Chiến dịch Đông Khê năm 2026

Chỉ còn gần 1 tháng, Chiến dịch Đông Khê 2026, 85 ngày đêm quyết tâm hoàn thành giai đoạn 1 tuyến cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh sẽ kết thúc. Các đơn vị, doanh nghiệp, nhà thầu đang huy động nhân sự, máy móc, thiết bị, tổ chức thi công hoàn thành tiến độ đề ra.

Những ‘dải sáng’ nơi phên giậu

Những ‘dải sáng’ nơi phên giậu

Tỉnh Lạng Sơn có trên 231,7 km đường biên giới tiếp giáp Trung Quốc, địa hình chủ yếu là đồi núi, nhiều khu vực hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt. Những năm qua, được sự quan tâm, đầu tư của Nhà nước, Bộ Quốc phòng, nhiều cung đường tuần tra biên giới trên địa bàn đã được bê tông hóa, tạo thuận lợi cho cán bộ, chiến sĩ Biên phòng thực hiện nhiệm vụ và người dân khu vực biên giới đi lại, canh tác nông nghiệp dễ dàng. Tuy nhiên vào ban đêm, việc di chuyển trên đường tuần tra vẫn gặp nhiều khó khăn do thiếu ánh sáng.

Cầu tiền tỷ 'đắp chiếu' do 'tắc' đường dẫn​

Cầu tiền tỷ 'đắp chiếu' do 'tắc' đường dẫn​

Cầu Sơn Mùa (tỉnh Quảng Ngãi) được đầu tư xây dựng với kinh phí lên đến hàng chục tỷ đồng (thay thế cây cầu cũ bị sập do mưa lũ) nhằm kết nối hai xã Sơn Tây và Sơn Tây Thượng, tỉnh Quảng Ngãi, góp phần tạo thuận lợi cho việc đi lại và giao thương của người dân. Được triển khai trong giai đoạn 2023 - 2025 với tổng vốn gần 80 tỷ đồng, nhưng đến bây giờ, dự án vẫn “đắp chiếu”.

Rút ngắn khoảng cách giáo dục, giúp học sinh tiếp cận tri thức bình đẳng

Rút ngắn khoảng cách giáo dục, giúp học sinh tiếp cận tri thức bình đẳng

Là tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn về cơ sở hạ tầng và điều kiện dạy, học, Điện Biên kỳ vọng Nghị quyết số 71-NQ/TW, ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về "đột phá phát triển giáo dục và đào tạo" với nhiều chủ trương, chính sách mang tính đột phá sẽ tạo bước chuyển mới cho giáo dục vùng cao, hướng tới công bằng, hiệu quả, rút ngắn khoảng cách giữa các vùng miền, giúp học sinh tiếp cận tri thức bình đẳng.

Đồng bộ dữ liệu liên thông, chìa khóa vận hành chính quyền địa phương 2 cấp

Đồng bộ dữ liệu liên thông, chìa khóa vận hành chính quyền địa phương 2 cấp

Trong tiến trình xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp, Tây Ninh xác định đồng bộ, liên thông dữ liệu là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu lực, hiệu quả điều hành. Việc kết nối thông tin xuyên suốt giữa các cấp, các ngành không chỉ rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ mà còn cải thiện chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp, hướng tới nền hành chính minh bạch, hiện đại.

Tạo mọi điều kiện để bảo đảm quyền tự do tôn giáo

Tạo mọi điều kiện để bảo đảm quyền tự do tôn giáo

Với vị trí địa lý giáp biên giới Campuchia và lịch sử hình thành từ sự giao thoa văn hóa giữa các dân tộc Kinh, Khmer, Hoa, Chăm, An Giang đã trở thành mảnh đất cho nhiều đức tin khác nhau đồng hành, phát triển, tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật, sống “tốt đời, đẹp đạo”, góp phần tạo nên bản sắc văn hóa đa dạng, hài hòa.

'Chênh vênh' trên cầu treo xuống cấp

'Chênh vênh' trên cầu treo xuống cấp

Nhiều cây cầu treo của bà con đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa tỉnh Quảng Ngãi đã bị xuống cấp, gây nguy cơ mất an toàn cho người và phương tiện mỗi khi đi qua.

'Căng mình' phòng chống cháy rừng cao điểm mùa khô

'Căng mình' phòng chống cháy rừng cao điểm mùa khô

Những ngày cuối tháng 4, nhiều khu vực trong tỉnh Đồng Nai vẫn đang trong giai đoạn cao điểm phòng chống cháy rừng với tinh thần cảnh giác cao nhất. Nắng nóng gay gắt kéo dài khiến độ ẩm xuống thấp, đẩy nhiều diện tích rừng vào tình trạng báo động đỏ, nguy cơ cháy cao.

Để không còn những vụ đuối nước thương tâm

Để không còn những vụ đuối nước thương tâm

Trước thực trạng đuối nước trẻ em diễn biến phức tạp, nhất là trong thời điểm nắng nóng và kỳ nghỉ hè cận kề, tỉnh Đắk Lắk đang triển khai nhiều giải pháp hướng tới mục tiêu giảm thiểu những tai nạn thương tâm.

Trên 900 học sinh vùng cao tại Tuyên Quang được hỗ trợ học tập

Trên 900 học sinh vùng cao tại Tuyên Quang được hỗ trợ học tập

Trong hai ngày 20 và 21/4/2026, Quỹ Kiến tạo ước mơ (Dream Maker Foundation - DMF) đã phối hợp cùng Cục Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06, Bộ Công an) tổ chức trao tặng công trình điểm trường và trang thiết bị thiết yếu tại hai xã Bằng Lang và Tùng Vài, tỉnh Tuyên Quang.

Cảnh báo hiểm họa đuối nước tại các thác cao

Cảnh báo hiểm họa đuối nước tại các thác cao

Giữa cái nắng như đổ lửa của mùa khô, các thác, sông, suối, ao hồ trên địa bàn tỉnh Đồng Nai trở thành "điểm giải nhiệt" lý tưởng. Tuy nhiên, đằng sau vẻ đẹp hoang sơ lại xuất hiện hiểm họa rình rập, tiềm ẩn tai nạn chết người.

Chiến sĩ mới vượt khó trên thao trường huấn luyện

Chiến sĩ mới vượt khó trên thao trường huấn luyện

Cao điểm mùa khô ở Đắk Lắk, vùng biên giới Buôn Đôn nắng như đổ lửa, trên các thao trường huấn luyện chiến sĩ mới của Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk không khí rèn luyện diễn ra khẩn trương và sôi nổi. Gác lại những bỡ ngỡ ban đầu, các tân binh nỗ lực từng ngày để trở thành những người lính quân hàm xanh, sẵn sàng tham gia bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và an ninh biên giới quốc gia.

Chính sách dân tộc tạo động lực phát triển bền vững vùng đồng bào Khmer

Chính sách dân tộc tạo động lực phát triển bền vững vùng đồng bào Khmer

Những năm gần đây, việc triển khai đồng bộ, hiệu quả các chính sách dân tộc đã góp phần thay đổi rõ nét diện mạo vùng đồng bào dân tộc thiểu số ở tỉnh Vĩnh Long. Đời sống vật chất, tinh thần của người dân ngày càng nâng lên, niềm tin vào chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước được củng cố, tạo động lực quan trọng cho phát triển bền vững và giữ vững khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Khám phá di sản ẩm thực Vĩnh Long

Khám phá di sản ẩm thực Vĩnh Long

Nằm bên dòng sông Tiền và sông Hậu, với những giai điệu đờn ca tài tử, những vựa trái cây trĩu quả, ẩm thực tỉnh Vĩnh Long vì thế cũng mang đậm dấu ấn nét văn hóa của vùng đất phương Nam.

Bộ đội Biên phòng ‘Đồng hành cùng quân dân Y Tý’

Bộ đội Biên phòng ‘Đồng hành cùng quân dân Y Tý’

Cục Chính trị Bộ đội Biên phòng, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lào Cai, Đồn Biên phòng Y Tý và các nhà hảo tâm tại Hà Nội đã tổ chức chương trình thiện nguyện “Đồng hành cùng quân dân Y Tý” tặng bà con nhân dân nhiều phần quà ý nghĩa.

Hoàn tất việc khắc phục điểm sạt lở Tỉnh lộ 433

Hoàn tất việc khắc phục điểm sạt lở Tỉnh lộ 433

Sau thời gian tập trung triển khai các giải pháp khẩn cấp, tỉnh Phú Thọ đã hoàn thành khắc phục điểm sạt lở nghiêm trọng tại Km24+800 trên tuyến Tỉnh lộ 433 (khu vực đỉnh suối Láo), xã Cao Sơn, bảo đảm thông tuyến trước mùa mưa bão năm 2026.

Đồng bào Dao dưới chân dãy Tây Côn Lĩnh vươn lên thoát nghèo

Đồng bào Dao dưới chân dãy Tây Côn Lĩnh vươn lên thoát nghèo

Dưới chân dãy Tây Côn Lĩnh, ông Bàn Văn Đằng, đồng bào dân tộc Dao, thôn Mào Phìn, xã biên giới Thanh Thủy (Tuyên Quang) đã mạnh dạn phát triển mô hình nuôi cá tầm, mang lại thu nhập ổn định. Ông còn là người có uy tín, tấm gương tiêu biểu về ý chí vượt khó, góp phần lan tỏa cách làm hiệu quả trong đồng bào dân tộc thiểu số.

Trường học vùng biên - nền tảng cho tương lai bền vững

Trường học vùng biên - nền tảng cho tương lai bền vững

Chủ trương xây dựng các trường phổ thông nội trú liên cấp là một quyết sách đặc biệt, mang tính chiến lược và cấp bách nhằm thu hẹp khoảng cách giáo dục, phát triển nguồn nhân lực tại chỗ và giữ vững “phên dậu” Tổ quốc.

Thái Nguyên tăng tốc đưa chè thành 'cây trồng tỷ USD'

Thái Nguyên tăng tốc đưa chè thành 'cây trồng tỷ USD'

Hiện nay, tổng diện tích chè của tỉnh Thái Nguyên đạt trên 22.000 ha với sản lượng chè búp tươi đạt hơn 265 tấn búp tươi/năm, tổng giá trị sản phẩm thu được từ cây chè ước đạt 14,8 nghìn tỷ đồng (năm 2025), chiếm hơn 18% diện tích và hơn 24% sản lượng chè búp tươi cả nước.