Nhằm gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống các dân tộc, những năm gần đây nhiều trường học trên địa bàn tỉnh Điện Biên đã đưa văn hóa truyền thống vào giảng dạy và hoạt động ngoại khóa cho các em học sinh ở nhiều cấp học.
Việc đưa văn hóa dân tộc vào giảng dạy không chỉ góp phần lan tỏa, bồi dưỡng tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ mà còn khẳng định văn hóa là nguồn lực nội sinh quan trọng cho phát triển đất nước theo tinh thần của Nghị quyết 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị.
Khám phá văn hóa truyền thống
Tại Trường Tiểu học Bế Văn Đàn, phường Điện Biên Phủ, từ nhiều năm nay những ngày đến trường của các em học sinh không chỉ gắn với bài giảng trên lớp mà còn rộn ràng trong âm thanh, sắc màu của các hoạt động văn hóa truyền thống. Những tiết học âm nhạc trở nên đặc biệt hơn với làn điệu dân ca “Inh lả ơi”, bài hát quen thuộc trong đời sống tinh thần của đồng bào dân tộc Thái. Bên cạnh việc học hát, tập múa các em còn được tìm hiểu về ý nghĩa, xuất xứ của từng bài hát, từng điệu múa. Nhiều nhạc cụ dân tộc như khèn, đàn tính, sáo… cũng được các giáo viên sưu tầm đưa vào giảng dạy, giúp học sinh tiếp cận, khám phá văn hóa một cách tự nhiên, sinh động.
Em Hoàng Ngọc Anh, học sinh lớp 5A1 chia sẻ, việc được tham gia các hoạt động như tập múa xòe Thái khiến em cảm thấy hứng khởi, đồng thời thêm trân trọng và tự hào về các dân tộc trên quê hương mình.
Không chỉ dừng lại ở các hoạt động ngoại khóa, nội dung về văn hóa truyền thống còn được lồng ghép linh hoạt vào chương trình giảng dạy trên lớp. Hình ảnh về các dân tộc, phong tục, tập quán và những giá trị văn hóa đặc trưng được giáo viên đưa vào bài học một cách gần gũi, dễ hiểu. Nhờ đó, học sinh không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn hình thành ý thức gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống.
Em Vũ Minh Khang, học sinh lớp 5A4 cho biết, tại trường, các em được tham gia nhiều hoạt động như học múa, tham quan trải nghiệm tại các làng bản và tìm hiểu văn hóa dân tộc ngay trong giờ học. Những trải nghiệm này giúp em cảm thấy thích thú, tự tin giới thiệu với bạn bè về những nét văn hóa đặc sắc của dân tộc mình.
Tiếp cận văn hóa hiệu quả hơn
Theo thầy giáo Nguyễn Văn Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bế Văn Đàn, việc đưa văn hóa truyền thống vào trường học không chỉ là hoạt động mang tính phong trào mà đã trở thành định hướng lâu dài. Nhà trường sẽ tiếp tục chỉ đạo đội ngũ giáo viên và tổng phụ trách Đội sưu tầm, xây dựng thêm nhiều hoạt động phù hợp với lứa tuổi học sinh, qua đó giúp các em tiếp cận văn hóa một cách hiệu quả hơn.
Không chỉ ở bậc tiểu học, việc lan tỏa văn hóa truyền thống còn được triển khai mạnh mẽ tại các trường trung học, đặc biệt là Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Trung học Phổ thông tỉnh Điện Biên. Năm học 2025–2026, nhà trường có 980 học sinh thuộc 19 dân tộc khác nhau trên địa bàn tỉnh. Đây là môi trường thuận lợi để tổ chức các hoạt động giao lưu, tìm hiểu và bảo tồn văn hóa dân tộc.
Hằng năm, nhà trường đều tổ chức các ngày hội văn hóa với nhiều hoạt động phong phú như biểu diễn văn nghệ, tái hiện lễ hội truyền thống, trình diễn trang phục dân tộc, truyền dạy múa khèn, hát dân ca… Những chương trình này không chỉ tạo sân chơi bổ ích mà còn giúp học sinh hiểu rõ hơn về nguồn cội, bản sắc của từng dân tộc.
Giáo viên hướng dẫn học sinh sử dụng nhạc cụ dân tộc.
Thầy giáo Vũ Trung Hoàn, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, thông qua các ngày hội văn hóa, học sinh có cơ hội tìm hiểu sâu hơn về truyền thống của các dân tộc anh em, từ đó nâng cao ý thức bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa. Đây cũng là cách để nhà trường thực hiện hiệu quả chủ trương đưa văn hóa trở thành nền tảng tinh thần vững chắc cho thế hệ trẻ.
Thực tế cho thấy, việc đưa văn hóa truyền thống vào trường học tại Điện Biên đã mang lại những hiệu quả tích cực. Học sinh không chỉ được trang bị kiến thức mà còn được trải nghiệm, thực hành và sống trong môi trường văn hóa đa dạng. Điều này góp phần hình thành nhân cách, bồi dưỡng tâm hồn và nuôi dưỡng niềm tự hào dân tộc cho các em ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.
Bên cạnh đó, sự tham gia tích cực của đội ngũ giáo viên, sự quan tâm của nhà trường và sự phối hợp của cộng đồng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc lan tỏa văn hóa truyền thống. Các hoạt động giáo dục không chỉ diễn ra trong phạm vi lớp học mà còn mở rộng ra cộng đồng thông qua các chương trình tham quan, trải nghiệm tại các bản làng, nơi lưu giữ những giá trị văn hóa nguyên bản.
Trong bối cảnh hội nhập và phát triển, việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc càng trở nên cấp thiết. Những hoạt động thiết thực tại các trường học ở Điện Biên đã và đang góp phần lan tỏa sâu rộng giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống học đường. Đây không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục mà còn là trách nhiệm chung của toàn xã hội trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa dân tộc./.
