Mức độ lây lan của sâu Bore rất nhanh, sức tàn phá ghê gớm, có thể dẫn đến huỷ diệt cả vùng chuyên canh lớn nhưng rất khó phòng trị vì chúng nằm sâu bên trong cành, thân, gốc cây, thuốc trừ sâu không thể thấm vào để tiêu diệt.
Sâu Bore là nhóm nguy hiểm nhất hại cây họ cam. Ảnh: caygiong.org Phân loại sâu Bore
Trên cơ sở nghiên cứu, tìm hiểu quy luật phát sinh, phát triển của từng loài, KS. Lê Đức Phát, cán bộ kỹ thuật đội Sao Đỏ, Nông trường Thống Nhất (Thanh Hóa) đã có cách diệt trừ nhóm sâu hại nguy hiểm này bằng biện pháp thủ công đơn giản, rẻ tiền nhưng hiệu quả. Theo KS. Phát, nhóm sâu Bore chủ yếu có 3 loại: sâu đục cành, sâu đục thân và sâu đục gốc.
Sâu đục cành có tên khoa học là Chelidonium argentatum Dalm, là sâu non của con xén tóc xanh. Xén tóc xanh thường đẻ trứng vào tháng 5-6 trên các nách lá ngọn, cành tăm. Sau 10 - 12 ngày sâu nở, bắt đầu gặm vỏ cành để sống, đục phá từ cành nhỏ đến cành lớn và cả thân cây. Khoảng 8 - 9 tháng sau, sâu non đục đến cành cấp 1, 2, thậm chí có thể tới thân. Thông thường sâu tập trung ở cành cấp 1, làm buồng hoá nhộng bằng cách dùng mùn cưa và chất bài tiết vít đường đục lại rồi đục một lỗ ra ngoài, chừa lại vỏ cành để làm cửa vũ hoá sau này. Khoảng tháng 2 - 3, sâu non hoá nhộng, tới tháng 4 - 5 thì vũ hoá thành con xén tóc xanh bay ra. Vòng đời của sâu là 1 năm. Trên thân cây có thể bị hàng chục con sâu đục cành, nếu 2 - 3 năm liền bị hại, cây sẽ chết.
Sâu đục thân (Nadezhdiella cantori Hope), là sâu non của con xén tóc nâu. Xén tóc nâu thích nơi râm mát, ban ngày ẩn nấp, ban đêm thường tìm đến đẻ trứng vào những kẽ nứt, chỗ gồ ghề ở thân cây, cách mặt đất 0,3 - 1m. Trong các tháng 5 – 6 - 7, sau khi đẻ 6 - 12 ngày, trứng sẽ nở. Sâu non nở ra chui vào vỏ, phá hoại phần gỗ, tạo thành những đường ngoằn ngoèo dọc theo thân cây. Sâu non nghỉ đông 2 lần vào khoảng tháng 12 và tháng 1. Sâu hoá nhộng vào khoảng tháng 2, vũ hoá thành xén tóc nâu vào tháng 3 - 4. Vòng đời của sâu đục thân kéo dài 2,5 - 3 năm.
Sâu đục gốc (Anoplophora chinensis Forster), còn gọi là xén tóc sao hay xén tóc hoa vì trên thân có điểm khoảng 30 chấm trắng. Con trưởng thành thường ăn các phần non của cây, đặc biệt là rễ non trước khi đẻ trứng vào tháng 5 - 6. Trước khi đẻ, xén tóc sao cắn vào gốc cây một vết hình chữ T ngược rồi đẻ trứng vào đó. Sau 6 - 12 ngày thì trứng nở, sâu non di chuyển xuống phía dưới gốc, phá hại phần gốc, rễ cây tiếp giáp với thân. Đầu tiên sâu hại vỏ, sau đó đục vào phần gỗ. Nhiều khi sâu đục cả những rễ to, làm cây héo toàn bộ, rụng lá và chết. Sâu non phá hại trong 2 - 3 tháng thì nghỉ đông ở gốc cây. Đến tháng 3 - 4 năm sau thì hoá nhộng, tháng 5 - 6 vũ hoá. Vòng đời của xén tóc sao là 1 năm.
Biện pháp phòng trừ
Với sâu trưởng thành: Dùng vợt hoặc bắt bằng tay đối với 3 loại xén tóc trong thời gian con trưởng thành vũ hoá và đẻ trứng từ tháng 4 đến tháng 6 hàng năm.
Diệt sâu non bằng cách bẻ cành non bị héo (đối với sâu đục cành) vào các tháng 5 – 6 - 7. Cành con bị sâu tiện một vòng tròn quanh vỏ sau vài ngày thường bị héo. Khi lá mới chớm héo, còn màu xanh nhưng mép hơi cong, dùng sào dài có chạc khẽ vặn, cành sâu gãy, sâu rơi ra và chết. Nếu cành đã héo khô nghĩa là sâu non đã đục xuống phía dưới vòng tròn. Có thể cắt hoặc bẻ xuống dưới một đoạn. Kinh nghiệm cho thấy, biện pháp bẻ cành héo triệt để có thể hạn chế được sự gây hại của sâu trên 90%. Với sâu non đã đục vào cành lớn, thân cây hoặc gốc cây, có thể dùng một sợi dây thép nhỏ và cứng làm thành móc nhọn luồn vào trong để ngoáy và kéo sâu non qua các lỗ đùn phân và mạt cưa trên thân, cành và gốc cây.
Quét thuốc: Sau khi thu hoạch quả, quét vôi hoặc Boóc - đô (pha: 1 phần CuSO4 + 1 phần vôi tôi + 20 phần nước) vào gốc cây, thân cây từ 1m trở xuống để phòng các loại nấm bệnh và hạn chế việc đẻ trứng của xén tóc.
Sau hơn 3 tháng triển khai thí điểm, mô hình Trạm dịch vụ công số tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã tỉnh Lạng Sơn bước đầu phát huy hiệu quả.
Ở tỉnh miền núi biên giới Lào Cai, nơi điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều khó khăn, việc đưa con chữ đến với đồng bào dân tộc thiểu số luôn được các cấp, ngành nỗ lực thực hiện. Bằng những cách làm linh hoạt, thiết thực, công tác xóa mù chữ của tỉnh đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần nâng cao dân trí, thu hẹp khoảng cách tiếp cận giáo dục giữa các vùng miền.
Những hoạt động như Hội nghị truyền thông về trợ giúp pháp lý; Hội nghị tập huấn, bồi dưỡng kiến thức về trợ giúp pháp lý; cuộc họp thông tin, vận động Nhân dân đồng thuận thực hiện công trình giao thông địa phương... của xã Ba Dinh (Quảng Ngãi) đã giúp đồng bào dân tộc nơi đây được tiếp cận nhanh, kịp thời, hiệu quả với các thông tin pháp luật, cũng như được tư vấn, giải đáp, hỗ trợ những vướng mắc trong vấn đề áp dụng luật pháp vào cuộc sống...
Việc triển khai Nghị định 66/2025/NĐ-CP và Nghị định 188/2026/NĐ-CP đang bộc lộ những bất cập khi các trường học ở miền núi, biên giới Nghệ An chuyển từ mô hình bán trú sang nội trú.
Việc đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) cho đồng bào theo hướng bám sát thực tiễn, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số đã được tỉnh Thái Nguyên đẩy mạnh trong thời gian qua, từ đó góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, giữ vững ổn định ở cơ sở.
Tận dụng lợi thế mặt nước lòng hồ thủy điện, tỉnh Sơn La đang chú trọng tập huấn, chuyển giao kỹ thuật nuôi cá lồng cho người dân, nhất là lao động vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Ngay trong năm đầu triển khai Đề án "Phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với đối tượng, địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035" (được phê duyệt tại Quyết định số 233/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ), Sở Dân tộc và Tôn giáo thành phố Bắc Ninh đã có nhiều nỗ lực để đạt được những mục tiêu, yêu cầu mà Đề án đặt ra, góp phần đổi mới công tác phổ biến giáo dục pháp luật theo hướng lấy đồng bào làm trung tâm.
Nhiều năm qua, Ban Đại diện cộng đồng Chăm Hồi giáo Islam tỉnh An Giang đã từng bước đổi mới công tác tuyên truyền pháp luật qua những tình huống thực tế trong đời sống hay lồng ghép vào các buổi sinh hoạt tín ngưỡng, góp phần giúp đồng bào dễ hiểu và chấp hành các quy định pháp luật.
Chiều 2/11, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu tổ chức tiếp nhận vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ do các đồn Biên phòng tuyên truyền, vận động nhân dân giao nộp.
Giữa những bản làng vùng cao biên giới tỉnh Quảng Trị, các lớp học xóa mù chữ được tổ chức vào ban đêm đang mở ra cơ hội tiếp cận tri thức cho đồng bào dân tộc thiểu số. Vượt qua những khó khăn của cuộc sống, nhiều người dân vẫn miệt mài đến lớp với mong muốn biết đọc, biết viết để nâng cao tri thức.
Với những cách làm linh hoạt, sự tận tụy của cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Thanh Loà, tỉnh Lạng Sơn, việc tuyên truyền pháp luật không khô cứng, mà đã trở nên gần gũi với nhân dân.
Từ ngày 23 - 25/10, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức Hội thi thiếu nhi tuyên truyền, giới thiệu sách tỉnh Đắk Lắk với chủ đề "Công cha, nghĩa mẹ, ơn thầy".
Là xã vùng cao biên giới của tỉnh Tuyên Quang, Tùng Vài có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống. Việc nâng cao nhận thức pháp luật, phòng ngừa ma túy và phát huy trách nhiệm của người dân trong bảo vệ biên giới có ý nghĩa thiết thực đối với cuộc sống từng gia đình.
Ban Đại diện Cộng đồng Chăm Hồi giáo Islam tỉnh An Giang đã đa dạng hóa hình thức tuyên truyền, lồng ghép những những tình huống thực tế trong đời sống hàng ngày vào các buổi sinh hoạt tôn giáo, qua đó giúp bà con dễ hiểu và chấp hành tốt quy định của pháp luật.
Chiều 22/10, tại Trường Trung học phổ thông Dân tộc nội trú tỉnh Lạng Sơn, Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức phát động chiến dịch “Không một mình” năm 2026.
Bạn đọc hỏi: Nghị định số 387/2026/NĐ-CP của Chính phủ về cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 – 2035 có những điểm gì mới?
Ông Đàm Văn Lâm, dân tộc Sán Chay, ở thôn Thống Nhất, xã Ba Chẽ (TP Quảng Ninh), là người có uy tín trong cộng đồng, tích cực tuyên truyền pháp luật, hòa giải mâu thuẫn, vận động bà con thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Thông qua hỗ trợ vốn, chuyển giao khoa học - kỹ thuật, phát triển kinh tế tập thể và kết nối tiêu thụ nông sản, Hội Nông dân tỉnh Vĩnh Long đang phát huy vai trò cầu nối, giúp hội viên đổi mới phương thức sản xuất, nâng cao giá trị nông sản và cải thiện thu nhập.
Với thông điệp chính “Kết nối không tổn thương”, Chiến dịch “Không một mình” năm 2026 đang được Công an tỉnh Quảng Ngãi phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh triển khai tại các trường học nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng giúp trẻ em nhận diện và phòng tránh nguy cơ bị xâm hại trên không gian mạng.
