Công tác phổ biến giáo dục pháp luật đổi mới theo hướng lấy đồng bào làm trung tâm

Ngay sau khi Đề án "Phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với đối tượng, địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026 - 2035" được ban hành, tỉnh Bắc Ninh đã xây dựng kế hoạch triển khai Đề án.

Mục tiêu của Kế hoạch nhằm quán triệt đầy đủ chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc, tôn giáo và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (DTTS&MN); đổi mới toàn diện công tác phổ biến giáo dục pháp luật, tạo đột phá về nhận thức, hình thành thói quen tự giác tìm hiểu pháp luật trong đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững ổn định xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế tại địa phương.

Theo kế hoạch, đối tượng thực hiện Đề án là đội ngũ hạt nhân nòng cốt, người làm công tác phổ biến giáo dục pháp luật, cán bộ làm công tác dân tộc, tôn giáo tại các xã vùng đồng bào DTTS&MN; đồng bào dân tộc thiểu số, người dân sinh sống tại vùng DTTS&MN, học sinh, sinh viên trên địa bàn.

Kế hoạch đề ra những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm: Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy đảng và trách nhiệm người đứng đầu trong công tác phổ biến giáo dục pháp luật; xây dựng, phát triển đội ngũ hạt nhân nòng cốt, báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên cơ sở; tổ chức các lớp bồi dưỡng, tập huấn kiến thức pháp luật, kỹ năng ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội trong công tác tuyên truyền pháp luật.

Đổi mới nội dung, phương thức phổ biến giáo dục pháp luật theo hướng phù hợp với từng nhóm đối tượng; xây dựng, số hóa tài liệu tuyên truyền; đẩy mạnh tuyên truyền xóa bỏ hủ tục, tập quán lạc hậu; duy trì các mô hình phổ biến giáo dục pháp luật tại cộng đồng; tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam, thi tìm hiểu pháp luật, phiên tòa giả định, hội thảo, đối thoại pháp luật. Tăng cường tuyên truyền trên báo chí, truyền hình, xây dựng chuyên trang, chuyên mục hỏi đáp pháp luật trực tuyến và đẩy mạnh phổ biến giáo dục pháp luật trên môi trường số thông qua các nền tảng mạng xã hội...

Sở Dân tộc và Tôn giáo được giao là cơ quan thường trực, chủ trì phối hợp với Sở Tư pháp và cácđơn vị liên quan tham mưu UBND tỉnh triển khai Đề án; hướng dẫn, kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết và báo cáo kết quả thực hiện

Trên cơ sở Kế hoạch của UBND thành phố, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã phối hợp với các sở, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch thực hiện, lồng ghép các nhiệm vụ của Đề án vào công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) và nhiệm vụ chính trị của từng cơ quan, đơn vị.

Nhờ đó, đến nay, công tác PBGDPL đã từng bước được đổi mới theo hướng lấy đồng bào làm trung tâm, lựa chọn những nội dung thiết thực, gắn trực tiếp với đời sống như pháp luật về đất đai, dân sự, hôn nhân và gia đình, phòng, chống tảo hôn, trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở, bảo đảm an ninh trật tự, an sinh xã hội và các chính sách dân tộc. Đồng thời, tài liệu tuyên truyền được rà soát, cập nhật, số hóa phù hợp với từng nhóm đối tượng; trong năm đã xây dựng, cập nhật 1 bộ tài liệu với 2 chuyên đề phục vụ 480 đại biểu.

Việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số được đẩy mạnh thông qua Cổng Thông tin điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số nhằm tạo điều kiện để người dân dễ dàng tiếp cận, tra cứu thông tin pháp luật. Đến nay, đã có gần 200 tin, bài tuyên truyền được đăng tải trên Cổng Thông tin điện tử của Sở Dân tộc và Tôn giáo Tỉnh.

Bên cạnh đó, nội dung tuyên truyền được điều chỉnh theo từng nhóm đối tượng. Đối với người có uy tín, trưởng thôn, tổ dân phố đã tập trung bồi dưỡng kỹ năng tuyên truyền, vận động; đối với đồng bào dân tộc thiểu số chú trọng phổ biến các quy định pháp luật thiết thực, dễ hiểu, dễ áp dụng; đối với đồng bào dân tộc thiểu số có đạo kết hợp tuyên truyền pháp luật với các nội dung liên quan đến đời sống tín ngưỡng, tôn giáo. Đến hết tháng 9/2026, Sở đã phối hợp tổ chức 8 hội nghị tuyên truyền trực tiếp với gần 500 đại biểu tham dự, đạt khoảng 51% kế hoạch năm.

Cùng với đổi mới nội dung tuyên truyền, công tác chỉ đạo, phối hợp và xây dựng đội ngũ làm công tác PBGDPL tiếp tục được quan tâm. Việc triển khai Đề án được lồng ghép với các chương trình phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững; đồng thời phát huy vai trò của người có uy tín, bí thư chi bộ, trưởng thôn, tổ dân phố, hòa giải viên ở cơ sở, chức sắc, chức việc tôn giáo và đội ngũ cán bộ làm công tác dân tộc trong tuyên truyền, vận động Nhân dân chấp hành pháp luật.

Đặc biệt, việc đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL đã có sự chuyển biến từ chú trọng số lượng hội nghị, số người tham gia sang đánh giá mức độ tiếp cận, khả năng hiểu, vận dụng pháp luật của người dân và tính phù hợp của nội dung tuyên truyền đối với từng nhóm đối tượng. Qua thực tế triển khai tại cơ sở cho thấy, việc sử dụng các tình huống thực tiễn, nội dung ngắn gọn, gắn với quyền và lợi ích thiết thân của người dân giúp nâng cao khả năng tiếp thu và vận dụng pháp luật trong đời sống hằng ngày.

Theo đại diện Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh, ngay trong năm đầu triển khai, Đề án đã tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và phương thức tổ chức PBGDPL, chuyển từ tuyên truyền đại trà sang tiếp cận theo từng nhóm đối tượng; mở rộng khả năng tiếp cận thông tin pháp luật thông qua môi trường số; từng bước phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ cơ sở, người có uy tín và các lực lượng tham gia công tác tuyên truyền, góp phần gắn PBGDPL với thực hiện chính sách dân tộc, chính sách tôn giáo và phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Thời gian tới, Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Bắc Ninh sẽ tiếp tục triển khai đầy đủ các mục tiêu của Quyết định số 233/QĐ-TTg; rà soát nhu cầu pháp luật của từng nhóm đối tượng, từng địa bàn để xây dựng nội dung tuyên truyền có trọng tâm, trọng điểm.

Đồng thời, tiếp tục xây dựng đội ngũ hạt nhân nòng cốt ở cơ sở; tăng cường biên soạn, chuẩn hóa và số hóa tài liệu PBGDPL; phát triển các sản phẩm truyền thông ngắn gọn, trực quan; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và tăng cường phổ biến pháp luật trên các nền tảng số, mạng xã hội phù hợp với điều kiện tiếp cận của người dân. Địa phương cũng sẽ tăng cường tuyên truyền bằng tiếng dân tộc thiểu số đối với những nhóm còn hạn chế sử dụng tiếng phổ thông; đồng thời chú trọng kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả thực hiện, nhân rộng các mô hình hay, cách làm hiệu quả, bảo đảm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật ngày càng đi vào chiều sâu, thiết thực và hiệu quả.