Những “cầu nối” quan trọng trong cộng đồng
Cộng đồng Chăm Islam tại An Giang hiện có khoảng 2.800 hộ, với hơn 22.000 tín đồ, sinh sống tập trung tại các xã Vĩnh Hậu, Tân Châu, Mỹ Đức, Châu Thành, Nhơn Hội, Khánh Bình, Tây Yên và phường Long Xuyên. Toàn tỉnh có 12 thánh đường (Masjid), 16 tiểu thánh đường (Surau) và một điểm sinh hoạt tôn giáo tập trung.
Những năm qua, cùng với việc chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho đồng bào Chăm, Ban Đại diện cộng đồng Chăm Hồi giáo Islam tỉnh An Giang đã chú trọng phối hợp với các cơ quan, đơn vị, ban nghành địa phương, triển khai công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của bà con người Chăm trong việc chấp hành các quy định của pháp luật.
Theo bà Sity Hara, Phó Ban Từ thiện - Xã hội, Ban Đại diện cộng đồng Chăm Hồi giáo Islam tỉnh An Giang, để việc tuyên truyền đạt hiệu quả, Ban Đại diện đã phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam các xã, phường, lực lượng Công an, chính quyền cơ sở và Ban Quản trị các thánh đường xây dựng nội dung tuyên truyền phù hợp với đặc điểm sinh hoạt, văn hóa và tín ngưỡng của bà con Chăm Islam.
Điểm nổi bật, vào những buổi sinh hoạt giáo lý, lễ cầu nguyện vào thứ Sáu hàng tuần và các dịp lễ quan trọng trong năm của đồng bào Chăm Islam như Ramadan, Roya Haji, các ban quản trị của Thánh đường thường lồng ghép các quy định pháp luật vào các buổi sinh hoạt tôn giáo của bà con trong cộng đồng. Thông qua những buổi sinh hoạt này, các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về tín ngưỡng, tôn giáo, an toàn giao thông, phòng chống tội phạm, an ninh mạng và những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống bà con đã được các vị chức sắc, người có uy tín truyền tải bằng hình thức trực quan sinh động để bà con người Chăm Islam dễ hiểu và dễ chấp hành hơn.
Trung bình mỗi năm, Ban Đại diện phối hợp với các Sở, ngành, địa phương tổ chức khoảng 10 - 15 buổi tuyên truyền sinh hoạt chuyên đề; hơn 100 buổi tuyên truyền, phổ biến pháp luật kết hợp với sinh hoạt tôn giáo tại các thánh đường, tiểu thánh đường, thu hút khoảng 5.000 - 10.000 lượt tín đồ tham gia.
Bà Sity Hara cho biết, trong cộng đồng Chăm Islam, các chức sắc tôn giáo và người có uy tín luôn nhận được sự tin tưởng, tôn trọng của bà con. Vì vậy, phát huy vai trò của lực lượng này là một trong những giải pháp quan trọng để đưa kiến thức pháp luật đến từng gia đình, từng khu dân cư.
Thời gian qua, Ban Đại diện còn đặc biệt quan tâm tuyên truyền Luật Hôn nhân và gia đình, phòng chống tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, bạo lực gia đình và bình đẳng giới. Đây là những nội dung có ý nghĩa quan trọng đối với việc xây dựng gia đình hạnh phúc, nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo đảm quyền lợi của phụ nữ, trẻ em.
Trong các buổi sinh hoạt tôn giáo, các chức sắc thường xuyên nhắc nhở tín đồ thực hiện đúng quy định pháp luật về độ tuổi kết hôn, trong đó nam phải từ đủ 20 tuổi, nữ từ đủ 18 tuổi; đồng thời thực hiện đăng ký kết hôn tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định.
Điều quan trọng là nội dung tuyên truyền không chỉ dừng lại ở việc phổ biến các quy định pháp luật mà còn được kết hợp với giáo lý Islam về giá trị gia đình, lòng nhân ái, trách nhiệm của cha mẹ đối với con cái và sự tôn trọng giữa các thành viên trong gia đình.
Thông qua những lời giảng gần gũi, các chức sắc vận động phụ huynh quan tâm hơn đến việc học tập của con em, nhất là trẻ em gái; khuyến khích phụ nữ tham gia các hoạt động xã hội, phát triển kinh tế gia đình và nâng cao vị thế trong cộng đồng.
Nhờ sự kiên trì tuyên truyền, vận động của các chức sắc, người có uy tín và chính quyền địa phương, nhận thức của đồng bào về hôn nhân, gia đình và bình đẳng giới đã có nhiều chuyển biến tích cực. Tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống trong cộng đồng những năm gần đây đã giảm đáng kể, hướng đến mục tiêu từng bước xóa bỏ hoàn toàn.
Tại các xã biên giới như Nhơn Hội, Khánh Bình, Ban Đại diện thường xuyên phối hợp với Bộ đội Biên phòng, lực lượng Công an và chính quyền địa phương triển khai các mô hình như “Tổ tự quản đường biên, mốc giới”, “Xóm Chăm an toàn về an ninh trật tự”.
Thông qua các hoạt động này, đồng bào Chăm Islam được hướng dẫn nhận biết những hành vi vi phạm pháp luật tại khu vực biên giới; vận động không tham gia hoặc tiếp tay cho các hoạt động xuất nhập cảnh trái phép, buôn lậu, vận chuyển hàng cấm, ma túy và các loại tội phạm khác.
Theo bà Sity Hara, nhiều chức sắc, người có uy tín không chỉ tuyên truyền tại thánh đường mà họ còn trực tiếp phối hợp với Bộ đội Biên phòng tham gia tuần tra đường biên, cột mốc trong các đợt cao điểm. Qua đó, góp phần vận động đồng bào giữ gìn mối quan hệ đoàn kết, hòa hiếu với cư dân khu vực biên giới Campuchia, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia.
Một trong những cách làm mang lại hiệu quả là mô hình “Mỗi thánh đường là một điểm sáng về an ninh trật tự”. Theo đó, lực lượng Công an phối hợp với các vị Giáo cả, Ban Quản trị thánh đường xây dựng các nhóm Zalo để kết nối, trao đổi thông tin với cộng đồng. Thông qua các nhóm này, thông tin về tình hình an ninh trật tự, phương thức hoạt động của các loại tội phạm, phòng chống ma túy và bảo đảm an toàn giao thông được cập nhật thường xuyên.
Bên cạnh đó, mô hình “Gia đình Chăm không có tệ nạn xã hội và vi phạm Luật Giao thông” cũng được triển khai, việc chấp hành pháp luật với xây dựng gia đình văn hóa, vận động người dân đội mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông, không điều khiển phương tiện sau khi sử dụng rượu bia, không tàng trữ hoặc sử dụng ma túy.
Đơn cử, tại một số xóm Chăm thuộc xã Nhơn Hội, trước đây từng xuất hiện tình trạng thanh thiếu niên tụ tập, nẹt pô xe, không đội mũ bảo hiểm và có nguy cơ bị lôi kéo sử dụng ma túy. Trước thực trạng này, các vị Imam đã trực tiếp gặp gỡ, nhắc nhở thanh thiếu niên và phụ huynh sau những buổi cầu nguyện, đồng thời phối hợp với Công an xã tuyên truyền, giáo dục, phòng ngừa vi phạm.
Theo Ban Đại diện, sau thời gian triển khai các biện pháp tuyên truyền, vận động, tình trạng trên đã giảm rõ rệt, với mức giảm được địa phương ghi nhận trên 90%.
Trong lĩnh vực bảo vệ an ninh biên giới, nhiều người dân Chăm sinh sống, đánh bắt thủy sản dọc sông Bình Di, sông Hậu đã chủ động cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng về các hoạt động nghi vấn xuất nhập cảnh trái phép, buôn lậu qua biên giới. Ngoài ra, trong giai đoạn phòng chống dịch bệnh và các đợt cao điểm đấu tranh phòng chống tội phạm, bà con Chăm cũng đã cung cấp thông tin, tố giác hàng chục vụ việc nghi vấn.
Nâng cao hiệu quả tuyên truyền bằng công nghệ số
Cùng với các hình thức tuyên truyền trực tiếp, Ban Đại diện cộng đồng Chăm Hồi giáo Islam tỉnh An Giang còn từng bước ứng dụng công nghệ để nâng cao hiệu quả phổ biến pháp luật, nhất là đối với thanh thiếu niên và người thường xuyên sử dụng mạng xã hội.
Theo bà Sity Hara, việc sử dụng điện thoại thông minh, tham gia các nền tảng mạng xã hội ngày càng phổ biến trong cộng đồng Chăm Islam. Bên cạnh những tiện ích phục vụ học tập, trao đổi thông tin, môi trường mạng cũng tiềm ẩn nguy cơ lừa đảo trực tuyến, phát tán thông tin sai sự thật hoặc những nội dung xuyên tạc liên quan đến dân tộc, tôn giáo.
Trước thực tế đó, Ban Đại diện cùng Ban Quản trị các thánh đường chú trọng sử dụng nhóm Zalo để chia sẻ thông tin chính xác, cảnh báo các phương thức, thủ đoạn lừa đảo phổ biến như tuyển dụng “việc nhẹ lương cao”, vay tiền trực tuyến, giả danh cán bộ Công an hoặc cơ quan nhà nước nhằm chiếm đoạt tài sản.
Song song đó, Ban Đại diện cũng phối hợp với lực lượng Công an địa phương tổ chức các buổi tuyên truyền chuyên đề về việc sử dụng mạng xã hội an toàn, văn minh cho thanh thiếu niên Chăm, giúp các em nâng cao kỹ năng nhận diện thông tin sai sự thật và tự bảo vệ bản thân trên không gian mạng.
Trong những buổi cầu nguyện, các chức sắc thường xuyên nhắc nhở tín đồ “không tin, không nghe, không chia sẻ” những thông tin chưa được kiểm chứng, nhất là những nội dung có thể ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự, đoàn kết dân tộc và tôn giáo.
Đối với các vấn đề liên quan đến dân tộc, tôn giáo và biên giới, Ban Đại diện khuyến khích đồng bào theo dõi thông tin từ các cơ quan báo chí chính thống, cơ quan nhà nước và chính quyền địa phương để tránh bị lợi dụng, lôi kéo.
Nhờ triển khai đồng bộ nhiều hình thức, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trong cộng đồng Chăm Islam tại An Giang giai đoạn 2021 - 2026 đã đạt được những kết quả tích cực.
Cụ thể, Ban Đại diện đã phối hợp với ban, nghành, đoàn thể tổ chức hơn 120 cuộc tuyên truyền, phổ biến pháp luật chuyên đề và trên 500 lượt tuyên truyền, lồng ghép nội dung quy định của pháp luật vào các buổi sinh hoạt giáo lý, lễ cầu nguyện thứ Sáu tại các cơ sở thờ tự, các hoạt động thu hút hơn 65.000 lượt tín đồ Chăm tham gia.
Đặc biệt, 100% thánh đường và tiểu thánh đường trên địa bàn tỉnh An Giang đã phối hợp với lực lượng chức năng thực hiện công tác phổ biến pháp luật và ký cam kết chấp hành các quy định về an ninh trật tự.
Theo bà Sity Hara, những kết quả đạt được trong 5 năm qua cho thấy, khi công tác tuyên truyền pháp luật được triển khai bằng hình thức phù hợp với đời sống văn hóa, tín ngưỡng, có sự tham gia tích cực của chức sắc và người có uy tín sẽ tạo được sự chuyển biến tích cực, nhận được sự đồng thuận, hưởng ứng của bà con Chăm Islam.
Trong hướng tới, Ban Đại diện cộng đồng Chăm Hồi giáo Islam tỉnh An Giang tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa chính quyền với cộng đồng; tăng cường phối hợp với các cơ quan, đơn vị, ban, ngành của tỉnh An Giang, đổi mới hình thức tuyên truyền, phát huy vai trò của thanh niên trong ứng dụng công nghệ số.
Qua đó, giúp đồng bào Chăm Islam vừa giữ gìn bản sắc văn hóa, tín ngưỡng, vừa nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tích cực tham gia các phong trào thi đua yêu nước, phát triển kinh tế - xã hội và góp phần xây dựng khu vực biên giới An Giang ngày càng ổn định, phát triển.
Trong thời gian tới, Ban Đại diện sẽ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối giữa chính quyền với cộng đồng Chăm Islam ở tỉnh An Giang, tăng cường phối hợp với các ngành chức năng, đổi mới hình thức tuyên truyền, nhất là việc ứng dụng công nghệ số vào việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật.
“Tôi cũng mong muốn các cấp chính quyền tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện để các chức sắc, người có uy tín tham gia sâu hơn vào công tác tuyên truyền, vận động, phổ biến pháp luật, qua đó giúp đồng bào Chăm Islam vừa giữ gìn bản sắc văn hóa, tín ngưỡng, vừa nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tích cực tham gia phát triển kinh tế - xã hội và xây dựng quê hương An Giang ngày càng giàu đẹp, văn minh”, bà Sity Hara chia sẻ.
