Giữa những dãy núi phía Tây Đà Nẵng, nơi vẫn còn những thôn bản chưa có điện lưới quốc gia, chưa có sóng viễn thông và muốn đến phải băng rừng, lội suối, câu chuyện chuyển đổi số đang diễn ra theo một cách rất riêng. Không bắt đầu từ những trung tâm dữ liệu hiện đại hay các phòng điều hành thông minh, hành trình ấy bắt đầu từ những cán bộ cơ sở, giáo viên vùng cao đang từng ngày nỗ lực đưa công nghệ vào công việc và cuộc sống.
Khi AI trở thành “trợ lý” của cán bộ cơ sở
Giữa lớp tập huấn về trí tuệ nhân tạo (AI) tại xã Trà Vân, anh Hồ Trung Tơn, chuyên viên văn phòng UBND xã vẫn tranh thủ mở máy tính xử lý những văn bản cần phát hành trong ngày. Trên màn hình là hàng chục công văn, báo cáo đang chờ hoàn thiện các thủ tục cuối cùng trước khi được ký số và ban hành. Mỗi ngày, anh Tơn cùng bộ phận văn phòng tiếp nhận, luân chuyển và hỗ trợ phát hành hàng chục văn bản trên môi trường điện tử.
“Có những công việc phải lặp đi lặp lại rất mất thời gian. Nhiều văn bản có phụ lục phải ký số từng phần. Nếu AI có thể hỗ trợ kiểm tra lỗi hoặc tự động hóa một số khâu thì sẽ giảm được rất nhiều áp lực cho cán bộ cơ sở”, anh Tơn chia sẻ.
Câu chuyện của người cán bộ văn thư vùng cao phần nào cho thấy nhu cầu chuyển đổi số đang diễn ra rất thực chất tại các xã miền núi phía Tây Đà Nẵng. Trong điều kiện nhân lực còn thiếu, địa bàn rộng và khối lượng công việc ngày càng tăng, công nghệ được kỳ vọng trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực cho bộ máy cơ sở.
Theo ông Nguyễn Văn Cẩn, Bí thư Đảng ủy xã Trà Vân, sau sáp nhập đơn vị hành chính, khối lượng công việc tại địa phương tăng lên đáng kể trong khi đội ngũ cán bộ không tăng tương ứng. Nhiều văn bản, báo cáo phát sinh hàng ngày đòi hỏi cán bộ phải xử lý nhanh và chính xác.
“AI có thể hỗ trợ cán bộ tóm tắt văn bản, tổng hợp thông tin, tra cứu dữ liệu và xây dựng báo cáo nhanh hơn. Đây không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả công việc mà còn góp phần cải cách hành chính, phục vụ người dân tốt hơn”, ông Cẩn cho biết.
Không riêng Trà Vân, nhiều xã miền núi phía Tây Đà Nẵng hiện vẫn đối mặt với những hạn chế về hạ tầng số. Một số thôn chưa có điện lưới quốc gia, chưa có sóng viễn thông, giao thông cách trở, trong khi số lượng cán bộ, công chức còn thiếu so với nhu cầu thực tế. Trong bối cảnh đó, các địa phương đã tổ chức các lớp tập huấn ứng dụng AI cho cán bộ, công chức, viên chức và giáo viên nhằm nâng cao kỹ năng số, từng bước đưa công nghệ vào giải quyết những công việc hằng ngày.
Đưa lớp học số đến những bản làng xa nhất
Không chỉ trong hoạt động quản lý nhà nước, chuyển đổi số còn được các địa phương đưa vào môi trường giáo dục với kỳ vọng tạo ra những thay đổi tích cực cho cả giáo viên và học sinh vùng cao.
Tại Trường Phổ thông Dân tộc Bán trú Tiểu học Trà Leng 2, việc ứng dụng công nghệ thông tin đã được triển khai nhiều năm qua. Nhà trường sử dụng học bạ điện tử, giáo án điện tử và trang bị tivi phục vụ giảng dạy tại các lớp học. Thầy Bùi Quang Ngọc, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, chuyển đổi số giúp việc quản lý dữ liệu học sinh, giáo viên thuận lợi hơn; đồng thời hỗ trợ hiệu quả cho hoạt động dạy và học.
Tuy nhiên, những khó khăn về hạ tầng vẫn là rào cản lớn. Mỗi mùa mưa bão, tình trạng mất điện, đứt cáp, gián đoạn kết nối Internet vẫn thường xuyên xảy ra. Bên cạnh đó, một bộ phận giáo viên lớn tuổi còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận công nghệ mới. Dù vậy, các thầy cô vẫn tích cực tham gia các lớp tập huấn để cập nhật kiến thức. Gần đây, những khóa học về ứng dụng AI trong giáo dục được tổ chức tại địa phương đã nhận được sự quan tâm lớn từ đội ngũ giáo viên.
Theo thầy Ngọc, AI có thể hỗ trợ giáo viên xây dựng bài giảng, thiết kế học liệu, tạo đề kiểm tra, tìm kiếm thông tin và xử lý nhiều công việc chuyên môn khác. Nhờ đó, giáo viên có thêm thời gian tập trung cho học sinh. “Điều chúng tôi mong muốn là tiếp tục được hỗ trợ về hạ tầng và có điều kiện tiếp cận các nền tảng AI chính thống để ứng dụng hiệu quả hơn trong dạy học”, thầy Ngọc chia sẻ.
Đồng hành cùng các địa phương trong hành trình này là các trường đại học trên địa bàn thành phố. Theo Thạc sỹ Lê Vũ, Giám đốc Trung tâm Tin học, Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật, Đại học Đà Nẵng, điều để lại nhiều ấn tượng nhất sau các chuyến tập huấn tại Trà Leng, Trà Vân không phải là những công cụ công nghệ hiện đại mà chính là tinh thần ham học hỏi của cán bộ và giáo viên vùng cao.
Nhiều giáo viên phải vượt hàng chục ki-lô-mét đường rừng, lội suối rồi tiếp tục đi xe máy trên những tuyến đường dốc để đến lớp học AI. Nhiều cán bộ xã dù điều kiện làm việc còn thiếu thốn nhưng vẫn chăm chú thực hành từng nội dung ứng dụng công nghệ vào công việc hằng ngày.
Theo ông Lê Vũ, nhu cầu tiếp cận công nghệ tại các địa phương miền núi hiện rất lớn. Trong điều kiện nhân lực còn thiếu, địa bàn rộng và hạ tầng còn nhiều hạn chế, AI có thể trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực cho cả chính quyền lẫn ngành giáo dục.
“Chuyển đổi số không thể chỉ diễn ra ở đô thị. Chính những nơi còn nhiều khó khăn lại càng cần công nghệ để giảm gánh nặng cho cán bộ, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và mở ra những cơ hội phát triển mới”, ông Vũ nhận định.
Giữa đại ngàn phía Tây Đà Nẵng, nơi vẫn còn những bản làng chưa có điện và sóng điện thoại, khát vọng bắt kịp thời đại vẫn hiện hữu trong từng lớp học, từng cơ quan, đơn vị. Hành trình chuyển đổi số ở vùng cao còn nhiều trở ngại nhưng từ quyết tâm của những cán bộ cơ sở, những người thầy nơi miền núi và sự đồng hành của các cơ sở đào tạo, khoảng cách giữa miền ngược và miền xuôi đang từng bước được rút ngắn bằng chính tri thức và công nghệ./.
